مترجمان- احسان حضرتي:
سامرست موآم در جامعه ادبي ايران نام شناختهشدهاي است.
غالب خوانندگان ادبيات او را با ترجمههاي خوبي كه از برخي رمانهايش نظير ماه شش پني و لبه تيغ شده است، ميشناسند. مجموعه داستان بادبادك كه بهتازگي با ترجمه شهرزاد بيات موحد از سوي نشر فرزان روز روانه بازار كتاب شده است انگيزهاي شد تا با مترجم اين اثر گفتوگو كنيم.
- موآم نويسنده نوظهوري نيست و داستانهاي او تقريبا جزء كلاسيكهاي داستان كوتاه به شمار ميآيد؛ چه شد كه سراغ ترجمه آثار او رفتيد؟
آشنايي من با موآم خيلي اتفاقي شكل گرفت. حدودا 15سال قبل بود كه وزارت ارشاد يك مسابقه ترجمه برگزار كرد و من هم در آن شركت كردم. در آنجا داستاني كه براي ترجمه در اختيار من گذاشتند همين داستان بادبادك موآم بود كه بعد از خواندن آن خيلي به سبك نويسندهاش علاقهمند شدم و بهدنبال ديگر آثارش گشتم تا اينكه مجموعه داستان بادبادك را پيدا كردم. با خواندن اين مجموعه آنقدر مجذوب داستانها شدم كه تصميم گرفتم زمينه كارم را عوض كنم و به جاي ترجمه متون روانشناسي بهصورت اختصاصي به ترجمه رمان و آثار ادبي بپردازم.
- داستانهاي مجموعه بادباك عمدتا روايت خطي و سادهاي دارند و اين چندان با حالوهواي داستانهاي امروزي سازگار نيست؛ بهنظر شما مخاطب امروز هم ميتواند از اين داستانها لذت ببرد؟
درست است كه اين داستانها ساده روايت ميشوند و فاقد پيچيدگي و ابهام داستانهاي امروزي هستند اما موآم به درون شخصيتهاي داستانياش نفوذ ميكند و تحليلهاي بسيار دقيقي از درون آنها ارائه ميدهد اگرچه هيچ وقت ادعاي روانشناسبودن ندارد. در آثار او سادگي شخصيت انسان در عين پيچيدگي و چندلايهبودن آن نمايش داده ميشوند و اين جنبه روانشناسانه در داستانهايش بهشدت به چشم ميخورد و اين همان چيزي است كه در داستانهاي امروزي نمود فراواني دارد و شايد به همين دليل هم هست كه كتابهاي او هنوز در سطح دنيا جزو پرفروشترين كتابها هستند.
- جدا از داستان كوتاه؛ موآم در زمينه رمان هم چندين كتاب دارد و بعضي از آنها به فارسي هم ترجمه شده است؛ به نظر شما او در داستان كوتاه موفقتر بوده است يا در رمان؟
بسياري از منتقدان، موآم را رماننويسي درجه دو ميدانند؛ با اين حال رمانهاي اسارت بشري، لبه تيغ و ماه شش پني كه به فارسي هم ترجمه شدهاند كتابهاي خوبي هستند و استقبالي هم كه از آنها شده است بد نبوده اما در زمينه داستان كوتاه، موآم موج جديدي به راه انداخته و شيوه و سبك تازهاي پديد آورده كه مختص بهخود اوست. اگرچه در همين زمينه هم باز منتقداني هستند كه سادگي و وضوح داستانهاي او را نميپسندند.
- شما در مقدمه بادبادك اشاره كردهايد كه موآم در جنگ جهاني اول مدتي بهعنوان مامور مخفي انگليسيها خدمت كرده است؛ آيا اين مسئله بر كيفيت ادبي آثار او تأثير سويي نگذاشته و نگاه بيطرف او را بهعنوان يك نويسنده خدشهدار نكرده است؟
نه! به هيچ وجه. درست است كه او به نفع انگليسيها جاسوسي كرده اما در اين زمينه تعصبي به خرج نميدهد و اصراري ندارد كه بگويد متفقين هميشه و همهجا خوب بودهاند و آلمانيها هميشه بد هستند. او از وجه انساني به مسائل نگاه ميكند و موضعگيري سياسي ندارد.
