روزنامهنگاری- فريبرز بيات :
روزنامهنگاري شهروندي انحصار زدايي از دسترسي توليد و نشر اطلاعات و اخبار را هدف خود قرار داده است.
آغاز روزنامهنگاري اينترنتي را برخي پايان روزنامههاي سنتي و «مرگ واژههاي مكتوب» ناميدند. اما اين ايدهاي جسارت آميز و بلند پروازانه بود، چرا كه عليرغم گذشت دو دهه از آغاز روزنامهنگاري اينترنتي و الكترونيك، روزنامههاي چاپي و روزنامهنگاران سنتي نه تنها عقب ننشستند بلكه به كار خود ادامه ميدهند.پس از اين گرد و خاك اوليه روزنامهنگاران اينترنتي واقع بينتر شدند و دامنه و حدود فعاليت و تأثيرگذاري خود را دقيقتر ترسيم كردند.
«روزنامهنگاري شهروندي» عنواني است كه پس از اين مرحله مطرح شد. اين ديدگاه نوعي نگاه نقادانه به روزنامهنگاري حرفهاي را مطرح ميكند. اين كه دامنه توليدكنندگان خبر و اطلاعات به يك گروه خاص و حرفهاي محدود شود و آنان با دروازهباني خود به گزينش، نشر و پخش اخبار بپردازند مورد اعتراض روزنامهنگاري شهروندي است.
يكسويه بودن جريان اخبار و اطلاعات از اليگارشي نخبگان حرفهاي به توده مردم با انتقاد نسل جديد روزنامهنگاري روبهروست، الگوي جانشين از اين ديدگاه روزنامهنگاري تعاملي و دوسويه است جايي كه مخاطبان منفعل و مصرف كننده صرف پيامهاي رسانهها نباشند بلكه خود نيز در فرايند توليد اخبار و اطلاعات و مهمتر از آن نقد و ارزيابي اخبار رسمي فعال شوند.
روزنامهنگاري شهروندي معتقد است رسانههاي قديمي و روزنامهنگاران سنتي داراي تعصبهاي سياسياند و بر همين اساس بسياري از اخبار و وقايع مهم را ناديده ميگيرند، وارونه جلوه ميدهند از اين منظر روزنامهنگاران سنتي ارتباط خود را با دغدغهها و نگرانيهاي مردم عادي و شهروندان از دست داده و ناقلان غيرفعال و بيچون و چراي پيامهاي رسمي هستند.
به همين دليل روزنامهنگاري شهروندي در كنار اخبار عمومي كه روزنامههاي سنتي پوشش ميدهند به اخبار و موضوعاتي ميپردازند كه روزنامهنگاران و روزنامههاي سنتي پوشش نميدهند، نميتوانند پوشش دهند يا نميخواهند پوشش دهند.
از نگاه روزنامهنگاري شهروندي به مردمي كه پيش از اين به عنوان «مخاطب» شناخته ميشدند و فقط طرف خطاب و گوش شنوا بودند بايد قدرت انتخاب سوژه و موضوع داده شود؛ قدرتي كه در روزنامههاي سنتي تنها در اختيار دبيران و سردبيران است.
روزنامهنگاري شهروندي همچنين با دامن زدن به تنوع و تكثر پيام و رسانه شورشي عليه رسانههاي بزرگ و غول پيكر و نيز دولتها و قدرتهاي فراگير و اقتدارگرا است، هر كسي روزنامه خود را دارد، هيچ خبري مخفي نميماند و مميزي و سانسور در كمترين موارد ممكن قابل اعمال است.
بهطور كلي روزنامهنگاري شهروندي انحصار زدايي از دسترسي توليد و نشر اطلاعات و اخبار را هدف خود قرار داده است و تلاش دارد نشان دهد شهروندان عادي بدون دخالت قدرتهاي حرفهاي و تكنوكراتيك سياسي و اقتصادي قادرند در مورد زندگي عمومي اطلاعات به دست آورند.
