تجسمی- مرتضي رخنيا:
عاشورا واقعهاي است كه جذب ناخودآگاه جمعي ايرانيها شده و در طول سالها، مردم هر دورهاي با شكلهاي مختلف به آن واكنش نشان دادهاند.
تأثير حسي اين اتفاق، اهل هنر را هم درگير كرده است و آثار مختلفي با اين مضمون در سنت هنري ايران خلق شده. اما آدم امروز شكلهاي هنرياش تغيير پيدا كرده و قطعا واكنشاش به اين اتفاق، شكلهاي تازهتري را ميطلبد.
دومين سوگواره پوسترهاي عاشورايي اتفاقي هنري است كه خلق اثر گرافيكي با اين مضمون مذهبي را به فراخوان گذاشته است. آثار را گرافيستهايي چون قباد شيوا، علي وزيريان، مسعود نجابتي، حميد شريفي، کورش پارسانژاد و... داوري كردهاند.
در فراخوان سوگواره كه در آن نام قباد شيوا هم بهعنوان داور آمده بود، اطلاعات كاملتري درباره رويكرد و نوع برخورد شركتكنندگان با موضوع نيامده بود اما برگزاركنندگان در گفتوگوهايشان بر اين نكته تاكيد داشتند كه پوسترهاي تهيهشده توسط هنرمندان، بايد بهنوعي عاشورا را از منظر هنر نشان دهند و در واقع بهنوعي با نمادها و نشانههاي عاشورايي عجين شده باشند.
در بين كارها، آثار زيادي ديده ميشد كه حامل برخوردي شخصي با واقعه بود و بعضي ديگر از كارها هم نقشي كاربردي و عمومي داشتند و اين قابليت را نشان ميدادند كه بهعنوان پوستر در تيراژ بالا تكثير شوند و در مكانها و ايام مذهبي از آنها استفاده شود. نمايشگاه «دومين سوگواره پوسترهاي عاشورايي» در خانه هنرمندان و حوزه هنري برگزار شده و قرار است برگزيدگان آن در تاريخ 4بهمن، مشخص شوند. برگزاركننده اين سوگواره، مركز هنرهاي تجسمي حوزه هنري بود.
خون روي ديوار

يك ايده و اجراي خوب. با دخل و تصرف هنرمندانه در عكسي از ديوار ظاهرا يك مسجد، اين اثر بهثمر نشسته؛ هنرمندانه از اين جهت كه تغييرات بسيار نامحسوس انجام شدهاند؛ رنگ سرخ حسين و از طرفي نوشتههاي بالايي كه ليآت ماهرانه اثر را نشان ميدهند. طراح اين اثر يونس حامديفر است.
چه شورش است

پر سرخ و سياه دلالت برپروازي به خون نشسته ميكند. اما فقط نقش نشانهاي پر نيست كه اين پوستر را تأثيرگذار كرده؛ حركت خطوط و رنگها به شكلي است كه بر چشم ببينند، هجوم ميآورد. انگار خبر از هنگامهاي ميدهد. طراح اين اثر محمد درويش است.
تشنگي كودكانه

باز هم عطش. طراح، كودكانه، تصوير كودكان تشنه عاشورا را روايت كرده. راستي آيا كودكان كربلا تكليفشان تنها تكرار مشق «آب! آب!» و «بابا آب» بود؟ نكته فقط اينجاست كه اين ايده اگر كمي اجراي قويتري داشت، تصوير كودكانه بر كل اثر غلبه نميكرد. طراح اين اثرحسين يوزباشي است.
سرها بريده بيني

براي اينكه به لايههاي مختلف اين پوستر برسيم، درنظر بگيريد كه حروف حسين فقط با خط نستعليق نوشته ميشد. طراح از دوخت روي پارچه كه از بافتههايي است كه در مراسم محرم بهكار ميرود، استفاده كرده. مرحله بعد هم برشي است كه به كلمه حسين داده كه هم شكل بصري تازهاي به آن داده و هم به لحاظ معنايي، اثر را با مضمون عاشورا نزديك كرده. طراح اين اثرمجيد زارع است.
يادگار خون سرو

درخت سرو براي ايرانيها نماد آزادگي است؛ درختي كه به قول شاعر از بار تعلق آزاد است. تصويرسازي با خطوط در هنر ايراني، سنتي طولاني دارد. در اين اثر هم، حروف حسين، به درخت شكل دادهاند. به اينها رنگ قرمز را هم اضافه كنيد تا به دلايل تأثيرگذاري اين اثر نزديكتر شويد. طراح اين اثرهادي معزي است و جمله پوستر هم كه باز مصراعي از محتشم كاشاني (با تغيير كلمه «پيكر» به « سرو» ) است.
دستها كم بودند

عاشورا را نميتوان از اين جمله جدا كرد؛ «آيا كسي هست كه مرا ياري كند؟» طراح از نشانه آشنا و مذهبيِ دست استفاده كرده است؛ عنصري كه شايد كمي تكراري بهنظر برسد؛ اما هنر او آنجاست كه آن را بين تعدادي دست ديگر قرار داده كه گرافيك امروزي دارند. اين دولايه بودن همراه با جهتهاي مختلف انگشتها، معناي جمله پاييني را بهخوبي انتقال داده است؛ چه كماند دستان موافق! طراح اين اثرمحمدصابر شيخرضايي است.
مد شمشير

عطش و عاشورا جداشدني نيستند. پسزمينه سرخ اين پوستر، همرنگ زمينه اين واقعه است. شعر محتشم كاشاني هم را كه بخوانيد، تأثير تركيب حروف و رنگ و تصوير در اين اثر بيشتر ميشود؛ از آب هم مضايقه كردند كوفيان/ خوش داشتند حرمت مهمان كربلا. اين پوستر اثرمحمد ربيعي است.
خوان كرم

مسيري كه طراح براي رسيدن به عاشورا انتخاب كرده، بهنوع مراسم عاشورا برميگردد. كافي بود كمي اجراي اثر، ناموفق ميبود تا با ايدهاي هدر رفته مواجه شويم. طراح اين اثر رضا منجزي است.