حکمتو فلسفه- دكتر غلامحسين ابراهيمي ديناني در گفتاري بسيار كوتاه
دكتر غلامحسين ابراهيمي ديناني در گفتاري بسيار كوتاه درباره دوشخصيت نامدار عرصه فكر و فلسفه اسلامي، ملاصدرا و شيخ شهاب الدين سهروردي سخن گفت
ملاصدرا
حکمت ملاصدرا، نظام فلسفي منسجمي است که پس از او رشد چنداني نکرده و در حد تعليقهنويسي باقي مانده است. فلسفه صدرايي را افراد بسياري نقد کردهاند. براي مثال، برخي متکلمان از لحاظ ديني آن را نقد کردهاند يا حکيم جلوه ـ که از حکماي پس از ملاصدرا است ـ نقدهاي بسياري دارد. همچنين علامه طباطبايي ـ که حکيمي صدرايي است ـ تعليقهاي برآثار او نوشته است. اما اين نقدها، مکتب فلسفي تازهاي را به وجود نياوردند. و آنچه درباره حيات فلسفه گفتهام، به مطرحشدن پرسشهايي از اساسيترين مسائل هستي مربوط ميشود که تضمينکننده بقاي فلسفه در جامعه پرسشگر است.
من براي هر کدام از تأليفاتم انگيزهاي داشتم. به طور مثال، در انديشههاي غزالي به تناقضي برخورد کردم که براي رفع آن، همه آثار او را مطالعه کردم و نتيجهاش، تاليف يک کتاب شد. با توجه به اينكه درباره فلسفه شيخ اشراق، از 800 سال پيش تاکنون فقط تعداد انگشتشماري کتاب تأليف شده و به تعبيري ميتوان گفت اين فيلسوف مهجور مانده، تصميم گرفتم کتابي درباره او بنويسم. اما انديشههاي ملاصدرا به قدر کافي نزد اهل فلسفه شناخته شده است و نياز به معرفي ندارد.
سهروردي
سهروردي، فيلسوف غريبي است. او چه در زمان حيات و چه در زمان شهادتش مظلوم واقع شد. در حقيقت، سهروردي در وطن خود و حتي در جهان غريب بوده است. او شخصيتي است كه انديشهاش محل تلاقي انديشههاي يونان، ايران و اسلام بوده است. تلاقي ايران و اسلام مسئلهاي ندارد، و حتي ميشود گفت كه ديگر ايران، اسلامي شده است و ما در اين زمينه مشكلي نداريم؛ اما تلاقي يونان و ايران هنوز هم مسئلهساز است و امروزه بهخصوص غربيها تمايل دارند اين تلاقي را بيش از پيش زنده كنند و به همين خاطر، فيلم 300 را ميسازند و مرتب روي اختلافات و جنگها انگشت ميگذارند. متأسفانه هم برخي خوديها و هم دشمنان ايران، سعي در از بين بردن تاريخ ايران قبل از اسلام داشتهاند كه قصه غمانگيزي دارد!
سهروردي به اسلام و معارف اسلامي تسلط كامل داشت. بدون هيچ اغراقي بايد بگوييم كه هيچ فيلسوف و متكلمي را نميتوان در طول 14 قرن جهان اسلام پيدا كرد كه به اندازه سهروردي به قرآن تسلط داشته باشد. او از قرآن در آثار خود بسيار استفاده ميكند. سهروردي ميگويد: «قرآن را به گونهاي بخوان كه گويي فقط بر تو نازل شده است». اين جمله خيلي معني دارد و اگر كسي به آن عمل كند، ميتواند خيلي آثار داشته باشد
