اينترنت- نیره رضايي مطلق:
12 فوريه 2004 تاريخ فراموشنشدني براي كاربراني است كه همواره دنبال استفادههاي جديد از وسايل صوتي، تصويري در اينترنت هستند چرا كه در همين تاريخ بود كه نويسنده روزنامه گاردين لغت «پادكست» را به همراه برخي واژههاي ديگر براي ناميدن هر نوع پخش ديجيتالي صدا و تصوير روي شبكه اينترنت پيشنهاد داد.
و اينگونه شد كه كاربران بعد از آن توانستند به اين نوع استفاده خاص از صدا در اينترنت هويت و نام مستقل ببخشند، بهطوري كه يكسال بعد «پادكست» ميان كساني كه استفاده طولانيمدت از اينترنت داشتند رواج پيدا كرد و امروز در نوار كناري هر وبلاگي ميشود آن را پيدا كرد.
شايد همين رشد روزانه 200 پادكست روي وب بود كه توجه بسياري را براي دانستن و استفاده از اين پديده بالا برد و وضع به شكلي درآمد كه بعضي از پادكستها مخاطباني بيشتر از يك شبكه راديويي پيدا كردند و حتي بعضي از آنها زودتر از يك شبكه راديويي و تلويزيوني اخبار و رويدادها را منتقل ميكردند و كار تا جايي پيش رفت كه دانشگاه آكسفورد كلمه «پادكست» را كلمه سال 2005 انتخاب كرد.
ديگر جاي تعجب نيست اگر رسانههاي رسمياي مانند بيبيسي، سي.ان.ان و رويترز كه هميشه دلشان ميخواست از تحولات رسانهاي عقب نمانند از سال 2006 براي اولين بار بخشهايي از تحليل خبريشان را در قالب پادكست به مخاطبان ارائه دادند وبه اينشكل از پادكست نه بهعنوان يك رقيب رسانهاي بلكه يك رفيق استفاده كردند.كافي است بدانيد كه پادكست در حوزه سياست هم طرفداران بيشماري دارد.
ز راهاندازي يك پادكست توسط آنجلا مركل صدراعظم آلمان كه البته شكل ويدئويي (وادكست) دارد و از طريق آن مركل هر هفته بدون واسطه و بهطور مستقيم با مردم آلمان صحبت ميكند تا پادكست كاخ سفيد كه تعدادي از سخنرانيهاي رئيسجمهور را روي وبسايتاش گذاشته است اگر بگذريم، دامنه اين پديده تا پادكست وب سايت ناسا كه در آن يكي از متخصصين حاضر در فضاپيماي ديسكاوري راجع به مأموريت اين سفينه توضيح ميدهد، ادامه پيدا كرده است.
پادكست چيست؟
پادكستها را ميتوان يك نوع راديوي اينترنتي دانست كه به كاربران اينترنتي اين امكان را ميدهد كه با استفاده از دو مؤلفه صدا و متن براي خود راديوهاي شخصي ايجاد كنند. درواقع آنها وبلاگهاي صوتي هستند كه از جهاتي شبيه راديواند و امكان شنيدن فايلهاي صوتي را به شكلي متفاوت به مخاطبانشان ميدهند. شما ميتوانيد اين فايلها را دانلود كنيد و بدون نياز به اينترنت آن را در mp3player، كامپيوتر يا لپتاپ شخصيتان گوش كنيد. انگار كه بهجاي ديدن فونتهاي يك سايت يا وبلاگ، صداي شخص گوينده را ميشنويد. اينجاست كه حتماً حس نزديكتري نسبت به گوينده پادكست پيدا ميكنيد، حسي كه كمتر ميتوان در خواندن متن يك سايت يا وبلاگ پيدا كرد.
نكته مهم ديگر در پادكست شيوه ارائه آن است كه برخلاف ساير روشهاي ارائه محتواي صوتي به مصرفكننده اين امكان را ميدهد كه براساس تقاضاي خودش به محتواي وب دست پيدا كند و مطالب مثل راديو به او تحويل داده نميشود او ميتواند هر جا كه خواست فايلي را حذف كند يا اصلاً گوش نكند درصورتي كه اين امكان در يك فايل صوتي راديويي وجود ندارد.درعين حال همين كه مصرفكننده بتواند محتواي موردنظر خودش را در دستگاهي غير از كامپيوتر بريزد و نيازي به دسترسي به كامپيوتر نداشته باشد تا فايل دلخواهش را گوش دهد يك عامل برتري براي پادكست شده است.
شما ميتوانيد پادكستها را در mp3 بريزيد و در حين ورزش، استراحت يا در محيط اداره شنونده آن باشيد، و با جدا شدن از اينترنت شما همچنان صاحب پادكستتان هستيد؛ اين امتياز عالي و غيرقابل انكاري است كه هم دسترسي به پادكستها را بيشتر كرده و هم آنها را محدود به فضاي اينترنت نكرده است.
نكته ديگر در پادكستها كنترل همهجانبه آن از سوي شماست. شما ميتوانيد هر بخش از محتواي پادكستتان را عقب يا جلو ببريد، يك محدوده خاص را انتخاب كنيد و مدام تكرارش كنيد و يا حتي در اتومبيل يا منزل از طريق usb به آن دسترسي پيدا كنيد. نرمافزار Itunes شناختهشدهترين نرمافزارها در اين زمينه است كه ميتوان آن را در سايت www.ipoddersourceforge.net به رايگان دريافت كرد.
ميتوان به پادكست هم انديشيد
بديهي است كه فعلا در ايران پادكستها آماتوري و غيررسمي هستند و انگيزه درست كردن يك پادكست ميتواند براي وبلاگنويسان اهميت بيشتري داشته باشد. چرا كه هركس ميتواند بنابه موضوعات مورد علاقهاش از ورزشي، علمي و تاريخي گرفته تا طنز، خبري و آموزشي يك پادكست درست كند. درواقع ميتوان گفت كه نسبت پادكست به راديوي اينترنتي مانند نسبت وبلاگ به روزنامههاي اينترنتي است با اين تفاوت كه آنها از دو فايل صوتي با فرمت mp3 و فايل محتوايي برنامه با فرمت RSS درست شدهاند.
با اين حال پادكستها زماني ميتوانند موفق باشندكه چند نكته را رعايت كنند اول اينكه حتماً بايد حرفي براي گفتن داشته باشند تا صدايشان ماندگار بشود. اگر حرفتان به درد نخورد كاربران ترجيح ميدهند كه نوشتههاي داخل وبلاگتان را نخوانند. پس قبل از تهيه پادكست متنها را تهيه كنيد و فيالبداهه صحبت نكنيد و با هدف خاصي بنويسيد تا مخاطبانتان از شنيدن صدايتان لذت ببرند. ضمن اينكه هر چه پادكستي كوتاهتر باشد امكان گوش كردن به آن بيشتر است. زمان 20تا30دقيقه مناسبترين زمان براي يك پادكست است. و در ضمن اگر دوست داريد موسيقيهاي مناسب لابهلاي حرفهايتان داشته باشيد حتما در انتخاباش دقت كنيد تا يك برنامه راديويي مناسب تحويل مخاطبان بدهيد.
پادكست؛ برادر كوچكتر راديو
شايد عدهاي حس كنند راديوهاي اينترنتي يا پادكستها ميتوانند از تعداد شنوندگان راديو بكاهند يا حتي تهديدي براي آنها باشند. اما اين مسئلهاي است كه از طرف استادان علوم ارتباطات و حوزه رسانه رد شده است. چرا كه راديو هنوز هم توانمنديهاي منحصري دارد كه آن را در رديف رسانهاي محبوب قرار داده است.
عبدالله گيويان عضو هيات علمي دانشكده صدا و سيما و مدير مركز تحقيقات و مطالعات رسانهاي همشهري هم معتقد است كه پادكست و راديو دو مقوله جدا از هم هستند و شيوه ارتباطي متفاوتي دارند. تفاوت اين دو در سيستمهاي ارتباطيشان است چرا كه در پادكستها يا حتي راديوهاي اينترنتي سازمان بوروكراتيك معين و مشخصي وجود ندارد كه چه چيزي پخش شود يا نشود و حتي سازندگان آنها ملزم نيستند كه خود توليدكننده مواد آن باشند و آن را توزيع نمايند. سام فرزانه روزنامهنگار در كارگاه «صدا در اينترنت» كه در مركز آموزش همشهري برگزار شده بود هم عنوان كرده از آنجايي كه پادكست مانند وبلاگ يك رسانه شخصي است نميتوان برايش اصول خاصي درنظر گرفت.
با اين حال بديهي است كه راديو خود را متولي گسترش پادكستها بداند. اختصاص بخشي از برنامه نهمين جشنواره بينالمللي صدا به بحث پادكستها و ايجاد رقابت ميان برنامه سازان راديويي براي ساخت و تهيه پادكست نشان از اهميت رسانه راديو به اين پديده اينترنتي دارد.
سواي احساس خطري كه راديو ميتواند از پادكست كند و آن در رعايت نكردن خطوط قرمز از سوي پادكستها و لزوم رعايت آنها در راديوهاست و همين مسئله ميتواند يك پادكست را محبوبتر از يك شبكه راديويي جلوه دهد و شكستن قوانين رسانهاي در پادكست جذابيت بيشتري برايشان دارد اما از هر جهت ميبينيم كه پادكست قبل از اينكه يك رقيب براي راديو باشد يك رفيق و برادر كوچكتر اوست چرا كه پادكست مانند يك بنگاه استعداديابي ميتواند با جستوجو و يافتن كساني كه ميتوانند اركان نسل آينده مديران و مجريان راديويي باشند به او كمك كند و استعدادهاي كشف نشدهاي را پيدا كرده به مديران شبكههاي مختلف رسانهاي معرفي كند.به همين خاطر است كه براي اولين بار در جشنواره بينالمللي صدا مقوله پادكست هم به مسابقه گذاشته شده است. كميتههاي علمي ضمن برپايي كارگاههاي آموزشي اطلاعات مناسبي در اختيار برنامهسازان قرار دادهاند و نمونههاي پادكستهاي ارائه شده را بررسي كردهاند.
به هر حال اين پديده نوظهور دنياي مدرن كه در ساختار از راديو الگو گرفته است در ميان وبلاگنويسان و كاربران اينترنت و حتي خبرگزاريها روبهرشد است به طوري كه ميتوان به موضوعات بسيار گوناگون از جمله پخش درسهاي مدرسه، اعلان تورهاي رسمي و غيررسمي موزهها، فرستادن اعلانهاي كنفرانسها و حتي پخش پيامهاي ايمني عمومي پليس در پادكستهاي ايراني اشاره كرد.
نمونههاي موفقي از پادكستها را ميتوان در «راديوكالج پارك» پيدا كرد كه حاصل كار جمعي از دانشجويان ايراني دانشگاه مريلند آمريكا است كه با بيش از صد و پنجاه پادكست بازديدكنندگانش از مرز هزاران نفر گذشته است. همچنين راديو اينترنتي «صداي آسمان» مربوط به رصدخانه كوثر، پادكست ظهر جمعه، تنها پادكست قصهگويي و داستانخواني فارسي زبان، و خبرگزاري ميراث فرهنگي را ميتوان از جمله نمونههاي پادكستهاي قابل دسترس به حساب آورد.
