روسيهو قفقاز- همشهري آنلاين:
جمهوري آذربايجان با 86600 کيلومتر مربع مساحت در جنوب رشته کوههاي قفقاز و شمال رودخانه ارس درمجاورت درياي خزر واقع شدهاست.
اين جمهوري همچنين در همسايگي کشورهاي ايران، ارمنستان، ترکيه، گرجستان، روسيه و کشورهاي ديگر کناره درياي خزر، ترکمنستان و قزاقستان قرار دارد.
جمهوري آذربايجان شامل منطقه خودمختار نخجوان است که در غرب ارمنستان، شمال غرب ايران و شرق ترکيه قرار دارد.
شهرهاي مهم آذربايجان عبارتند از باکو، گنجه، آستارا، اردو باد، خال کندي، سومقاييت، شوشا، شکي، شيروان و شاماخي.
جمهوري آذربايجان در منطقه جغرافيايي قفقاز و در گذرگاه اروپا و آسياي جنوب غربي و در جوار درياي خزر قرار گرفتهاست.
نوع حکومت اين کشور، جمهوري پارلماني چند حزبي با يک مجلس قانونگذارياست.
حدود 70 درصد مردم جمهوري آذربايجان شيعه هستند و کلا4/93درصد مردم اين کشور مسلمان بوده و 8/4درصد مسيحي ارتدکس و بقيه پيرو اديان ديگر هستند.
89 درصد مردم اين کشور آذري زبان هستند اما در کنار زبان ترکي آذري (زبان رسمي) زبانهاي روسي، ارمني، کردي، تالشي، يهودي، و لزگي نيز در اين كشور رواج دارد.
منطقهاي که امروز جمهوري آذربايجان ناميده ميشود، در گذشته به نام آلبانياي قفقاز يا آران و شيروان ناميده ميشد و اصولاً آن سوي رود ارس تا سال 1918 هيچگاه نام آذربايجان نداشتهاست.
اين منطقه پس از جنگهاي ايران-روسيه و طي معاهده ترکمنچاي به همراه ديگر شهرهاي قفقاز جنوبي، از خاک ايران جدا گرديد و به روسيه تزاري ملحق شد و پس از آن اتحاد جماهير شوروي ميراثدار اين تغييرات گرديد.
در سال 1918 حزب مساوات با تحريک ترکان عثماني و بر اساس عقايد پانترکيسم دولتي تشکيل داد و نام آن را جمهوري مستقل آذربايجان ناميد كه در سال 1920 اين حکومت بهوسيله بلشوويکها سرنگون شد.
جمهوري دمکراتيک آذربايجان در سال 1918 بهدنبال فروپاشي روسيه تزاري اعلام موجوديت کرد. رهبري اين جمهوري را محمد امين رسولزاده از حزب مساوات آذربايجان برعهده داشت.
سران اين دولت نام آذربايجان را بر اين جمهوري گذاشتند که با اعتراض روشنفکران ملي ايراني آذربايجان روبهرو شد ولي به دليل ضعف ايران در آن دوران و پشتيباني بلشويکها نتيجهبخش نبود.
از سال 1920 با پيروزي بلشويکها جمهوري آذربايجان يکي از جمهوريهاي تشکيلدهنده اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي بود.
اين کشور در روز 30 اوت 1991 در خلال فروپاشي اتحاد جماهير شوروي اعلام استقلال کرد.
جمعيت آذربايجان 1/8 ميليون نفر، نرخ رشد جمعيت 52/0 درصد و متوسط توليد ناخالص داخلي 3400 دلار و نرخ رشد اقتصادي 2/10 و واحد پول منات است.
آشنايي با مترو باكو
جمهوري آذربايجان در مقايسه با جمهوريهاي تازه استقلاليافته اطراف خود در اثر بهرهبرداري از منابع نفتي و سرمايهگذاري، توسعه بيشتري پيدا کردهاست با وجود اين، تورم فزاينده ناشي از اثار جنگ قرهباغ و سياستهاي آزادسازي قيمتها و خصوصيسازي اقتصاد موجب شد که مردم جمهوري آذربايجان تحت فشارهاي شديد اقتصادي قرار گيرند و قدرت خريد آنها به سرعت کاهش يابد.
اما از سال 1996 ميلادي افزايش درآمدهاي حاصل از قراردادهاي نفتي بينالمللي، روند رو به رشد سرمايهگذاري خارجي، اعتبارات صندوق بينالمللي پول و بانک جهاني و مساعدت کشورهاي اروپايي موجب شد تا اقتصاد نابسامان اين کشور کمي رو به بهبود گذارد.
هرچند پيش از اين توسعه کشاورزي نيمهمکانيزه در جمهوري آذربايجان مورد تأکيد قرار داشت، اما به نظر ميرسد که پس از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي، تأکيد دولت جمهوري آذربايجان در بخش اقتصادي، بيشتر بر توسعه فعاليتهاي نفتياست.
جمهوري آذربايجان با کمک کارشناسان بانک جهاني و صندوق بينالمللي پول و با اجراي برنامههاي خصوصيسازي و واگذاري زمينهاي زراعي و اختصاص يارانه سوخت به کشاورزان درصدد توسعه بخش کشاورزي برآمدهاست.
با اين حال عليرغم وجود زمينههاي مساعد کشاورزي، در شرايط کنوني اين جمهوري مجبور به واردات 400 ميليون دلار مواد غذايي در سال است.
طبق برآورد ژوئيه سال 2000 ميلادي ميزان توليد ناخالص داخلي جمهوري آذربايجان حدود 5
ميليارد دلار بود که توليدات کشاورزي 8/18 درصد، توليدات صنعتي 8/42درصد و فعاليتهاي خدماتي 3/38درصد از آن را تشکيل ميداد.
اگرچه ميزان توليد ناخالص داخلي جمهوري آذربايجان در سال 1998 ميلادي حدود 4ميليارد دلار بود ولي بالا رفتن قيمت جهاني نفت خام منجر به ترقي ميزان توليد ناخالص داخلي اين کشور شدهاست.
استخراج نفت خام و گاز طبيعي، توليد فرآوردههاي نفتي، صنايع فلزي، استخراج سنگآهن، توليد سيمان، مواد شيميايي و پتروشيمي و منسوجات مهمترين فعاليت صنعتي اين کشور را تشکيل ميدهد.
جمهوري آذربايجان توليدکننده مواد کشاورزي نظير غلات، پنبه، توتون، سيبزميني، ميوهها، سبزيها و چاي ميباشد.
صادرات اين کشور علاوه بر محصولات کشاورزي شامل کالاهاي صنعتي، مواد غذايي، ماشينآلات و ماشينهاي فلزکاري، محصولات نساجي، نفت و گاز و مواد شيميايي و پتروشيمي را نيز شامل ميشود.
در مقابل جمهوري آذربايجان به واردات محصولات صنايع غذايي، ماشينآلات صنعتي و فلزکاري، برخي مواد غذايي، ماشينآلات توليد فلزات غيرآهني و آهني و برخي محصولات کشاورزي نياز دارد.
جمهوري آذربايجان براي سر و سامان بخشيدن به وضعيت اقتصادي، خود تلاشهاي دامنهداري براي جذب سرمايههاي خارجي بهويژه در بخش نفت و گاز بهعمل آوردهاست.
با وجود ذخاير غني نفت و گاز در جمهوري آذربايجان اين بخش از اهميت بسزايي در آينده اقتصاد اين کشور برخوردار است.
کارشناسان اقتصادي بر اين باورند که با بهبود اوضاع اقتصادي جمهوري آذربايجان بازار اين کشور رو به توسعه ميباشد.
فرهنگ مردم جمهوري آذربايجان بنا بهموقعيت جغرافيايي و ميراث تاريخي متأثر از فرهنگهاي مختلف منطقه قفقاز و خاورميانه از جمله فرهنگهاي ايراني، ترکي، روسي، و اسلامياست. امروزه فرهنگ غربي با شدت در اين کشور در حال گسترش است.
بجز اکثريت آذربايجاني، مليتهاي متفاوتي همچون ارمني، کرد و تالشي در جنوب و شرق
و لزگي و يهودي و تات در شمال به رنگارنگي زبانها و فرهنگهاي رايج افزودهاند.
برگزاري جشن نوروز و موسيقي سنتي موقام، نشانههاي نزديکي و تأثير ماندگار و تاريخي به فرهنگ ايراني هستند.
