حقوق ارتباطات- سپيده سمائي:
گوگل فيلتر شد. اين خبري است كه طي يكي دو روز گذشته زبان به زبان، سايت به سايت و وبلاگ به وبلاگ پيچيد و به گوش اهالي وب در ايران رسيد.
خبر آنقدر عجيب بود كه در اولين لحظات بيشتر تداعيگر يك شايعه بود، اما هنگاميكه حجتالاسلام حمید شهریاری فیلتر شدن گوگل را تایید کرد، تمام كساني كه خبر را شنيده بودند باور كردند كه خبر صحت دارد و اشتباهي در كار نبوده است.
دبير شوراي عالي اطلاعرساني در گفت وگو با خبرنگار مهر در مورد دلایل فیلترینگ سایت گوگل و چند سایت دیگر همچون بلاگفا- یکی از سرویس دهندگان وبلاگ فارسی - گفت: فیلتر شدن این سایتها را تایید میکنم.
البته وي از هرگونه اظهار نظر در مورد دلایل فیلترینگ یا احتمال رفع آن خودداری کرد و توضیحات مشروح را به آینده موکول کرد.
اما تنها ساعاتي پس از اين اظهار نظر شهرياري، جواد رادمان، مدیر شرکت فناوری اطلاعات (دیتا) با بيان اينكه فیلترینگ گوگل به دلیل یک مشکل فنی به وجود آمده که به سرعت رفع شده است، گفت: آقای شهریاری نه مسئول فیلتر کردن سایتها هستند و نه مسئول دیتا و وظیفه ایشان اطلاع رسانی درباره فیلتر شدن یا نشدن گوگل نبوده است و عواقب اظهار نظرشان نیز به عهده خودشان است.
***
هرچند به نظر ميرسد رادمان با اين سخنان اشارهاي غيرمستقيم به انتشار خبر فیلتر شدن گوگل به نقل از شهریاری دبیر شورای عالی اطلاعرسانی در تعدادی از سایتهای اینترنتی خارجی داشته است، اما در هرحال با وجود انكارهاي اوليه اين خبر از سوي مسئولان، روابط عمومی و امور بين الملل شرکت فناوری اطلاعات طی اطلاعيه ای اعلام کرد: مشکل عدم دسترسی چندساعته در برخی از نقاط کشور به موتور جست وجوی گوگل مرتفع شده و کاربران اينترنت می توانند همچون گذشته از خدمات چنين موتورهای جست و جويی بهره مند شوند.
اشتباه شده!
«مشترك گراميدسترسي به اين سايت امكانپذير نميباشد.» اين پيامي بود كه بسياري از كاربران اينترنت در كشور از شامگاه روز يكشنبه 25 شهريور هنگام مراجعه به گوگل و بعضي ديگر از سايتهاي اينترنتي با آن مواجه ميشدند.
در پي بروز اين مشكل اكثر سرويسدهندگان اينترنتي با بيان اينكه علت اين مسئله به بروز مشكل فني در مخابرات مربوط است، از ارائه هرگونه توضيح خودداري كردند، به گونهاي كه مسئول فني يكي از بزرگترين ISPها در گفت وگو با همشهري به بيان اين جمله اكتفا كرد: شما كاربر ما نيستيد و ما اكنون كارهاي مهمتري داريم. اگر فرصت كرديم به اين مسائل حاشيهاي هم ميپردازيم.
اما درحاليكه علياكبر كرمبيگي مدير روابط عموميشركت فنآوري اطلاعات در گفتوگو با ايسنا اظهار داشت كه گوگل تا به حال درفهرست مصاديق فيلترينگ قرار نداشته و فيلتر يك موتور جستوجوگر بيمعناست، رادمان مدیر اين شركت اعلام كرد: فیلترینگ گوگل به دلیل یک مشکل فنی به وجود آمده است.
كي بود كي بود، من نبودم
«اين مشكل از سمت ما نبود و به ISPها مربوط ميشد.» اين را صفايي كارشناس واحد فيلترينگ شركت ديتا در گفت وگو با همشهري ميگويد. اظهار نظر صفايي درحالي است كه ISPها هم به استناد سخنان رادمان مشكل را به مخابرات و شركت ديتا نسبت ميدهند.
البته در نهايت صفايي هم به نوعي اين ماجرا را تصديق ميكند: خوب البته ما ديروز 2 ساعت مشكل داشتيم كه به سرعت رفع شد.
در اين ميان كارشناس ديگري كه نخواست نامش فاش شود در اين زمينه به همشهري گفت: سيستم فيلترينگ در كشور ما 2 قسمت دارد. ISPهايي كه بالاي 8 مگ پهناي باند داشته باشند، ميتوانند با تعهد قضايي و حقوقي خودشان با تهيه نرمافزارهاي مناسب به فيلتر سايتها اقدام كنند و به اين ترتيب در مواقعي كه مخابرات مشكل دارد، سرعتشان پايين نميآيد.
وي با بيان اينكه بقيه سيستم فيلترينگ به مخابرات و شركت ديتا مربوط است، ميگويد: بانك داده (DATABASE ) ما هوشمند است اما ديتابيس ISPها استاتيك و دستي است، اما در هرحال به طور معمول كميته تعيين مصاديق و قوه قضائيه فهرست سايتهايي كه مشكل دارند و بايد فيلتر شوند را مشخص ميكنند.
با تمام اين اوصاف فيلتر گوگل بر اساس چه معياري و با دستور چه مرجعي صورت گرفته است؟ اين كارشناس اين سؤال را اينگونه پاسخ ميدهد: خوب اين يك اشتباه بود. مرجعي يك ديتابيس در اختيار ما و ISPها قرار داد كه نام گوگل و چند سايت ديگر به اشتباه در اين بانك داده قرار داشت، البته چون ما سيستم هوشمندي داريم به سرعت متوجه اين اشتباه شديم، اما در مورد ISPها اين اتفاق با تاخير بيشتري روي داد.
وي كه از ذكر نام مرجعي كه با اين اشتباه باعث حيراني جماعتي شده است خودداري ميكند، ميافزايد: غير از كميته تعيين مصاديق و قوه قضائيه گاهي از سوي مراجع ديگر فهرستهايي به ما اعلام ميشود و در اين مورد اخير هم همينگونه بوده است، اما متاسفانه به دليل اشتباهي كه در اين بانك داده بود بعضي سايتها به اشتباه فيلتر شدند.
براي جلوگيري از تكرار چنين اشتباهاتي چه راهكاري وجود دارد؟ كارشناس مركز فيلترينگ ديتا در پاسخ اين سوال ميگويد: تصميم گرفتيم از اين پس ابتدا اطلاعات ديتابيس را بررسي و بعد آن را در سيستم اعمال كنيم.
در هرحال مشكلي كه مسئولان به سادگي از آن به عنوان يك اشتباه ياد ميكنند اكنون برطرف شده، اما در اين ميان يك سوال باقي است: آيا چنين مشكلاتي ناشي از نابساماني سيستم فيلترينگ در كشور نيست؟
عليرضا شيرازي، مدير سايت بلاگفا اين مسئله را ناشي از اشتباه در سيستم فيلترينگ كشور ميداند و ميگويد: اين قضيه به طور قطع موجب صدمه به اعتبار سايت بلاگفا و همچنين اعتماد كاربران به سايت ميشود.
به گفته او، اين مسئله ناشي از اشتباه مخابرات است كه هيچكس پاسخگوي اين خسارتها نيست و همچنان اين سؤال را ايجاد ميكند كه چرا بايد سايتهاي بزرگ فيلتر شوند و پيش از اعمال آن، از سوي نيروهاي انساني بازنگري نشوند؟
