این اتحادیه در اصل گسترش یافته اتحاديه اروپاي غربي است که در سال 1957 با همکاری 6 کشور اروپایی تشکیل شد. از آن زمان به بعد اتحادیه به سرعت گسترش یافت. اعضای بیشتری پیدا کرد و حیطه کارش وسیع‌تر شد.

در سال 1993 پیمان ماستریخت چارچوب کنونی قوانین اتحادیه اروپا را تعیین کرد. در ماه دسامبر سال 2007 پيمان ليسبون آينده جديدي را براي اتحاديه ترسيم كرد.

بر اساس قوانين اتحاديه اروپا آزادی سفر مردم، کالاها و خدمات در کشورهای عضو اتحادیه اروپا تضمین شده است.

از سال 2001 پول واحد اروپا با نام یورو كه در سال 1999 معرفي شده بود،در 13 كشور به جريان افتاد. همچنین اين اتحاديه قوانین سیاست خارجی و قضایی خود را گسترش داد.

ایست بازرسی‌های کنترل پاسپورت از میان بسیاری از کشورهای عضو بر اساس معاهده ویزای شنگن برچیده شد.

اتحادیه اروپا تقریبا 500 میلیون نفر جمعیت دارد و در سال 2007 میلادی 6/16 تریلیون دلار تولید ناخالص داخلی داشت که 31 درصد از تولید ناخالص داخلی جهان را شامل می‌شد.

اتحادیه اروپا عضو سازمان جهانی تجارت  (WTO) و سازمان ملل متحد است و 21 کشور از اعضای آن به پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) پیوسته‌اند.

اركان مهم اتحادیه اروپا عبارتند از: پارلمان اروپا، کمیسیون اروپا، شورای اتحادیه اروپا، شورای وزيران، ديوان دادگستري اروپا و بانک مرکزی اروپا.

 اتحادیه اروپا هم اکنون شامل 27 کشور مستقل می‌شود كه عبارتند از: اتریش، اسپانیا، استونی، اسلوواکی، اسلوونی، ایتالیا، ایرلند، آلمان، بریتانیا، بلژیک، بلغارستان، پرتغال، دانمارک، رومانی، جمهوری چک، سوئد، فرانسه، فنلاند، قبرس، لتوني، لوکزامبورگ، لهستان، لیتوانی، مالت، مجارستان، هلند و یونان.

سه کشور ترکیه، کرواسی و جمهوری مقدونیه نیز در لیست انتظار پیوستن به این اتحادیه هستند.

قوانین در اتحادیه اروپا

بر اساس قوانین اتحادیه اروپا اتباع کشورهای عضو این اتحادیه می‌توانند با داشتن گذرنامه یا کارت شناسایی معتبر آزادانه بین کشورهای عضو اتحادیه اروپا مسافرت کنند و بدون نیاز به اجازه اقامت در آن کشورها به مدت سه ماه اقامت کنند.

شهروندان هر یک از این کشورها می‌توانند در انتخابات پارلمان اروپایی شرکت کنند و نامزد شوند.

در صورتی که هر یک از موسسه‌ها یا نهادهای اتحادیه اروپا مرتکب خلاف شوند می‌توان به کارگزار اتحادیه اروپا شکایت کرد. مواردی که می‌توانند مبنای شکایت باشند برای نمونه عبارتند از اعمال تبعیض یا کندکاری یا اجتناب از دادن اطلاعات مورد درخواست.

همه کسانی که در یک کشور عضو اتحادیه اروپا زندگی می‌کنند حق دارند شکایت کنند.[آشنايي با منشور حقوق اساسي اروپا]

این حق شرکت‌ها و اتحادیه‌ها یا تجمع‌های دیگر واقع در هر یک از کشورهای عضو را نیز در بر می‌گیرد. شکوائیه باید به صورت کتبی باشد و زبان مورد استفاده می‌تواند زبان هر یک از کشورهای عضو باشد. کارگزار اتحادیه اروپا در شهر استراسبورگ واقع در فرانسه است.

کشورهای عضو هر سال به اتحادیه اروپا حق عضویت می‌پردازند. از سوی دیگر همه کشورهاي عضو سالانه از بودجه اتحادیه اروپا پول دریافت می‌کنند از جمله به صورت يارانه کشاورزی یا کمک به پیشرفت منطقه‌ای یا کمک هزینه به پیشبرد پژوهش یا آموزش یا فرهنگ.

برای از بین بردن تفاوت بین کشورهای پولدار و بی‌پول عضو اتحادیه اروپا کشورهای پولدار معمولا بیش از آنچه که دریافت می‌کنند حق عضویت می‌پردازند و کشورهایی که وضع مالیشان خوب نیست بیش از آنچه که می‌پردازند دریافت می‌کنند.

روش اداره اتحادیه اروپا

در اتحادیه اروپا پنج ركن وجود دارد که در آنها کشورهای عضو با هم همکاری می‌کنند و تصمیم‌های مشترک می‌گیرند.

پارلمان اروپا که نماینده مردم کشورهای عضو است. شوراي وزیران اتحادیه اروپا که نماینده کشورهای عضو است. کمیسیون اتحادیه اروپا که وظیفه‌اش اتخاذ ترتیبی است که فعالیت اتحادیه اروپا به سود همه اتحادیه باشد.

ديوان دادگستري اتحادیه اروپا که قوانین را تفسیر و اجرا می‌کند. ديوان بازرسی اروپا که وظیفه‌اش نظارت بر بودجه اتحادیه است.

بالاترین مرجع سیاسی اتحادیه اروپا شوراي سران اتحادیه است که در آن رٶسای دولت‌های عضو در اجلاس‌هایی مشترک شرکت می‌کنند.

ریاست اتحادیه

در حال حاضر کشورهای عضو به نوبت ریاست اتحادیه را به عهده می‌گیرند. هر نوبت ریاست شش ماه طول می‌کشد.

وظایف کشور رئیس اتحادیه عبارت است از سازماندهی کارها در شوراي وزیران، ریاست جلسه‌های شوراي وزیران، میانجیگیری بین کشورهای عضو.

این روند با اجرای معاهده جدید اتحادیه اروپا تغییر خواهد کرد. در معاهده جديد كه به پيمان ليسبون معروف شده، تعيين يك رئيس با دوره طولاني زمامداري براي اتحاديه اروپا پيشنهاد شده است. همچنين براي كميسيون امورخارجي اتحاديه اروپا، يك هيئت نمايندگي ارشد در نظر گرفته شده است.

همچنين تعداد كشور‌هاي داراي حق وتو در اتحاديه اروپا را كاهش داده است و بر اين اساس كشور‌هاي كمنتري خواهند توانست با استفاده از حق وتو در تصميمات اتحاديه اروپا تاثير گذار باشند.

در اين معاهده همچنين قدرت بيشتري به پارلمان اروپا تفويض شده است. ميزان نفوذ كشور‌هاي عضو در تصميم گيري‌هاي اتحاديه اروپا نيز تعيين مي‌شود. در واقع  ميزان حق راي كشور‌هاي عضو در اين نسخه مشخص  شده است.

البته سران اتحاديه اروپا متعهد شده‌اند كه اجراي نسخه جديد حق راي كشور‌هاي عضو را تا سال 2014 به تعويق اندازند. در صورت اجراي اين معاهده از ميزان نفوذ لهستان در اتحاديه اروپا كاسته خواهد شد.

 نخستين رئیس اتحادیه اروپا انتخاب شد

 متن كامل پيمان ليسبون به زبان انگليسي