اقتصادملی- رضا آقا موسي:
نظام توزيع كالا در ايران هنوز بهصورت سنتي بوده و تعداد واسطهها با توجه به شرايط اقتصادي ايران رو به افزايش است.
اين دو موضوع عاملي بسيار مهم در افزايش قيمت كالاهاي مصرفي و حتي صنعتي و يا خدماتي محسوب ميشود.فروش مستقيم بهعنوان يك روش جايگزين كارآمد، تأثير بسزايي در كاهش قيمتها و رضايتمندي مشتري بهدنبال خواهد داشت.
در واقع فروش مستقيم، به نوعي از بازاريابي گفته ميشود كه محصولات و خدمات بهطور مستقيم به مشتريان بهصورت رو در رو، ارائه ميشود و عموماً در خانه افراد يا محل كارشان توسط يك فروشنده مستقل و بهطور مستقيم انجام ميشود.به عبارتي فروش كالا به دور از يك فروشگاه يا مغازه خرده فروش، فروش مستقيم ناميده ميشود.
اين روش بازاريابي كالا يا خدمات بهصورت مستقيم براي مشتري امتيازات فراواني دارد. از آن جمله ميتوان تعيين زمان بازديد از محصول توسط مشتري، خريد در منزل يا محل كار و نيز مرجوعي محصول با شرايطي از قبل تعيين شده را نام برد. همچنين صرف وقت بيشتر توسط فروشنده براي آشنايي مشتري با محصول و نيز پاسخ به سؤالات مشتري از ديگر امتيازات فروش مستقيم است. كاهش قيمت خريد نسبت به خرده فروش نيز يكي از مهمترين امتيازات فروش مستقيم است.
روش فروش مستقيم برای فروشندگان مستقل كه تمايل به فعاليت وكسب و كار دارند اما دارای سرمايه بسيار اندك هستند مناسب است. آنها در حقيقت رئيس خود هستند و ساعات كار را خود تعيين ميكنند و هرچه تعداد بيشتری از محصول را بفروشند انگيزه بيشتري به كار خود پيدا خواهند كرد.
در بسياري از كشورهاي جهان مركزي به عنوان انجمن فروش مستقيم تشكيل شده است كه اعضای آن از فروشندگان، شركتهاي توليدي و خدماتي و حتي نماينده هايي از طرف خريداران است.اين انجمنها با توجه به اساسنامه، تعاريف اصطلاحات بازرگاني و فروش، شروع به عضويت و سپس فعاليت در توزيع فروش مستقيم كالا يا خدمات در سطح كشور ميكنند.
آمار سال 2008 حكايت از اشتغال حدود 68 ميليون نفر در شغل فروش مستقيم با حجم فروش 111ميليارد دلار در جهان بوده كه اين آمار نسبت به سال 2006 رشد نسبي 10درصد در نيروي انساني و 2درصد در حجم فروش داشته است. از آنجا كه ايران با رشد فزاينده نرخ بيكاري مواجه بوده و اين عامل پيامدهاي منفي اقتصادي را بهدنبال داشته و در برگيرنده ناهنجاريهاي اجتماعي، فرهنگي است، لذا ايجاد راهكارهاي مناسب جهت كاهش نرخ بيكاري از وظايف دولتمردان، اساتيد دانشگاهها و مراكز تحقيقاتي، صاحبان صنايع و متوليان امر است. صنعت فروش مستقيم يك راهكار مناسب جهت ايجاد اشتغال براي افراد جامعه خصوصاً افراد جوان و فعالِ جوياي كار است.
ايران با جمعيت 70 ميليون نفري در سال 86 داراي جمعيت بيكار حدود 2 ميليون 292 هزار و 985نفر است، با فرض اينكه تعداد افراد شاغل در فروش مستقيم به اندازه همان رقم در تركيه در نظر گرفته شود، بنابراين با يك برنامهريزي مناسب در طول پنج سال يا كمتر ميتوان حدود 24درصد از جمعيت بيكاران كشور را كاهش داد.اين كاهش با نازلترين نرخ سرمايه گذاري قابل اجرا است.اين روش راهگشاي ارائه عملكرد اجرايي در ايجاد ساختار توزيع نوين محصول در بازار است.
از آنجاييكه شركتهاي فروش مستقيم با بكارگيري فروشندگان مستقل جهت فروش محصولات و خدمات نياز به سرمايه گذاري انبوه ندارند، لذا ميتوان از آن بهعنوان يكي از طرحهاي زود بازده نام برد، اين طرح ميتواند در كاهش نرخ بيكاري مفيد باشد.