شنبه 4 آذر 1396 | به روز شده: 1 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
دوشنبه 22 آبان 1396 - 11:58:51 | کد مطلب: 388270 چاپ

معرفی کتاب | ویراست دوم در تمنای یادگیری

اجتماع > آموزش - همشهری آنلاین:
ویراست دوم کتاب در تمنای یادگیری: جلوه‌هایی از زندگی و اندیشه‌های تربیتی ‌محمد‌رضا سرکار آرانی منتشر شد.

این اثر به کوشش محسن گلدانساز و محمد ناصری تدوین شده و انتشارات شرکت سهامی افست (17 آبان 1396) آن را منتشر کرده است.

ویراست دوم در تمنای یادگیری با سه گفت وگوی تازه با محمد رضا سرکار آرانی و پنج مقاله انتقادی از همکاران دانشگاهی او در ایران با طرح پرسش هایی در خور تامل در سه بخش تدوین و منتشر شده است.

در بخش اول، جلوه‌هایی از زندگی محمدرضا سرکار آرانی به قلم محمد ناصری به رشته تحریر کشیده شده است.

بخش دوم، شامل ده گفت وگو است و به مهم ترین موضوعات پژوهشی و اندیشه‌های تربیتی سرکار آرانی درباره درس پژوهی، برنامه درسی و ‌برنامه‌ریزی درسی، آموزش و توسعه، تربیت معلم، فناوری برای آموزش، کارکردهای دانشگاه و چگونگی کیفیت بخشی به آن در ایران و جهان، چرا ژاپن؟، شکست ها و ناکامی ها، و در جست و جوی چشم اندازی برای آینده اختصاص دارد. این موضوعات در قالب میزگرد و مصاحبه با حضور کارشناسان و صاحب نظران این حوزه‌ها همراه با بحث و نقد و بررسی اندیشه‌های تربیتی دکتر سرکار آرانی ارائه شده است.

بخش سوم، که ویژه ویراست تازه این اثر است، بر اساس بازخوردهای و پرسش‌های بسیار خوانندگان ویراست اول این کتاب که در روز نهم شهریور 1395 رونمایی شد و به بازار کتاب آمد، تدوین شده است.

این بخش شامل پنج مقاله از همکاران دانشگاهی ایران در باره نقد و بررسی این اثر و مباحث و پرسش‌‌‌های مطرح شده پیرامون آن است.

پرسش‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هایی که ذهن بسیاری از خوانندگان، به ویژه معلمان، دانشجویان و پژوهشگران برجستهء دانشگاهی ایران در علوم انسانی را به خود مشغول ساخته بود.

1. چه نسبتی میان کودکی سرکار آرانی با زندگی حرفه‌‌‌‌‌ای او در بزرگسالی وجود دارد؟
2. خانه، محیط و آموزش مدرسه‌‌‌‌‌ای چه سهمی در معجزه تربیت او داشته‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند؟
3. حضور سرکار آرانی در بزنگاه‌‌‌های و عرصه‌‌‌های بگومگو در جامعه، چگونه در پرورش مهارت‌‌‌های ارتباطی او نقش آفرین بوده‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند؟
4. چالش‌‌‌های روش تازه او برای بالندگی اعضای هیات علمی و بهسازی آموزش دانشگاهی در ایران کدامند؟
5. چگونه می‌‌‌‌‌توان گفت و گوهای سرکار آرانی در بارهء کارکردهای آموزش عالی ایران را نقد کرد؟ و در عین حال امید او را به تحول کیفی آموزش عالی ایران را محقق نمود؟

معرفی کتاب | ویراست دوم در تمنّای یادگیری

همکاران دانشگاهی آقایان دکتر حمید علیزاده (استاد تمام دانشگاه علامه طباطبایی)، دکتر اسدالله مرادی (عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان)، دکتر محمد عطاران (استاد دانشگاه مالای در مالزی)، دکتر نعمت الله فاضلی (دانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی)، و دکتر مقصود فراستخواه (دانشیار موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی)، به ترتیب از اولین طراحان این پرسش‌‌‌‌‌‌‌ها بودند و خود به درایت به واکاوی آنها پرداخته‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند.

پنج مقاله‌ای که حاصل این جهد بلیغ برای نقد و بررسی ویراست اول این اثر است به قلم دوستان به ترتیب در ویراست تازه این اثر در بخش سوم آمده است.

به علاوه، برخی دیگر از پرسش‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هایی که فراوانی زیادی داشتند، تجزیه و تحلیل شد و در سه مصاحبه تکمیلی با دکتر سرکار آرانی (گفت وگوهای اول، دوم و نهم) مطرح گردید. پرسش‌‌‌های دقیقی مانند:

1.چرا ژاپن؟
2.چرا زندگی در غربت ادامه یافت؟
3.فرهنگ ژاپنی کدام انتظارات شما را برآورده کرده و چه تصوراتی را در شما بهم ریخته است؟
4.شما از ایران چه با خود به ژاپن برده بودید؟ تکیه گاه فکری و فرهنگی شما چه بود؟ به عبارت دیگر، کدام سازهء فکری و فرهنگی ایرانی شما در ژاپن کارآمدی دارد؟
5.شما در کجا مقهور عمق یا وسعت فرهنگی ژاپن شدید؟
6.اکوسیستم یا آنات تربیتی ژاپنی‌‌‌‌‌‌‌ها چه مختصاتی دارد؟
7.مهم ترین ناکامی‌‌‌های شما در راه طی شده کدامند؟
8.چنانچه به انتقادی بی پرده از تجربهء زیستهء خود دعوت شدید، چه برساخت‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هایی را آشکار و حلاجی خواهید کرد؟
9.در همهء گفت وگوها و نوشته‌‌‌های شما امید موج می‌‌‌‌‌زند، آینده را چگونه می‌‌‌‌‌بینید؟
10.به زعم برخی پژوهشگران بین المللی که مقالات شما را برای اعطای بهترین جایزه‌‌‌‌‌‌‌ها ارزیابی کرده‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند پژوهش‌‌‌های اخیر شما تلاشی برای استعمارزدایی از روش‌‌‌های پژوهش در علوم تربیتی است، آیا این ادعا را قبول دارید؟
11.شما از مشاهده کلاس درس آغاز کردید، به پژوهش نظامدار در فرایند تدریس (درس پژوهی) رسیدید، روش آنالیز درس (درس کاوی) را در پژوهش‌‌‌های خود برجسته ساختید، و حالا هم به ترویج برساخته منحصر به فرد خود درس کاوی بین فرهنگی در جهان، مشغولید. ایران در فرایند تحول فکری و پژوهشی شما در کجا ایستاده است؟
12.شما از گزاره فهم فهم دگری فراوان سخن می‌‌‌‌‌گویید. این گزاره چه نسبتی با روش‌‌‌های تازه پژوهش شما دارد؟ منظور شما دقیقاً چیست؟
13.در روند تحول نسل‌‌‌های نوآوری در دهه‌‌‌های گذشته، ژاپن امروز در کجا ایستاده است و برای ایران چه درس‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هایی دارد؟ ژاپن امروز برای ما درس‌‌‌های بیشتری دارد یا ژاپن دیروز؟ چرا؟
و... .

سرکار آرانی در همه گفت وگو‌های چندجانبه با صاحب نظران و در پاسخ به این مهم که برای بهسازی آموزش چه باید یا می‌‌‌‌‌توان کرد؟ این ایده را واکاوی کرده است که بهترین جا برای بهسازی آموزش، کلاس درس است، جایی که توسعه معنی می‌‌‌‌‌شود، سناریوهای فرهنگی آموزش در جریان‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند، فرایندها ساخته می‌‌‌‌‌شوند و جستارگشایی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هایی از درون لازم است تا آنها را به دقت واکاوی و بازسازی کنند.

پیش فرض اساسی سرکار آرانی در سراسر اثر حاضر این است که راه حل‌های بهبود در درون مسئله‌‌‌‌‌‌‌ها نهفته‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند!‌‌‌‌‌‌‌‌‌اندیشه‌‌‌‌‌ای باید!
به زعم او نسخه‌های بیرونی اغلب تجربه‌‌‌‌‌ای به همراه دارند، ولی همیشه نسخه درمان نیستند! تجربه یکصد ساله بسیاری از کشورهای در حال توسعه و از جمله ایران نشان می‌‌دهد که بعضاً به مثابه پزشکی بدون درمان‌‌‌‌‌‌‌‌‌اند! جهدی و‌‌‌‌‌‌‌‌‌اندیشه‌‌‌‌‌ای از درون لازم است.

دست‌‌‌‌‌‌‌‌‌اندرکارن تولید ویراست دوم کتاب در تمنای یادگیری رجائ واثق دارند که این اثر با وجود مقالات فرهیختگان و گفت و گوهای تکمیلی با دکتر سرکار آرانی (گفت وگو‌‌‌های اول، دوم و نهم) برای خوانندگان ویراست نخست، جذابیت و پرسش‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌هایی تازه به همراه خواهد داشت و برای تازه واردان به بحث نیز بهانه‌‌‌های زیادی برای‌‌‌‌‌‌‌‌‌اندیشه و گفت وگو با خود و دیگران را فراهم می‌‌‌‌‌سازد.
این کتاب گفت وگوهای حرفه برای بهسازی آموزش و یادگیری را رونق بخشد. بر این اساس، ‌‌‌‌‌‌‌‌‌اندیشمندان و پژوهشگران محلی در موسسات آموزش عالی (اعم حوزه و دانشگاه) را به یاری فرا می‌‌‌‌‌خواند تا در اموری که به توجه بیشتر نیاز دارند،‌‌‌‌‌‌‌‌‌اندیشه کنند. اموری مانند آنچه در پنجاه دقیقه کلاس درس و روزهای مدرسه می‌‌‌‌‌گذرد، روش‌‌‌های تربیت، یاری برای توجه به تک تک فرزندان این سرزمین و درک توانایی‌‌‌های آنها، توانمندسازی معلمان، روش‌‌‌های بهبود مستمر معلمی، ارتباط فعال تر و شوق انگیزتر خانه و مدرسه، تعامل اجتماعی مدرسه و نهادهای جامعه محلی برای درک بهتر مسائل و واقعی تر ساختن آموزه‌‌‌‌‌‌‌ها و تجربه ها، ترغیب هم آموزی و تمرین پذیرش مسئولیت‌‌‌های فردی و اجتماعی و بهره گیری از ظرفیت‌‌‌های دینی، روانی، فرهنگی و زیست محیطی برای بهسازی زندگی آموزشی و از جمله، یاری رساندن به حفظ داشته‌‌‌های فرهنگی و زیست محیطی، نگاه به جهان به مثابه آزمایشگاهی برای یادگیری و مقایسه به مثابه لنز.

به تعبیر سرکار آرانی، در تمنای یادگیری گامی به پیش برای دعوت همگانی برای گفت و گو در باره روش‌‌‌‌‌‌‌ها و امکان‌‌‌های بهسازی آموزش و یادگیری است، تا کلاس درس جایی دوست داشتنی باشد، شوقی برای یادگیری بیافریند، آرامش بخش باشد، حظی از هنر، شوری از دانستن و حس قلبی برای مسئولیت پذیری و زیستی اخلاقی برانگیزد، حضور در آن به سان نماز بهداشت روانی بیافریند، از شکاف‌‌‌های تربیتی (اعم از نظری و عملی و...) خانه و مدرسه بکاهد و به حرمت درس و احترام معلمی بیشتر توجه شود.