به گزارش همشهري آنلاين در اين ديدار دكتر مصطفي كمال پورتراب، فرهاد فخرالديني، داود گنجه‌اي (از اعضاي شوراي عالي خانه موسيقي) دكتر محمد سرير، تقي ضرابي، داريوش پيرنياكان، حميدرضا نوربخش و فرشاد توكلي (اعضاي هيئت مديره) و سيد ابوالحسن مختاباد (بازرس خانه) و حميد رضا عاطفي (بازرس كانون نويسندگان و پژوهشگران و سردبير سايت خانه موسيقي) حضور داشتند.

گزارش مختصر شجريان

در ابتداي نشست محمدرضا شجريان كه از دو سال قبل به همراه برخي از شاگردانش به گزينش علاقه‌مندان حضور در اين كارگاه آواز پرداخته بود گفت: در مرحله‌نهایی گزینش هنرجویان، حدود 50 نفر ازهنرجویان انتخاب شدند که در دو کلاس تعلیم می‌بینند؛ هنرجویان امروز در مقطع سنی پایین‌تر که بیشتر آنها بین 18تا 30ساله هستند حضور دارند و یکشنبه آینده نوبت هنرجویان 30 سال به بالا است.[روايت شجريان از انتخاب 15 نفر نهايي كارگاه آواز]

وی در ادامه با ابراز رضایت و امیدواری نسبت به توانایی و آینده این هنرجویان گفت: حدود 15 سال پیش استاد گنجه‌ای که مسئولیت ریاست مرکز حفظ و اشاعه موسیقی را برعهده داشت از من خواست تا یک دوره کلاس عالی آواز برای هنرجویان برگزار کنم و من هم موافقت کردم و ايشان پس از مدتی 140 تا 150 آلبوم برای من فرستاد تا گوش کنم و از بین آنها تعدادی را برای آموزش دوره عالی انتخاب کنم؛ بعد از اینکه همه آنها را به دقت شنیدم ابتدا متاسف شدم از وضعیت آوازخوان‌ها كه حتي يك تن از اين افرادي كه صدايشان را فرستاده بودند، از قابليت‌هاي خوب صدايي برخوردار نبودند و جالب اين كه هنوز من اين آلبوم‌ها را دارم و از بينشان نبردم.

به همين دليل به آقاي گنجه‌اي گفتم كه اين افراد هيچكدامشان توانايي و ظرفيت دروس دوره عالي را ندارند و توضيح دادم فردي كه در دوره عالي شركت مي‌كند بايد مسلط به رديف باشد و تنها براي آموختن برخي ظرايف موسيقي آوازي و در نهايت اندكي هم صدا سازي به اين كلاس بيايد.

شجريان با اشاره به اینکه همواره دغدغه پرورش خواننده یا خوانندگانی را داشته که بتوانند سنت آواز خوانی را به بهترین وجه زنده نگاه دارند گفت: در سالیان اخیر با آسیب‌شناسی علل افت آواز و با هدف تربیت خوانندگانی از نسل نو این کارگاه آواز را برگزار کردم و خیلی خوشحالم که در طی مسیر استعدادهای درخشانی را یافتم که امید آینده آواز ایران هستند و من به آنها گفته‌ام هرچه آموخته‌اید به جای خود محفوظ، فعلا فقط و فقط تقلید کنید.

به گفته شجريان اگر خواننده‌اي بتواند آنچه شجريان خوانده است را 100 درصد تقليد كند، قطعا مي‌تواند يك گام از شجريان جلوتر هم بردارد، اما اگر خواننده‌اي نتواند اين تقليد را انجام دهد، به قطع و يقين در جا خواهد زد.

محمدرضا شحریان در پایان توضیحاتش گفت: اگر مي‌گويم فعلا تقلید کنید به این معنا نیست که در آینده همه اینها مثل من می‌شوند؛ آواز هر خواننده‌ مثل اثر انگشت است که مختص  یک نفر است و لذا ممکن است در آینده کسی بیاید که از من بهتر آواز بخواند اما هیچکس نمی‌تواند دقیقا مثل من باشد. ضمن اینکه من برخی ویژگی‌های فردی را به عنوان نکته مثبت پذیرفتم و اصرارداشته‌ام که هنرجو آن را تغییر ندهد.

پس از سخنان شجريان نزديك به ده تن از هنرجويان در دستگاه سه گاه آواز خواندند كه عمده آنها از آمادگي مطلوب و رنگ و جنس صداي خوبي برخوردار بودند.

فخرالديني: در انتقال حس خود صادق باشيد

سپس و در پايان كلاس و بعد از اجراي آوازها، ابتدا فرهاد فخرالديني شروع به سخن گفتن كرد.

وي گفت: من خوشحالم كه در اين جمع هستم و امروز آوازهايي را شنيده‌ام كه مرا به آينده موسيقي آوازي اميدوار كرد. امروز مشاهده كردم، استاندارهاي آموزش موسيقي در اين كارگاه در نهايت ظرافت علمي و عملي رعايت شده است و اين اسباب خوشحالي من شده است.

فخرالديني سپس گفت: مطابق دلتان بخوانيد و در ‌آينده صدايي ماندگار خواهد شد كه از دل بربيايد.

آهنگساز آثار ماندگاري چون سربداران و امام علي (ع) و ابن سينا ضمن طرح اين پرسش كه  اگر دو نفر يك آوازي را بخوانند و هر دو درست بخوانند اما  چرا از صدايي خوشمان مي‌آيد و از آن ديگري نه؟ گفت: چون آن صدا از دل برآمده است و هنر به رغم اين كه با تكنيك و فن هم آميخته است، امر دلي و عشقي است و بايد سوز عشق در نهاد جان يك نفر وجود داشته باشد تا هنرش تاثير بگذارد.

فخر الديني كه نخستين بار اركستر ملي را با آْواز شجريان بنا گذاشت با اشاره به اينكه موسيقي ايران ظرايف فراواني دارد و تنها موسيقي هند است كه در اين زمينه مي‌تواند با موسيقي ايراني هماوردي كند از هنرجويان خواست قدر اين ظرايف را بدانند و سعي كنند بيشترين بهره را از اين كلاس ببرند.

وي از هنرجويان، چه نوازنده باشند و چه خواننده ،خواست در انتقال حس خود به شنوندگان و يا همنواز وهمخوان صادق باشند.

وي در توضيح اين نكته خود ادامه داد: مهم نيست كه يك هنرمند در بخش‌هاي ديگر زندگي‌اش چه مي‌كند، همه ما داراي نقطه ضعفيم، اما اين نكته را بايد پيش چشممان داشته باشيم كه وقتي سازي را به دست مي‌گيريم و مي نوازيم و يا آوازي را مي‌خوانيم با تمام وجود و احساسمان آن را بخوانيم و اين گونه است كه آْن هنر مي‌تواند در مخاطب تاثير بگذارد.

پيرنياكان و روايت 15 سال همسفري با شجريان

در ادامه، داريوش پيرنياكان، نوازنده تار و سه تار و رديف‌دان و دبير و سخنگوي خانه موسيقي به بيان نكته‌هايي درباره استاد شجريان پرداخت و گفت كه بيش از يك دهه همسفري با شجريان در داخل و خارج به وي آموخته است كه هميشه شجريان به فكر ديگران بوده است تا خود و شايد همين ويژگي بوده است كه سبب شده اين همه هنرش فراگير شود و عالم و عامي با آن ارتباط برقرار كنند.

پیرنیاکان درپایان سخنانش گفت: من نمی‌خواستم در حضور ایشان تعریف کنم اما هدفم از اشاره به حسن اخلاق استاد این بود تا شما هنرجویان بدانید که شجریان شدن فقط به خوب آوازخواندن نیست؛ خیلی ها خوب آواز می‌خواندند ولی نتوانستند جایگاه شجریان را به دست آورند؛ بنابر این شرط اصلی و مهم ارتقا و اعتلای هنرمندان انسانیت و احترام به دیگران و عشق ورزیدن به ارزش های انسانی است و بعد اجرای ساز یا خواندن آواز.

گنجه‌اي و اعلام رقم پرداخت شجريان به خانه موسيقي

سپس داود گنجه‌اي عضو شوراي عالي و قائم مقام خانه موسيقي نيز در سخناني از حسن سلوك و همدلي  شجريان تقدير كرد و گفت كه چندي قبل كه بيژن كامكار در بيمارستان بستري بود، آقاي شجريان به شكل ناگهاني به ديدار وي رفت و اين كار تاثيري بسيار خوب در روحيه بيژن داشت.[بيژن كامكار و جراحي قلب در بيمارستان پارس]

وي همچنين از كمك 40 ميليون توماني شجريان به خانه موسيقي خبر داد و گفت در حالي كه دست اندركاران و مسئولين هنوز از اجابت وعده‌هاي خود تن مي‌زنند، امثال شجريان بدون هيچ منتي براي اعتلاي تنها نهاد صنفي خانه موسيقي تلاش مي‌كنند.

سرير: آمادگي خانه موسيقي براي برگزاري كنسرت هنرجويان كارگاه‌ آواز

در پايان محمد سرير، ‌آهنگساز و ريئس و مدير عامل خانه‌موسيقي سطح بسیار بالای آواز این هنرجویان را  مایه امیدواری  براي بخش موسيقي سنتي و آواز دانست و گفت: باید برای بستر سازی ارائه هنر این هنرجویان به منظور تشویق دیگر جوانان و اعلام اینکه خیل عظیمی از جوانان این مرز و بوم طالب و خواستار موسیقی اصیل ایرانی و آواز ایرانی هستند امکاناتی تهیه شود تا همه شاهد اجرای آواز این عزیزان باشیم.

رییس هیئت مدیره خانه در پایان گفت : خانه موسیقی آمادگی دارد تا در هر ماه دو برنامه در خانه هنرمندان برای اجرای برنامه و کنسرت خوانندگان کارگاه آواز استاد شجریان برگزار کند.

در حاشيه:

- درسي را كه هنر آموزان آواز پس مي‌دادند از آلبوم آسمان عشق استاد بود كه با تار داريوش پيرنياكان در ميانه‌هاي دهه هفتاد به بازار موسيقي عرضه شد.

-سيد ابوالحسن مختاباد از استاد خواست كه اگر امكان دارد كلاس را به همان شيوه‌اي اداره كند كه هميشه اداره مي‌كرده است،‌ كه استاد پاسخ داد من هميشه سعي كرده‌ام تذكرات معلمي شاگردي را در حضور غير بيان نكنم و به همين دليل آن ايراداتي كه در اين جلسه شنيده‌ام، در نشست بعدي به خوانندگان تذكر مي‌دهم تا شان آنها هم حفظ شود.

-وقتي يكي از هنر آموزان آوازي خوب و شنيدني در مخالف سه گاه اجرا كرد، مختاباد از استاد شجريان پرسيد: فكر مي‌كنيد صداي وي به صداي كدام خواننده شبيه است كه استاد گفتند اين جوان صدايي مستقل دارد و صدايش شبيه صداي كسي ديگر نيست. گنجه‌اي از مختاباد پرسيد كه نظر خودت چيست كه وي گفت من هم همنظر با استادم  و معتقدم صداي وي شبيه خودش است. پيرنياكان  و نوربخش اما نظر ديگري داشتند و معتقد بودند وي صدايي شبيه مرحوم تاج دارد.

- سينا سرلك كه از جمله شاگردان نسبتا با سابقه استاد شجريان بود، به توصيه استاد با تمبك به خواندن تصنيفي در سه گاه پرداخت (تو دوري از برم، دل در برم نيست) وي پيش از خواندن تصنيف از استاد تقاضا كرد براي گرم كردن حنجره‌اش مثنوي سه گاهي بخواند. صداي سرلك به رغم خستگي حنجره پخته و كاركرده بود و تمبك را هم استادانه مي‌نواخت.

-يكي از هنر آموزان ساعت شش صبح از اصفهان آمده بود و حنجره‌اش خسته و ناآماده بود. استاد دراين باره گفت كه تارهاي صوتي وقتي خسته مي‌شوند صدا مي‌گيرد و نفس در تحريرها بسيار بيش از اندازه‌اي كه صدا خسته نيست بيرون مي‌رود و به همين دليل خواننده اذيت مي‌شود. استاد پورتراب هم در ميانه‌هاي اين سخنان گفت كه بهتر است بخور مرطوبي در فضا نصب شود تا حنجره افراد از خشكي به در آيد.

- نبود نوازنده‌اي براي همراهي خوانندگان از جمله نكاتي بود كه با تذكر چند تن از جمله آقاي گنجه‌اي روبرو شد. وي گفت كه حضور نوازنده مي‌تواند به ژوست خواني افراد كمك كند.

-در پايان مراسم داود گنجه‌اي گفت: آقاي مختاباد خواسته‌اند كه‌آقاي جهاندار به عنوان حسن ختام آوازي بخواند. جهاندار آوازي را در بيات ترك خواند روي شعر معروف (از در درآمدي ومن از خود به در شدم) كه پيش از اين استادش شجريان در آلبوم معروف دستان پرويز مشكاتيان در چهارگاه خواند.

- گنجه‌اي 20 سال قبل در آلبوم معروف «صبح مشتاقان» همنوازي كمانچه آواز جهاندار را بر عهده داشت و در اين جلسه گفت كه وقتي داشت كمانچه مي‌زد، مشكاتيان و پيرنياكان پشت ميز تدوين استوديوي صدا بودند، نگاهي به من و يك باره سرشان را به هم نزديك كردند و چيزي به هم گفتند. وقتي كارم تمام شد، پرسيدم چي توي گوش هم پچ مي‌كرديد كه گفتند: قرار بود شما بخشي از جواب آواز را بزنيد و بقيه را كسي ديگر كه وقتي ديديم خيلي با حس و حال و ژوست مي‌زني به اين جمع بندي رسيديم كه همه آواز را با ساز شما بگيريم.

- داود گنجه‌اي در ميانه‌هاي سخنانش به خاطره‌اي از نخستين حضور شجريان در كلاس استاد برومند اشاره كرد و گفت: در يكي از روزهايي كه نزد استاد برومند بوديم، ابتدا مرحوم رضوي سروستاني آوازي خواند و سپس‌آقاي شجريان آواز خواند. وقتي آقاي شجريان رفت، مرحوم برومند رو به من كرد و گفت: اين صدا چيز ديگري بود، يك وقت نكند برود ديگر نيايد، حتما برويد و راضيش كنيد كه آواز را جدي بگيرد و ادامه دهد.

-  به رغم اعلام آمادگي خانه موسيقي براي برگزاري دو كنسرت براي هنرجويان آواز ، يكي از اعضاي خانه موسيقي گفت: به نظر مي رسد در اين زمينه كانون خوانندگان موسيقي ايراني بايد تحرك بيشتري از خود نشان دهد و اين بخش را با توجه به ظرفيت‌هايي كه در نزد ساير استادان آواز و شاگردانشان وجود دارد فعال كند. اما متاسفانه كانون آواز از جمله غير فعالترين كانون‌هاي خانه موسيقي است.

- در پايان مراسم تمامي افراد در بيرون سالن جمع شدند و عكسي به يادگار با هم گرفتند.