محمد رسول‌الله- که عنوان اصلی آن رسالت است- از سال 1976 تا به امروز بارها و بارها از رسانه‌های کشورهای اسلامی و غیراسلامی پخش شده است و می‌توان گفت کمتر مسلمانی است که این فیلم را ندیده باشد.

روزنامه حریت ترکیه چندی پیش به مناسبت سالمرگ این کارگردان، در یک حمله تروریستی و بزرگداشتی که در کشور سوریه برای این چهره جهانی سینمای دنیای اسلام برگزار شده بود، گزارشی در این باب نوشته و به بررسی علل موفقیت این اثر پرداخته بود.

حكومت اردن بعد از مدت‌ها حمايت از تروريست‌هاي بمب‌گذار در خاك عراق، خود قرباني حمله انتحاري شاخه عراقي القاعده شد و در این میان، مردی که سعی داشت پیام‌آور صلح باشد و نگذارد که بن‌لادن را به‌عنوان چهره اسلام در غرب بشناسند، قربانی ترور شد.

مصطفی عقاد مردی که موفق شد به دنیا بقبولاند که محمد(ص) هرگز در قاب تصویر نمی‌گنجد، در فیلم «رسالت» آن‌چنان حضور پیامبر اسلام را- بی‌آنکه چهره‌اش دیده شود- ملموس کرد که تمام منتقدان غربی مجبور به ستایش این فیلم شدند.

سال 2004 مصطفي عقاد به همراه دختر 33 ساله‌اش- ريما- به اردن آمده بود تا در مراسم ازدواج يكي از فامیل‌های سوری‌اش شركت كند. او در هنگام انفجارها در هتل «هيئات» اقامت داشت.

دخترش- ريما- درجا كشته شد و خود مصطفي عقاد در ناحيه گردن، زخم‌هاي شديدي برداشت كه 3 روز بعد به مرگش انجاميد. هرچند که او همسر آمریکایی‌اي داشت، اما فرزندان‌اش هرگز مذهب اصلی‌شان را فراموش نکردند و دخترش ریما دوست داشت به پدرش برای ساخت فیلمی درباره صلاح‌الدین ایوبي کمک کند.

مصطفی عقاد در حالی محبوب‌ترین کارگردان مسلمان برای هم‌کیشان‌اش محسوب می‌شود که فیلم‌های بسیار دیگری را در سینمای هالیوود کارگردانی و تهیه کرده است اما خودش همیشه می‌گفت: «هرجا که می‌روم، همه برای معرفی‌ام می‌گویند عقاد؛ کارگردان فیلم محمد رسول‌الله. فکر می‌کنم اگر بعد از دهه70 فیلم دیگری هم نساخته بودم، باز هم در یادها می‌ماندم و این به نوبه خود افتخار است».

مصطفي عقاد در سال 1930 در شهر حلب سوريه به دنيا آمد. مصطفي در 19سالگي خانه‌اش را ترك گفت تا در رشته تئاتر تحصيل كند. عقاد در سال 1976، اولين و مشهورترين فيلم خود را درباره پيامبر اسلام ساخت.

نام اصلي اين فيلم «الرسالت» بود كه در ايران به «محمد رسول‌الله» مشهور شد. براي نوشتن فيلمنامه اين فيلم جاودانه، عقاد 3 سال وقت صرف كرده بود.

مصطفي عقاد در سال 1981، دومين و آخرين فيلم مشهور خود را ساخت. نام اين فيلم «شير بيابان» بود و به زندگي و مبارزات عمرمختار- روحاني مبارز ليبيايي- مي‌پرداخت. زندگي عمرمختار وقف مبارزه با استعمارگران ايتاليايي شده بود. بازيگر اصلي هر 2 فيلم مصطفي عقاد، آنتوني كوئين بود.

عقاد پس از كارگرداني اين 2 فيلم، تا سال 2002 تهيه‌كنندگي 10 فيلم ديگر را برعهده داشت. او درباره حضورش به‌عنوان يك مسلمان در هاليوود گفته بود: «در مبارزه دائمي با هاليوود شکست نخورده‌ام».

مصطفي عقاد- كارگردان سوري- با فيلم «محمد رسول‌الله» و بازي به ياد ماندني و حماسي آنتوني‌كوئين در اين فيلم در خاطره‌ها نقش بست.

عقاد عاشق سینما بود و برای همین راهی کالیفرنیا شد تا در عرصه فيلمسازي شانس خود را بیازماید و در آنجا مشغول تحصيل شد و پس از مدتي مدرك خود را در زمينه هنر تئاتر از دانشگاه كاليفرنيا گرفت و پس از آن براي اولين‌بار در سال 1962 به‌عنوان دستيار توليد يك فيلم در كنار «سام پكين پا» مشغول به‌ كار شد.

فيلم محمد رسول‌الله كه جدي‌ترين كار عقاد محسوب مي‌شود- به‌‌رغم آنكه در خاورميانه با استقبال خوبي روبه‌رو شد ولي پس از آنكه براي اولين‌بار در واشنگتن به نمايش درآمد، با مخالفت گروه‌هايي از مسلمانان آمريكايي روبه‌رو شد.

آنها كه اين فيلم را به‌گونه‌اي توهين به مقدسات اسلامي تلقي مي‌كردند، خواستار عدم نمايش آن در ايالات متحده آمريكا شدند.

عقاد بيش از 17ميليون دلار صرف ساخت اين فيلم كرده بود و موفق شد به‌واسطه اين فيلم در عرصه رقابت‌هاي اسكار نيز موفق به كسب جايزه بهترين فيلمنامه غيراقتباسي شود. او این فیلم را برای همیشه ادای دینی به پیامبر خود می‌دانست.

وي در سال1977 طي مصاحبه‌اي با خبرگزاري آسوشيتدپرس در جواب به اين گروه از مسلمانان گفت: «من اين فيلم را ساختم تا بدين‌وسيله بتوانم داستان اسلام و 700ميليون مسلمان را براي غربيان روايت كنم. این فیلم می‌تواند مسلمانان جهان را یک‌بار دیگر با هم متحد کند و عدالت و درستکاری رهبر بزرگوارشان را در قرن‌ها پیش به تصویر بکشد.

آنتونی کوئین که در فیلم محمد رسول‌الله نقش عموی بزرگوار محمد(ص)- حمزه- را بازی کرد، این فیلم را نقطه درخشان کارنامه خود می‌دانست و همیشه به این حضور می‌نازید؛

هرچند که بسیاری از بنیادگرايان مسیحی، او را به خاطر این حضور سرزنش کردند اما آنتونی کوئین همیشه شیفته این نقش بود و یک‌بار در مصاحبه‌ای گفته بود: «در سفری به مراکش از قهوه‌خانه‌چی تا مردم کوچه و بازار رباط هر کس که سر راهم قرار می‌گرفت، با خوشحالی فریاد می‌زد «حمزه ....حمزه ...» خب من چه نقش دیگری می‌توانستم بازی کنم که تا این حد محبوب مردم کشورهای مسلمان بشوم ... . دنيا بیش از یک میلیارد مسلمان دارد و حالا اغلب این یک ميلیارد مرا به خاطر زنده‌کردن مرد عدالت و حامی پیامبر دوست دارند و من به این نکته افتخار می‌کنم و آن را مدیون فرزند خلف مسلمان مصطفی عقاد هستم...».

آنتونی کوئین در این مصاحبه با خنده گفته بود: «اما برای ایرنه پاپاس متاسفم ....». ایرنه پاپاس در این فیلم در نقش هند- زن بدطینتی که تشنه خون حمزه بود و دستور داد سینه حمزه را بدرند- ایفای نقش کرده بود.

مصطفی عقاد تا سال‌های سال در هر جلسه مطبوعاتی‌اي که حاضر می‌شد پیش از هر چیز باید به سؤالاتي درباره این فیلم بحث‌برانگیز پاسخ می‌داد، انگار که این فیلم هرگز قرار نیست فراموش شود.

با این حال، منتقدان مسلمان معتقد بودند بهتر بود که عقاد از بازیگران مسلمان برای این فیلم استفاده کند اما عقاد جواب قانع‌کننده‌ای داشت؛ او می‌گفت: «من می‌خواستم مخاطبم در چین و ژاپن هم برای تماشای این فیلم بیاید و قطعا اگر چهره شناخته‌شده‌ای همچون آنتونی کوئین در فیلم رسالت بازی نکرده بود، مخاطب تمایلی به حضور در سینما نداشت و من موفق به اکران جهانی این فیلم نمی‌شدم. دنیای اسلام حمزه را می‌شناسد اما من می‌خواستم دیگران هم با عمق عدالت پیامبر و حمزه آشنا شوند».

عقاد، مرید رهبر انقلاب ایران

مصطفي عقاد در سال 1371 به ايران دعوت شد تا فيلمي درباره حضرت امام خميني(ره) بسازد اما اين اتفاق هرگز نيفتاد چرا كه در آن سال، نه تحقيقات دقيق و كاملي درباره زندگي حضرت امام(ره) وجود داشت و نه ايران مي توانست در حين تحمل مشكلات اقتصادي سال‌هاي پس از جنگ، هزينه سنگين ساخت اين فيلم را بپردازد.

عقاد با اينكه نتوانسته بود فيلمي درباره حضرت امام(ره) بسازد اما معتقد بود در فيلم «شير صحرا» (عمر مختار) به اين شخصيت جاودانه ابراز ارادت كرده است.

او در گفتگويي با نشريه «ميدل ايست» گفته بود كه اين فيلم را با تأسي از امام خميني(ره) ساخته است.

او گفته بود: «عمر مختار حتي از لحاظ چهره به آيت‌الله خميني شبيه است؛ البته اين يك تصادف است و ما نمي‌دانستيم كه اين تصادف به ساخته‌شدن فيلم كمك خواهد كرد».

مصطفي عقاد يك بار ديگر- در سال 1378- به مناسبت جشنواره فيلم فجر به تهران سفر كرد. او در اين سفر، از شيفتگي‌اش نسبت به سينماي پاك و سالم ايران سخن گفته بود و ابراز تمايل كرده بود تا باز هم سفري به ايران داشته باشد اما مرگ به او امان نداد.

با این‌حال در اولین سالمرگ مصطفی عقاد، سینمای ایران با اهدای جایزه‌ای به نام این کارگردان فقید، نسبت به او ادای دین کرد.