اروپا- همشهري آنلاين- دكتر علي صباغيان:
ديوار برلين كه احداث آن نشانه آغاز و فرو ريختن آن نشانه پايان جنگ سرد و رويارويي ابرقدرت هاست براي مدت ۲۸ سال در وسط شهر برلين برپا بود و اين شهر را به دو قسمت شرقي و غربي تقسيم كرد.

سال ۱۹۴۵ بلافاصله پس از جنگ جهاني دوم، متفقين شامل آمريكا، انگليس، فرانسه و شوروي كه در اين جنگ به پيروزي رسيده بودند كشور آلمان را به چهار بخش كه هر كدام تحت كنترل يكي از آنها بود تقسيم كردند. سه بخش تحت كنترل آمريكا، انگليس و فرانسه بعداً  يكي شدند و جمهوري فدرال آلمان كه به عنوان آلمان غربي معروف بود را تشكيل دادند.

 در بخش تحت كنترل شوروي در ۷ اكتبر ۱۹۴۹يك دولت كمونيستي تشكيل شد كه به جمهوري دموكراتيك آلمان يا آلمان شرقي معروف شد. با حاكم شدن مناسبات كمونيستي در آلمان شرقي شرايط اقتصادي و سياسي آن به وخامت گراييد و نارضايتي گسترده مردم را در پي داشت.

اين ناراضيان بويژه در برلين شرقي به دنبال شرايط بهتر زندگي راه برلين غربي را در پيش گرفتند به طوري كه براساس آمارهاي منتشره طي شش ماه اول سال ۱۹۶۱ تعداد ۱۶۰هزار نفر از برلين شرقي به برلين غربي پناهنده شدند. اين امر موجب عصبانيت دولت آلمان شرقي و اتحاد جماهير شوروي سابق و كشورهاي اقماري آن شد.

در پي اين تحولات، نيكيتا خروشچف، نخست وزير وقت شوروي، به منظور جلوگيري از سيل مهاجران آ لمان شرقي به آلمان غربي دستور ساخت ديوار برلين را صادر كرد. دولت آلمان شرقي تحت رهبري «اريش هونيكر» در ۱۳اوت ۱۹۶۱ساخت ديوار برلين را به عنوان «ديوار حافظ ضد فاشيست» آغاز كرد.

 اين ديوار به منظور جدا كردن برلين شرقي و جمهوري دموكراتيك آلمان از برلين غربي با استفاده از سيم خاردار و موانع ضدتانك احداث شد. در اين چارچوب خيابانها تكه تكه شد و موانع بر سر راه پياده روها گذاشته شد. در اطراف اين منطقه هم تانك ها تجمع كردند. خطوط مترو و قطارهاي محلي بين برلين شرقي و غربي متوقف و ارتباط تلفن اين دو بخش نيز قطع شد. همچنين ساكنان برلين شرقي از ورود به برلين غربي منع شدند كه اين امر به دليل اين كه حدود ۶۰ هزار نفر از ساكنان برلين شرقي در برلين غربي كار مي كردند مشكلات زيادي به بار آورد.

در ۲۰سپتامبر ،۱۹۶۱ دولت آلمان شرقي منازل نزديك اين ديوار را تخريب كرد و كار احداث يك ديوار دائمي با مواد سخت را آغاز كرد كه در پايان طول آن به ۱۶۶ كيلومتر رسيد.ارتفاع اين ديوار ۴ متر بود. بعد از آن يك مسير نگهباني، يك راهگذر با ديده بان ها، برج هاي ديده باني، سنگرهاي زيرزميني و ديوار دوم بود.احداث ديوار برلين باعث شد تا مرز بين آلمان شرقي و آلمان غربي در ۱۹۲ مسير و خيابان كه ۹۷ مورد آن به برلين شرقي و ۹۵ مورد آن به ساير مناطق آلمان شرقي منتهي مي شد قطع شود.

 در نقاط مرزي كه براي عبور و مرور مورد استفاده قرار مي گرفت نيز ايستگاههاي بازرسي ايجاد شد كه مهمترين آن گذرگاه ايستگاه بازرسي «چارلي» در بخش آمريكايي برلين غربي بود. در ۱۷ اوت ۱۹۶۲ پيتر فيشر كه قصد داشت در نزديكي اين منطقه از ديوار برلين بالا رود توسط نگهبانان كشته شد. اين امر موجب آشوب در برلين غربي و نفرت ساكنان برلين غربي از آمريكايي ها شد.

بر اساس گزارش هايي كه به تازگي منتشره شده تحقيقات پژوهشگران آلماني نشان مي دهد كه در طول دوران جنگ سرد 125 نفر  بر روي ديوار برلين كشته شده اند.اين آمارها در يك گزارش دولتي آلمان با عنوان"مرگ بر روي ديوار از 1961 تا 1989"ذكر شده است.قبلا تعداد كشته ها بر روي ديوار برلين 200 نفر ذكر مي شد.

تحقيقات جديد همچنين نشان مي دهد كه 93 مورد از قربانيان شهروندان آلمان شرقي بودند كه قصد فرار داشته اند.32 مورد ديگر نيز زماني كشته شده اند كه قصد فرار نداشته اند كه شامل 8 نگهباني كه به طور اتفاقي كشته شده اند نيز مي شود.62مورد نيز خود كشي بوده كه قربانيان نجات يافته اند.

در اواخر دهه ۱۹۸۰ با آب شدن تدريجي يخ هاي روابط شرق و غرب و اجراي سياست هاي گلاسنوست و پروسترويكاي ميخائيل گورباچف در شوروي زمينه فروپاشي ديوار برلين فراهم شد. در واقع پايان عمر آلمان شرقي زماني آغاز شد كه دولت كمونيستي مجارستان درهاي خود را بر روي غرب گشود.

 از آنجا كه مهاجرت بين كشورهاي كمونيستي ممنوع نبود، در پي اين رويداد ساكنان آلمان شرقي كه مجاز به رفت وآمد به مجارستان بودند از طريق مجارستان و نيز چكسلواكي به آلمان غربي و ساير كشورهاي اروپاي غربي رفت و آمد مي كردند.هجوم گسترده ساكنان آلمان شرقي به آلمان غربي، استعفاي اريش هونيكر و تظاهرات گسترده روزهاي دوشنبه مردم آلمان شرقي و حذف محدوديت مسافرت شهروندان آلمان شرقي توسط دولت جديد آن كشور در نهايت باعث شد تا در روز ۹ نوامبر ۱۹۸۹ديوار برلين خراب شود و تنها قطعات كوچكي از اين نشانه جنگ سرد بين شرق و غرب به عنوان يادگار تاريخ باقي بماند.