روزنامه، طوري طراحي شده كه هم براي ورق‌زدن و هم براي خواندن باشد اما چند درصد از مردم، روزنامه را مي‌خوانند؟ كسي همه روزنامه را از ابتدا تا انتها نمي‌خواند. اگر كسي اين كار را انجام دهد، مخاطب بسيار كميابي است كه بايد آن را داخل موزه گذاشت.

اين فرد، احتمالا به همه‌چيز علاقه دارد؛ اخبار سياسي، ورزشي، فلسفي، اجتماعي، فرهنگي، هنري، جدول، سرمقاله و بسياري از مسائل ديگر، جزو علاقه‌هاي اين شخصيت خيالي است. آدم خيالي اين قصه، روزنامه را مي‌خرد و همه آن را مي‌خواند. قطعا اشتباه مي‌كند؛ چون دست‌كم 80درصد وقت خود را بابت مطالعه چيزي تلف كرده كه اصلا به دردش نمي‌خورد و ندانستن آن هم تاثيري در زندگي او ندارد اما مخاطب نمونه روزنامه كسي است كه آن را مي‌خرد و ورق مي‌زند.

در خلال ورق‌زدن، روي بعضي از مطالب مكث مي‌كند. چند خط مي‌خواند و اگر دوست داشت، ادامه مي‌دهد؛ اگر نه سراغ عكس يا تيتر ديگري مي‌رود كه براي او به‌اصطلاح دندان‌گير باشد. حالا نمي‌دانم كه مخاطب ما اين مطلب را رها كرده يا نه اما اگر هنوز مشغول مطالعه آن هستيد، از شما خواهشمندم كه باز هم آن را ادامه دهيد تا نوع ديگري از مخاطب روزنامه را هم بررسي كنيم. بعضي‌ها هميشه روزنامه نمي‌خرند. آنها به روزنامه‌خواندن معتاد نيستند(كه اين شايد يكي از بهترين انواع اعتياد باشد!) اما داخل روزنامه‌ها دنبال چيزي مي‌گردند و مي‌خواهند كه آن چيز را پيدا كنند.

اين دسته از مخاطب‌ها روزنامه را بي‌رحمانه‌تر از نوع اول ورق مي‌زنند و بي‌صبرانه‌تر جست‌وجو مي‌كنند. در نهايت هم به‌سختي از روزنامه انتقاد مي‌كنند. شما از كدام نوع هستيد؟ يك دسته ديگر مخاطب داريم كه آنها هم كمي موزه‌اي شده‌اند؛ مخاطب‌هاي «نكته‌سنج» كه روزنامه‌ها نياز مبرم به حضور آنها دارند. مخاطب نكته‌سنج ممكن است بعضي مطالب را با دقت بخواند و از آنها نتيجه‌گيري كند. ممكن است روزي در تاكسي، جمع‌بندي مطالعه يك هفته روزنامه را در قالب يك انتقاد بيان كند.

مخاطب نكته سنج پس از يك هفته مطالعه مستمر و پيگيري چندين خبر در روزنامه، توانايي قضاوت‌كردن درباره يك اتفاق را دارد. حالا اين مخاطب مي‌تواند به كار كساني كه سال‌ها در كسوت روزنامه‌نگاري مشغول هستند، ايراد بگيرد و انتقاد كند. به همين دليل، ماحصل تلاش و تجربه سال‌ها روزنامه‌نگاري در گرو قضاوت مخاطبي است كه يك هفته مطالعه مستمر در روزنامه داشته است. در روزنامه‌ها هم هدف، جلب رضايت مشتري است؛ هرچه سليقه مشتري طلب كند، روزنامه اين فرصت را دارد كه به موج مطالبات مخاطب سوار شود. به همين دليل، در مرحله بعد، كار روزنامه‌نويس به مرحله دشوارتري مي‌رسد و آن، انتخاب سوژه و بزرگ‌نمايي و كوچك نمايي چيزي است كه مخاطب انتظار دارد. در پايان بد نيست كه يك بار ديگر بپرسيم «روزنامه براي ورق‌زدن است يا خواندن؟».

پاسخ اين پرسش هم ساده نيست. در يك كلام، مي‌توان گفت اگر روزنامه‌ها تنها براي ورق‌زدن بود، روزنامه‌نگارها ديگر نيازي به كاركردن نداشتند؛ پس براي پويايي فضاي كار هر روزنامه‌اي، مخاطبان بايد داخل هر روزنامه‌اي به دنبال جلوه‌اي از سليقه خود باشند. بدين ترتيب روزنامه‌نگاري هم كه با گسترش وسايل ارتباط جمعي كمي از رونق گذشته خود را از كف داده، باز هم در زمره مشاغل پر رونق قرار مي‌گيرد.