آنچه به نام ارتباطات در كشور ما شناخته مي‌شود، ابتدا با انتشار روزنامه و سپس تاسيس راديو و روابط عمومي شكل گرفت.

از اين‌رو هنوز بسياري با شنيدن كلمه ارتباطات پيش از هر چيز به روزنامه نگاري فكر مي‌كنند.

اگرچه ژورناليسم به معناي وسيع كلمه يكي از پايه‌هاي ارتباطات در سراسر جهان به شمار مي‌رود، امروزه با بروز و ظهور گسترده رشته‌هاي ميان رشته‌اي، گرايش‌ها و حوزه‌هاي پژوهشي ارتباطات بسيار وسيع شده است به‌گونه‌اي كه امروز بيش از 30 گرايش در اين حوزه به ثبت رسيده است.

اين گوناگوني و تنوع از مطالعه رفتار ارتباطي انسان و ارتباطات فردي تا مسائل مربوط به روابط عمومي بين‌الملل را شامل مي‌شود.

امروزه ارتباطات از يك سو با بررسي سازمان از منظر ارتباط ميان گروه‌هاي كاري، پنجره‌اي به انسان اداري گشوده است و از سوي ديگر با ورود به عرصه فيلم، تئاتر و موسيقي، گشايش‌هاي مطالعاتي تازه‌اي در هنر ايجاد كرده است.

بي‌شك گستردگي اين حوزه مطالعاتي در ماهيت پيچيده و چندبعدي مفهوم فرهنگ ريشه دارد. بررسي‌هاي ارتباطي در حوزه‌هاي هنري، خاستگاه پاره‌اي رشته‌هاي ميان رشته‌اي در فرهنگ و هنر بوده است و از اين‌رو نگاه فرهنگي در مطالعات ارتباطي و رسانه‌اي، جايگاه فراخي در عرصه ارتباطات يافته است.

تحولات جديد در عرصه تفكر، منجر به شكل‌گيري دغدغه‌هاي جديدي در مطالعات رسانه‌اي و ارتباطات پديدار شده است و هر دو عرصه نظري و روش مطالعات رسانه‌اي و ارتباطات تحت‌تأثير تحولات اخير بوده است.

اين تحولات در بستر فضاي مجازي و اينترنت در سراسر جهان علمي جريان يافته است و اين در حالي است كه اصول و بنيادهاي مطالعات رسانه‌اي در ايران بنابر سنت ديرين آن، با تحولات اخير چندان همسو و همگام نبوده است.

با نگاه به تحولات جديد و راستاي پوشش دهي به خلأ‌هاي پيش روي مطالعات رسانه‌اي و ارتباطات، مركز تحقيقات و مطالعات رسانه‌اي مؤسسه همشهري وب سايت علمي ارتباطات را در آدرس www.Hccmr.com راه‌اندازي كرده است.

اين وب سايت علمي حوزه‌هاي مختلف را دربرمي‌گيرد و سعي دارد تمامي حوزه‌هاي مطالعاتي مرتبط با رسانه‌ها و ارتباطات را پوشش دهد. اين حوزه‌ها عبارتند از:
1- نظريه‌ها و مكاتب
2- جامعه، فرهنگ و ارتباطات
3- دين و ارتباطات
4- فضاي مجازي
5- روش‌هاي تحقيق
6- حوزه‌ها و كاربردهاي ارتباطات.

در اين مجموعه، تلاش شده است رويكردها و گرايش‌هاي مطرح در ارتباطات ذيل اين تقسيم‌بندي پوشش داده شود و بنابراين به تقسيم بندي دقيق‌تر و ريزتر اين حوزه‌ها پرداخته شده است.

براي مثال سرويس «جامعه، فرهنگ و ارتباطات» تقسيم بندي به شكل زير انجام شده است: سياست و ارتباطات، فرهنگ و ارتباطات، اقتصاد و ارتباطات، هنر و ارتباطات، نهادهاي اجتماعي و ارتباطات و جامعه اطلاعاتي. همچنين روش‌هاي كيفي،  روش‌هاي كمي و روش‌هاي تركيبي زير عنوان كلي «روش‌هاي تحقيق» در نظر گرفته شده‌اند.

اين وب سايت علمي مي‌كوشد تا با ارائه مقاله در حوزه‌هاي مختلف به سهم خود فرصتي براي پويايي علمي فراهم كند و پنجره‌اي براي ارتباطات بيشتر علمي براي صاحب‌نظران و دانشجويان و همه فعالان و علاقه‌مندان به توسعه ارتباطات باشد.

از اين‌رو تعامل با بانك‌هاي اطلاعاتي و تحقيقاتي داخل وخارج كشور، توانمندسازي برنامه‌هاي پژوهشي، شناسايي نويسندگان، مترجمان و پژوهشگران توانمند در حوزه علوم ارتباطات و همكاري با آنان و انجام نظرسنجي‌هاي الكترونيكي از فعاليت‌هاي عمده اين سايت است.

وب سايت مركز تحقيقات رسانه‌اي همشهري به‌عنوان تنها مركز پژوهشي وابسته به ژورناليسم حرفه‌اي در كشور، اميدوار است كه به محفلي براي تبادل آرا و يافته‌هاي علمي حوزه مطالعات رسانه‌اي و ارتباطات ايران تبديل شود و گامي در پاسخ به نياز دانشجويان، محققان و فعالان عرصه ارتباطات باشد.

نگاهي جديد به فضاي مجازي

هنوز  فضاي مجازي با تمام كاستي‌ها و مزاياي خود در كشور ما امري چندان شناخته شده نيست. بسياري از مردم كشور ما فضاي مجازي را مترادف تلف كردن وقت فرزندان خود پاي صفحه‌هاي مانيتور مي‌دانند.

تجربه ما از تلف شدن زمان در اتاق‌هاي گفت‌وگو يا آنچه به چت روم معروف است، در بسياري از مواقع معقول و منطقي به‌نظر مي‌رسد.

اما آيا مي‌توان اين نگرش را به سمت و سويي ديگر سوق داد؟ آيا مي‌توان از قابليت‌هاي ديگري سخن گفت كه تجربه مواجهه با فضاي مجازي را به تجربه‌اي مفيد براي ساخت ايراني آباد مبدل كند؟

جداي از نگاه‌هاي يك سويه و متعصبانه به مقوله فضاي مجازي كه آن‌را امري مذموم مي‌شمارد و فارغ از نگاه‌هاي آرمانگرايانه به اين مقوله، كه آن‌را حلال تمام مشكلات مي‌داند، نگاه واقع بينانه به اين مسئله نشان مي‌دهد كه فضاي مجازي داراي هر دو جنبه مثبت و منفي است.

فضاي مجازي در بسياري از مواقع خلأ‌هاي ارتباطي ما را مي‌تواند پر كند. اگر از عرصه زندگي روزمره مردم به سمت فضاي دانشگاهي حركت كنيم با خيزش عظيمي مواجه مي‌شويم. استفاده از اينترنت در فضاهاي دانشگاهي به امري روزمره و عادي براي دانشجويان تبديل شده است.

ميزان استفاده دانشگاهيان از اينترنت و امكانات فضاي مجازي به حدي است كه در بسياري از موارد قطع نابهنگام اينترنت سبب ايجاد مشكلات عديده‌اي براي اين قشر از افراد جامعه مي‌شود.

گر چه در بين اين قشر از افراد جامعه نيز با استفاده‌هايي سوء از اين پديده روبه‌رو هستيم، اما در حالت طبيعي و متعادل، دانشجويان بايد سعي در استفاده از قابليت فضاي مجازي در راستاي بهبود توانايي‌ها و مهارت‌هاي علمي خود داشته باشند.

با در نظر گرفتن اين مسائل و مشكلات، نياز به يك پايگاه علمي كه متون و پژوهش‌هاي لازم در حوزه ارتباطات در فضاي مجازي ايراني- امري كه ضرورت آن هر روز بيشتر احساس مي‌شود- اين پايگاه بايد بتواند مواداوليه نظري و كاربردي را براي انجام پژوهش‌هاي راهبردي حوزه مطالعات رسانه‌اي و ارتباطي فراهم كند و از آنجايي كه مطالعات رسانه‌اي و ارتباطات به‌عنوان يك حوزه مطالعاتي شناخته شده است كه با سيل عظيمي از تحولات و نوآوري‌هاي نظري و عملي روبه‌روست و به حوزه كاملاً نوشونده تبديل شده است اين پايگاه بايد بتواند همگام با تحولات نوين جهاني اين رشته حركت كند. سايت علمي مركز تحقيقات مطالعات رسانه‌اي همشهري در راستاي محقق ساختن اين اهداف راه‌اندازي شده است.