شنبه 31 شهریور 1397 | به روز شده: 52 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
دوشنبه 12 آبان 1393 - 08:33:00 | کد مطلب: 275750 چاپ

آشنایی با آداب و رسوم مردم کرمان در ماه محرم

فرهنگ > میراث و تمدن - همشهری آنلاین:
مردم استان کرمان با دارا بودن پیشینه مذهبی از گذشته‌های دور با فرا رسیدن ماه محرم بویژه روزهای تاسوعا و عاشورا با آداب و رسوم خاصی خاطره سرور و سالار شهیدان حضرت امام حسین(ع) و یاران باوفایش را زنده می‌کردند.

چند روز قبل از این ماه سر در مغازه‌ها، اداره های دولتی و موسسه‌ها و شرکتهای خصوصی و بخصوص تکایا و مساجد با پارچه‌ها و بیرقهای سیاه که نمودی از عزاداری قلبی مسلمانان شیفته حضرت امام حسین (ع) می‌باشد تزیین می‌شود.

در این ایام شهروندان، دسته‌ها یا گروه‌ها در حد امکان و توان خود سعی می‌کنند ایام سوگواری این ماه را به نحو مطلوبی برگزار کنند.

در مبادی ورودی هر محله یا جلو برخی مغازه ها و منازل تعدادی از ارادتمندان خاندان عصمت و طهارت بشکه هایی پر از آب و یا شربت قرار می دهند و به یاد لب‌های تشنه یگانه مظلوم عالم از عابرین پذیرایی می کنند.

با شروع ماه محرم در گوشه و کنار شهر و در مکانهای مذهبی یا منازل شخصی ، اشخاص مختلف اقدام به برپایی مجالس روضه خوانی و زیارت عاشورا می کنند.

در پایان زیارت عاشورا که معمولا صبحهای زود برگزار می شود از شرکت کنندگان در مجلس با نان و پنیر و چای پذیرایی می شود.

مراسم روضه خوانی معمولا به گونه ای برنامه ریزی می شود که به ظهر یا نیمه های شب خاتمه پیدا کند لذا صاحبان مجلس از افراد حاضر با غذایی که معمولا آبگوشت مخصوص (آبگوشت امام حسینی ) و یا چلوخورشت است پذیرایی می کنند.

معمولا در اکثر نقاط استان کرمان پختن و توزیع آبگوشت یاد شده قدمت و رواج بیشتری دارد. آبگوشت امام حسینی شامل گوشت بره، حبوبات از قبیل نخود و لوبیا، سبزیجات خشک از قبیل ترخون، شنبلیله، ادویه از قبیل زردچوبه، دارچین، زعفران، فلفل، رب گوجه فرنگی، پیاز، برگه زردآلو، به خشک شده و چربی گوشت گوسفند (دنبه ) می باشد.

با آماده شدن غذا و پس از خاتمه مراسم عزاداری و روضه خوانی در بین جمعیت و عزاداران سفره هایی پهن می شود و آبگوشت که قبلا بوسیله پیمانه هایی داخل ظروف (معمولا کاسه مسی ) ریخته اند نزد مهمانها می آورند.

شرکت کنندگان در مجلس نیز آبگوشت را با نان محلی مطبوعی که مخصوص این روزها می باشد مخلوط کرده و می خورند و با بکار بردن کلمات التماس دعا و اجر شما بر امام حسین (ع) منزل یا محل برگزاری روضه و عزاداری را ترک می کنند.

در بیشتر شهرها و روستاهای استان کرمان مرسوم است از اول تا هفتم ماه محرم "عاشوری" که یک نوع بلغور می باشد و همچنین شله زرد در بین مردم و همسایه ها توزیع می کنند. انتخاب روز پخت و توزیع بلغور و شله زرد همگی به مدت زمان فوت عزیز از دست رفته بستگی دارد.

اگر از فوت وابسته آنها مدت کوتاهی گذشته باشد سعی می کنند توزیع بلغور و شله زرد را در روزهای اولیه محرم به انجام برسانند و چنانچه از زمان درگذشت وی مدت طولانی گذشته باشد پخت و توزیع عاشوری را در ایام بعدی نیز جایز می دانند.

افرادی هم که از عاشوری میل می کنند برای رفته گان و به ویژه فرد مورد نظر فاتحه ای قرائت و برای بازماندگان آرزوی طول عمر و سلامتی می کنند.

در ایام محرم علاوه بر برگزاری مراسم روضه خوانی حضرت ابا عبدالله الحسین (ع) مردم هر محله بطور خودجوش در تکیه ها و مسجدها تجمع و نسبت به تشکیل هیات های سینه زنی یا زنجیرزنی اقدام می کنند.

دسته سینه زنی هر محله نوحه یا نوحه هایی را متناسب هر روز بوسیله مداح یا مداحان خود تهیه و در مجالس مختلفی که دعوت می شوند می خوانند و عزاداری می کنند.

مثلا در روزهای هفتم ماه محرم در مجالس مختلف نوحه حضرت قاسم بن الحسن و روز هشتم هم نوحه حضرت علی اکبر(ع) خوانده می شود.

در روز نهم ماه محرم که روز تاسوعا می باشد نوحه حضرت ابوالفضل العباس (ع) برادر گرامی و سردار لشکر امام حسین (ع) خوانده می شود.

در برخي از شهرها و مناطق استان كرمان مانند بم در گذشته‌اي نه چندان دور مردم در عصر تاسوعا پاي برهنه از امامزاده‌اي به امامزاده ديگر و از زيارتگاهي به زيارتگاه ديگر مي‌رفتند و در آنجا شمع روشن مي‌كردند. اين عمل را به اصطلاح "چهل منبرو" مي‌گفتند.

روز دهم محرم كه مصادف با روز عاشورا مي‌باشد غالبا مداحان هيئت‌هاي سينه‌زني و زنجيرزني سعي مي‌كنند نوحه‌اي در وصف اين روز تهيه و ارايه كنند.

در برخي از روستاها و بخش‌هاي كرمان از جمله زنگي‌آباد، چترود و جوپار در روز عاشورا اقدام به شبيه گرداني مي‌كنند.

در اين روز تعدادي از جوانهاي فعال با ملبس شدن به لباسهاي مشابه لباسهاي خاندان اهل بيت(ع) و لباسهاي سربازان ابن سعد و نامگذاري بعضي از افراد به عنوان شمربن ذي‌الجوشن، ابن سعد، حرمله، حر بن رياحي، علي‌اكبر، قاسم‌بن‌الحسن، ابوالفضل العباس، امام حسين و ساير كساني كه در واقعه كربلا نقش‌هايي داشته‌اند و تدارك وسايل از قبيل خيمه و خرگاه و اسب سپاه، گهواره علي‌اصغر و اسب زخمي منظره‌اي از واقعه و حوادث كربلا را مجسم مي‌سازند تا بدين وسيله افكار نظاره‌گران را متوجه آن ايام سخت و دشوار كنند.

در روستاها و مناطقي كه اقدام به برگزاري مراسم شبيه گردانی مي‌كنند بعد از ظهر عاشورا اقدام به عبور دادن كاروان اسرا و اطفال در ميان حزن و اندوه مردم مي‌كنند و قبل از غروب آفتاب خيمه‌ها را نيز آتش مي‌زنند.

بعد از غروب آفتاب و زماني كه تاريكي همه جا را فرا مي‌گيرد عده‌اي از مردم مراسم شام غريبان را برگزار و به صورت نمادين جستجوي خود را براي يافتن اطفال و كودكان وابسته به خاندان حسين‌بن علي(ع) كه از ترس آزار و شكنجه‌هاي سربازان ابن‌سعد به بيابانهاي مجاور صحنه نبرد پناه برده‌اند آغاز مي‌كنند.

در شهرها مراسم شام غريبان توسط عده‌اي از مردم با حمل فانوسها و شمع‌هاي روشن انجام مي‌شود و در پي آن هيئت‌هاي سينه‌زني و عزاداري نوحه‌هايي اجرا مي كنند.

نقطه عطف مراسم عزاداري ماه محرم در روز اربعين يا چهلمين روز شهادت حضرت امام حسين (ع) با شكوه خاصي مشابه روز عاشورا برگزار مي‌شود.

در روز بيست و هشتم صفر هر سال كه مقارن با رحلت حضرت محمد(ص) و شهادت امام حسن‌مجتبي(ع) است نيز سر در كليه ادارات، مغازه‌ها و برخي خانه‌ها با پارچه‌هاي مشكي و بيرقهاي عزاداري تزئين داده مي‌شود.

در همین زمینه: