آيکان (ICANN) مسئول پروتكل اينترنتي، تخصيص فضاي آدرس، تعيين پروتكل، مديريت سيستم دامنه‌هاي كشوري و عمومي و مديريت سيستم سرور ريشه (Root Server) است.

اين خدمات قبلأ بر اساس قراداد فيمابين دولت آمريكا و نهاد اينترنتي براي اعداد تخصيص يافته (IANA) و ساير سازمان‌ها انجام مي‌شده است که در نوامبر 1998 بر مبناي تفاهم نامه‌اي که با وزارت بازرگاني آمريکا منعقد شد به عنوان يک شرکت خصوصي غيرانتفاعي در ايالت کاليفرنياي آمريکا به ثبت رسيد.

پيش از سال 1998 تنها موسسه‌اي که به کار ثبت اسامي و قانوني کردن عناوين و يا به عبارت بهتر دادن پاسپورت براي ورود به محيط وب اقدام مي‌کرد موسسه استانداردهاي ملي آمريکا NSI بود که چون يك سازمان دولتي به شمار مي‌رفت بخوبي مي‌توانست براي منافع آمريکا برنامه‌ريزي كند. در اين سال بود که ايالات متحده و متخصصين اينترنت تصميم گرفتند اين وظيفه را به يک سازمان غيرانتفاعي واگذار کنند. از اين بابت بود که در سال 98 طي تفاهم نامه‌اي با وزارت بازرگاني آمريکا، موسسه خصوصي و غيرانتفاعي آيمان با اهداف گوناگوني تأسيس شد. از جمله اين اهداف مي‌توان موارد زير را ذکر کرد:

ايجاد رقابت در ثبت دامنه‌هاي عمومي از طريق ازدياد تعداد دامنه‌ها و ازدياد تعدادمراکز ثبت (registrars)، بين‌المللي سازي مديريت امور مربوط به اسامي و شماره هاي اينترنتي، ايجاد مکانيسم ارتباط با کليه اقشار مختلف.
آيكان مشاركتي دولتي-خصوصي است و هدف آن حفظ ثبات در عملكرد اينترنت، افزايش رقابت، نمايندگي جوامع اينترنت بين‌المللي و توسعة سياست‌هاي متناسب با مأموريتش در سطح پايين به بالا و بر اساس اجماع است. در سند تأسيس اين سازمان 35 هدف براي آيکان طراحي شده که بعضي از آنها به شکل تخصصي و فني و برخي به شکل‌هاي رفتاري براي سازماندهي آيکان قابل شناسايي هستند.

نقش آيكان

آيكان مسئول حل و فصل مسائل جهاني اينترنت در راستاي مديريت المانهاي فنيDNS است تا از اين طريق كاربران اطمينان يابند كه آدرسي صحيح دريافت مي‌كنند. اين كار از طريق نظارت و سرپرستي بر توزيع مشخص‌كننده‌هاي فني منحصر بفرد مورد استفاده در اينترنت و نمايندگي براي نام دامنه‌هاي مرتبه بالا (از قبيل  com  .info. و غيره) انجام مي‌گيرد.
ساير موارد مورد توجه كاربران اينترنت از قبيل داد و ستدهاي مالي، كنترل محتواي اينترنت، نامه‌هاي الكترونيكي ناخواسته (spam) و محافظت از داده‌ها خارج از محدودة مأموريت فني و درنتيجه حيطة وظايف آيكان است.

چالش هاي فرارو در ICANN

يکي از مهمترين چالش‌ها در رابطه با آيکان حوزه حقوقی آن است. با توجه به اينکه اين شرکت در آمريکا قرار دارد، از قوانين اين کشور تبعيت می‌كند. از اينرو تغيير حوزه حقوقی آيکان بسيار حائز اهميت است تا دعاوی بين‌المللی در حوزه‌ای مبتنی بر نظام حقوقی بين‌المللی مطرح شود.

چالش مهم ديگر بحث new TLD ها می‌باشد. از آنجايي که DNS سرورهای اصلی در همه دنيا پراکنده‌اند و در تمام قاره‌ها وجود دارند، امکان فروش ليسانس TLDهای جديد از طريق مزايده در بازار بين‌المللی وجود دارد. اما آيکان اداره TLDها را به شرکت های آمريکايي واگذار می‌کند و آن‌ها از محل فروش Domain name ها سود سرشاری بدست می‌آورند.
از اينرو تلاش برای تغيير مديريت حقوق آيکان و اداره TLDهای جديد بسيار حائز اهميت است.

آيكان چگونه كار مي‌كند؟

در داخل ساختار آيكان، دولت‌ها و سازمان‌ها با همكاري كسب و كارها و افراد ماهر و درگير در ايجاد و حفظ اينترنت جهاني همكاري مي‌كنند. نوآوري و ادامة رشد اينترنت چالش‌هاي جديدي را در زمينة حفظ ثبات اينترنت بوجود مي‌آورد.
كنترل آيكان برعهده هيئت مديره‌اي بين‌المللي است كه سرپرستي فرآيند توسعة سياست را برعهده دارد. رئيس آيكان به‌همراه كارمندانش از سه قاره جهان به دنبال اين هستند كه بتوانند به تعهدات آيكان به جامعة اينترنتي عمل كنند.
به منظور پاسخگويي به تقاضاي اقتصاد و فناوري‌هاي به سرعت در حال تغيير، فرآيند توسعه سياست‌گذاري با همكاري سه سازمان صورت مي‌گيرد. كميته‌هاي مشورتي از سازمان‌ها و جوامع فني به منظور اتخاذ سياست‌هاي مؤثر و مناسب، با اين سه سازمان‌ همكاري دارند. بيش از 80 دولت از طريق كميته مشورتي دولتي GAC توصيه‌هاي خود را به هيئت مديره آيكان منتقل مي‌كنند.

کميته‌هاي فعال: کميته مشورتي دولتي GAC، کميته مشورتي امنيت و ثبات SSAC، کميته مشورتي آزاد ALAC، کميته مشورتي سرور ريشه RSSAC و گروه فني ارتباط.

سازمان‌ها: سازمان حمايـت از نام دامنه‌هايي با کد کشورها ccNSO ، سازمان حمايـت از نام دامنه‌هاي عمومي GNSO، سازمان حمايـت از آدرس ها ASO.
در رأس اين کميته ها و سازمان ها هيئت مديره آيکان قرار دارد.

کميته مشورتی دولتی GAC

کميته مشورتی دولتی آيکان يک کميته مشورتی است که متشکل ازنمايندگانی از دولت ها، سازمان های دولتی چند مليتی و سازمان های تشکيل شده به دليل پيمان نامه ها (مانند ناتو) و اقتصادهای مستقلی است که در نشست های بين المللی مشخص شده اند. اين کميته شامل متخصصان دولتی از 85 کشور جهان و اقتصاد مستقل می باشد. با شرکت در جلسات GAC اعضاء می توانند بر سياست های متمرکز بر مديريت سيستم نام دامنه ها DNS و مسائل مرتبط با آن که بر عملکرد اينترنت تأثيرگذار است، نفوذ داشته باشند.
کميته مشورتی دولتی نقش مهمی در ساختار آيکان بر عهده دارد. اين کميته نه تنها ساز و کارهايي را فراهم می آورد که بر اساس آن اقتصادها و دولت ها و سازمان های بين دولتی بر اساس آن توصيه هايي را به آيکان ارائه می دهند بلکه حتی اين اطمينان را ايجاد می کند که آيکان می تواند از دولت ها مشاوره بگيرد. مشاوره های به عمل آمده از GAC در سطوح مختلف آيکان لحاظ می شود و بايد خاطرنشان کرد که GAC نقشی در رای گيری های تعيين هيئت مديره آيکان ندارد. در شرايطی که هيئت مديره آيکان توصيه های رسمی از سوی GAC توسط هيئت مديره به تصويب رسيده است.

حاکميت اينترنت و آيکان

پس از تأسيس آيکان مقرر شد، پس از دو سال آيکان شرايط لازم را جهت انتقال کامل امور ذيربط از وزارت بازرگاني آمريکا به بخش خصوصي فراهم آورد، ولي عليرغم موفقيت هايي اين انتقال عملي نشد و اين تفاهم نامه چندبار تمديد شد و هربار مجموعه اي از اهداف جديدي در جهت پيشبرد آيکان به سمت استقلال بر آن افزوده شد. آخرين زمان تمديد در سال 2003 بود که تفاهم نامه تا پايان سپتامبر 2006 تمديد شد. جديدترين قرارداد يک موافقتنامه 5 ساله است که شامل مجموعه اي از قراردادهاي يک ساله مي باشد.