پنج شنبه 30 دی 1395 | به روز شده: 30 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 8 دی 1395 - 10:45:26 | کد مطلب: 356948 چاپ

وقتی تاریخ در عکس فشرده می‌شود

ارتباطات > ارتباطات و فناوری - اسماعیل رمضانی:
رویدادهای تاریخی با عکس زنده می‌مانند. حتی برخی از تحولات تاریخی بدون ثبت و ضبط در دوربین‌های عکاسان ممکن بود اتفاق نیفتد.

 آن عكس معروف همافران با امام خميني(ره) قبل از پيروزي انقلاب را به‌خاطر بياوريد. اما متأسفانه تاريخي‌ترين عكس‌هاي دنيا معمولا متعلق به حوادثي است كه با تضاد و خشونت همراه بوده است. در حافظه‌تان به‌دنبال چنين عكس‌هاي ماندگاري بگرديد. عكس معروف محاكمه خياباني در ويتنام و يا قتل متهم ترور جان اف كندي از اين جمله‌اند. در سال‌هاي اخير اگرچه كثرت تصاوير، امكان كشف و بروز عكس‌هاي ناب را كمتر كرده اما هنوز هم وقتي عكس و يك رويداد تاريخي با هم تلاقي پيدا كنند، سرنوشت‌ساز مي‌شوند.

متأسفانه هنوز هم جنگ محور اصلي بروز عكس‌هاي تاريخي است و در اين ميان خاورميانه طي سال‌هاي اخير براي صدها سال آينده اسناد تصويري فراواني براي حافظه تاريخي مردم دنيا جمع كرده است و تركيه گويا در اين ميدان يكه‌تاز است. بعد از آن عكس جنجالي از كودك سوري مرده بر ساحل درياي مديترانه، حالا ترك‌ها عكس تاريخي ديگري را هم رو كردند. جوانكي كه سفير روسيه را در يك گالري هنري كشت، به‌خوبي مي‌دانست كه چطور بايد خود را در يك لحظه تاريخي و دقيقا در كجا [يك گالري عكس] قرار دهد.

نمي‌دانم اسمش را چه چيزي مي‌شود گذاشت، بخت و اقبال يا سرنوشت محتوم؟ اما گويا جايي از تقدير براي ثبت اين لحظات تاريخي هماهنگي‌هاي لازم را با افراد، صحنه و عكاس مي‌كند. يكي از عكاسان معروف ايراني مشغول به‌كار در يكي از آژانس‌هاي بين‌المللي تعريف مي‌كرد كه در فينال جام جهاني 2006تنها و تنها مأمور بود كه فارغ از جريان بازي، صرفا حركات زين‌الدين زيدان را تعقيب كند. او در آن لحظه تاريخي كه زيدان با كله به سينه ماتراتزي كوبيده بود، فقط براي چند ثانيه عرق پيشاني خود را پاك كرده بود و در همان لحظات مهم‌ترين موقعيت زندگي حرفه‌اي خود را از دست داده بود. [از آن لحظه هيچ عكسي ثبت نشده است. عكس‌هايي كه وجود دارد از روي فيلم استخراج شده‌اند] به عكس معروف آن تروريست ترك نگاه كنيد.

حالت رواني عكس رعشه به اندام انسان مي‌اندازد. سفير چاق از قضاي روزگار طاق باز روي زمين افتاده و مأمور لاغرمردني استوار و پابرجا بر زمين ايستاده و با انگشت باريك و بلندش به بالا اشاره مي‌كند. حتي لباس‌هاي دو نفر هم گويا با هم ست شده‌اند. عينك سفير در منتهي‌اليه تصوير و فضاي گالري عكاسي هم بر دراماتيك بودن عكس افزوده است و در نوع خودش شاهكاري است كه گويا قضاوقدر نقش مهمي در خلق آن داشته است. اگر روزگاري همه حوادث جنگ سوريه از يادها و رسانه‌ها پاك شود، مطمئن باشيد كه با همين دو عكس كذايي مي‌شود كل تاريخ جنگ سوريه را در چندين مجلد نوشت. و خاصيت عكس همين است كه تاريخ را در خود فشرده مي‌كند، گويا چندين ترابايت متن و سند در يك تصوير چند كيلوبايتي ذخيره شده باشد.