اينترنت- مترجم وحيد رضا نعيمي:
زمينلرزهاي كه روز 6 دي ماه سال جاري در ساحل تايوان رخ داد، با توجه به شدت 1/7 ريشتري آن، خسارات ساختاري اندك و تلفات ناچيزي دربرداشت.
با اين حال، اين زمينلرزه اختلال شديدي در شبكههاي مخابراتي آسيا ايجاد كرد و نشان داد گلوگاه آسيبپذيري در شبكه فيبر نوري كه لايه فيزيكي اينترنت را تشكيل ميدهد، وجود دارد.
با وجودي كه پروتكل موجود در اينترنت به هنگام اختلال، به طور خودكار ترافيك را به مسيرهاي ديگر هدايت ميكند، قسمت اعظم كابلهاي فيزيكي كه آمريكا و آسيا را به هم مرتبط ميكند، از تنگه لوزن بين تايوان و فيليپين ميگذرد و در نتيجه مسير قابل توجه ديگري وجود ندارد. گلوگاه موجود در تنگه لوزن و ساير نقاطي كه در شبكه مخابرات جهاني بالقوه در خطر اختلال قرار دارد، به وضوح باعث نگراني ميشود، هر چند كه اختلال در اينترنت به اين شكل مسائل ژئوپليتيك نيز ايجاد ميكند.
گلوگاههاي اينترنت
تمام سامانههاي شبكهاي عملكرد يكساني دارند و اگر در موقع اختلال در نقطهاي خاص، ظرفيت خالي كافي در نقطهاي ديگر وجود نداشته باشد، دچار نارسايي ميشوند. در صورت از كار افتادن يك قطعه، كل عملكرد شبكه ممكن است دستخوش اختلال شود.
سامانههاي مطمئن، فاقد نقاط منفرد اختلال هستند، اما هيچ سامانهاي نميتواند صددرصد مطمئن باشد. شبكه شبكههايي كه اينترنت را تشكيل ميدهد، نيز از اين قاعده مستثني نيست، هر چند كه ميگويند ميتواند در برابر حمله هستهاي مقاومت كند.
با وجودي كه در اين شبكه مخابراتي نقاطي نيست كه اختلال در آنها، بتواند كل شبكه را از كار بياندازد، ضعفهايي وجود دارد كه ميتواند بخشهاي عمدهاي از اين شبكه را از كار بياندازد.
اينترنت شبكهاي است كه ويژگيهاي آن بر اساس اندازه تغيير نميكند و پروتكلهاي آن به گونهاي است كه اطلاعات ميتواند در هر مسيري در اين شبكه گردش كند. اين ويژگيها باعث استواري شبكه ميشود. با اين حال، اطمينان از استواري شبكه منوط به اطمينان فيزيكي از زيرساخت مخابراتي آن است كه بخش اعظم لايه فيزيكي آن را تشكيل ميدهد.
زلزله 6 دي يكي از نقاط ضعف اين لايه را آشكار كرد. لايه فيزيكي اينترنت از چندين خط اضافه تشكيل شده است اما بسياري از اين خطوط اضافه از نقاط يكساني ميگذرد، يعني بروز يك حادثه در يكي از اين نقاط كافي است تا پهناي باند مسدود شود.
حدود دوازده چرخه كابلهاي فيبر نوري كه كشورهاي آسيايي را به هم و به جهان خارج متصل ميكند، همه از كانال باشي در تنگه لوزن ميگذرد، ناحيهاي كه به داشتن فعاليتهاي زمينلرزهاي، آبهاي عميق، جريانهاي آبي تند و بادهاي شديد معروف است. به اين ترتيب، بخش عمدهاي از ارتباط آسيا با جهان خارج از نقطهاي ميگذرد كه از نظر زمينشناختي ناپايدار و فعاليت تعميركاران در آن دشوار است.
شركتهاي عرضه كننده خدمات اينترنت به سرعت اعلام كردند ترافيك به مسيرهاي زميني و ماهوارهها هدايت شده است. اما مسيرهاي زميني به مقصد چين و كره جنوبي از طريق هند و روسيه نتوانست پهناي باندي را كه زلزله از شبكه گرفت، جبران كند. ماهواره نيز ظرفيت محدودي دارد و پس از گذشت دو هفته، همچنان در چين اختلالاتي ديده ميشود.
در ژوئن سال 2005 مشكلي مشابه در مورد كابلهاي زيرآبي در پاكستان رخ داد. در اين حادثه، تنها اتصال كابل نوري كشور به جهان خارج 11 روز قطع و در نتيجه درونداد اطلاعات به داخل كشور عملا متوقف شد. ساير كشورها نيز در برابر نارسايي در كابلهاي زيردريايي آسيبپذير هستند. چندين كشور در آفريقا و چند كشور در آمريكاي جنوبي براي اتصال به شبكه جهاني، به يك كابل زيردريايي متكي هستند.
اين امر سبب ميشود تا آنها مانند پاكستان آسيبپذير باشند. كشورهاي جزيرهاي مانند ايسلند كه براي اتصال به يك چرخه كابل وابسته هستند، نيز به اين شكل آسيبپذير هستند.
شدت مشكل بالقوه به درصدي از پهناي باند هر كشور بستگي دارد كه از طريق شبكه زيردريايي تامين ميشود. هند بيش از 80 درصد از پهناي باند خود را از كابلهاي زيردريايي تامين ميكند. اتصال استراليا نيز آسيبپذير است. اين اتصال را يك چرخه كابل برقرار ميكند كه اين كشور را از طريق گسلهاي فراوان به آمريكا مرتبط ميكند. هند و استراليا دو نقطه ورودي براي شبكه كابلي خود دارند و هر گونه نارسايي در هر نقطه اتصال ميتواند در جريان ارتباط به طور جدي اختلال كند.
يك گلوگاه بالقوه ديگر براي شبكه فيبر نوري زيردريايي تنگه مالاكا است. تقريبا تمام كابلهاي نوري كه از شرق آسيا و استراليا به غرب ميرود، از اين تنگه باريك ميگذرد. تنگه مالاكا به علت رخداد مكرر دزدي دريايي ناحيه نامطمئني است.
در حالي كه بيشتر تحليلهايي كه در مورد تهديد امنيتي در اين تنگه ارائه ميشود، بر امكان هماهنگي تروريستها با دزدان دريايي براي ربودن يك نفتكش متمركز است، حمله به شبكه كابل زيردريايي در اين تنگه ميتواند اختلالات جدي پديد آورد. در صورتي كه اختلالي در اين تنگه رخ دهد، ترافيك مخابراتي بايد به مسيرهاي زميني هدايت شود كه از مالزي و تايلند ميگذرد و اين مسيرها هم ممكن است نتوانند پهناي اضافي را تحمل كنند.
اين كه چنين گلوگاههاي بالقوه در شبكه شبكههايي كه چندين شركت خصوصي و دولتي مختلف ساختهاند، وجود دارد، علت مالي دارد. برخي كارشناسان معتقدند فشارهاي اقتصادي و ديناميك ترافيك شبكهها را به سوي مسيرهايي سوق ميدهد كه كمترين ميزان مقاومت را دارند.
در واقع چند روز پس از زلزله يادشده، شركتهاي مخابراتي آسيايي اعلام كردند براي جلوگيري از قطعيهاي ديگر، در خطوط پشتيباني سرمايهگذاري نخواهند كرد، چون احتمال تكرار چنين حادثهاي بسيار كم است. احتمال اندكي كه در تحليلهاي مالي شركتهاي مخابراتي براي چنين اختلالاتي قائل ميشوند، حاكي از آن است كه گلوگاههاي بالقوه در آينده نيز همچنان وجود خواهند داشت و برخي كشورها كماكان در معرض خطر قطع اينترنت بر اثر بلاياي طبيعي يا زاده انسان خواهند بود.
آسيبپذيري شبكه مخابرات چين را ملاحظات ژئوپليتيك پيچيدهتر ميكند. بخش اعظم كابلهاي فيبر نوري كه به چين ميرسد، از نزديك يا از داخل خاك تايوان و ژاپن ميگذرد. در حالي كه به نظر ميرسد روابط چين و ژاپن پس از انتخاب شينزو آبه در ژاپن بهبود يافته است، مناسبات بين اين قدرتهاي آسيايي همچنان تيره است.
از آن بدتر روابط چين با تايوان است كه آن را تحت حاكميت خود ميداند. در صورتي كه تايوان را چين مورد حمله قرار دهد، اين جزيره ميتواند بخش عمدهاي از پهناي باند چين را از بين ببرد. طبعا نتيجه اين خواهد شد كه چين ميتواند دو نقطه اتصال تايوان به شبكه زيردريايي كه تمام كابلهاي آن را از كشور خود ميگذراند، قطع كند و با اين كار ارتباط تايوان را با جهان خارج ناممكن كند.
اين نگرانيهاي ژئوپليتيك شايد از جمله انگيزههاي ساخت چرخه كابل فيبر نوري مستقيم از چين به آمريكا باشد كه سه شركت چيني و دو شركت كره جنوبي و شركت آمريكايي ورايزن آن را برعهده گرفتهاند. اين طرح چند هفته قبل از زلزله اعلام شد.
اما پس از اختلالات اخير، اين شركتها خاطرنشان كردند به جاي يك چرخه منفرد از فيبر نوري، يك سامانه شبكهاي تركيبي ايجاد خواهند كرد. به نظر ميرسد اين طرح مسيري مشابه را مورد استفاده قرار خواهد داد كه بسياري از كابلهاي ديگر در آن قرار دارند، يعني سواحل جنوبي ژاپن. در نتيجه، اين شبكه تركيبي در معرض خطر حوادث در اين ناحيه قرار خواهد داشت، اما احتمال سالم ماندن آن به مراتب بيشتر است.
نتيجهگيري
با گذشت دو هفته از وقوع زلزله در تنگه لوزن كه بسياري از خطوط كابل فيبر نوري را كه از اين ناحيه ميگذرند، قطع كرد، كارگران همچنان مشغول تعمير اين خطوط بودند. ترافيك اينترنت تا حد زيادي به مسير ديگري هدايت شد اما شبكه اينترنت چين با پهناي باند كامل فعاليت نميكرد.
اين زلزله در زماني رخ داد كه بازارهاي مبادله مالي تراكم اندكي داشتند و در نتيجه پيامدهاي مالي چشمگيري به بار نيامد. اما اين اختلال ضعف بالقوهاي را در شبكه مخابرات نشان داد، شبكهاي كه نقش فزايندهاي را در مبادلات مالي جهان ايفا ميكند.
با وجودي كه اينترنت و شبكه فيزيكي به گونهاي طراحي شدهاند كه در برابر اختلالات محلي ايستادگي كند، چندين نقطه در آن وجود دارد كه در صورت بروز مشكل در آن، ميتواند در مناطق گستردهاي اختلال ايجاد كند. در حادثه اخير، پهناي باند زميني و ماهواره به اندازهاي نبود كه اختلال ايجادشده را جبران كند.
چنانچه ساخت شبكههاي جديد از الگويي پيروي كند كه تا به حال ملاك قرار گرفته است، عرضهكنندگان همچنان خطوط جديد را در مسيرهاي پيشين خواهند ساخت. اين امر به آن معناست كه گلوگاهها پابرجا خواهند بود.
pinr.com
