شنبه 4 آذر 1396 | به روز شده: 3 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
دوشنبه 22 آبان 1396 - 09:57:05 | کد مطلب: 388300 چاپ

مریخ می‌تواند قابل سکونت باشد

دانش > فضا - همشهری آنلاین:
سیاره مریخ برای زندگی به شکلی که بشر می‌شناسد،‌ مکان دوستانه‌ای به نظر نمی‌آید، نوسان شدید دمای هوا در فصل‌های تابستان و زمستان و پایین بودن فشار هوا نسبت به فشار هوا در سیاره زمین و بالا بودن میزان تشعشعات کیهانی در این سیاره از جمله عواملی هستند که مریخ را به مکانی غیرقابل سکونت تبدیل می‌کنند.

براساس گزارش ساينس الرت، تا به امروز كسي از از زنده ماندن ريزارگانيزم‌ها در محيط خشن مريخ اطمينان نداشت اما به لطف مطالعه‌اي جديد كه توسط محققان دانشگاه مسكو انجام گرفته، اكنون مي‌توان محدوديت‌هايي را براي شرايطي كه ريزارگانيزم‌ها مي‌توانند در آن زنده باقي بمانند تعيين كرد.

محققان براي انجام اين پژوهش تنها تشعشعات كيهاني را به عنوان عامل بهبود‌دهنده شرايط حيات درنظر گرفتند و آزمايش‌هايي را روي توده‌هاي ميكروبي كه در خاك رگوليتي شبيه‌سازي شده مريخ قرار داشتند انجام داده و آنها را در معرض تابش تشعشعات مريخي قرار دادند.

رگوليت يا خاك بستر مريخي شبيه‌سازي شده شامل سنگ‌هاي رسوبي از لايه منجمد اعماق زمين بود كه تحت تاثير دما و فشار پايين قرار داشتند.

محققان تاثير مشترك عوامل فيزيكي مختلفي نظير تشعشعات گامايي، فشار و دماي كم را روي توده‌هاي ميكروبي كشت داده شده در لايه منجمد زمين مورد برسي قرار دادند.

براي شبيه‌سازي خاك مريخ محققان از مخزن آب و هواي ثابت كه مي‌توان در آن دما و فشار هوا را پايين نگه داشت،‌ استفاده شد. پس از آن ريزارگانيزم‌ها در معرض سطوح مختلفي از تشعشعات گامايي قرار گرفتند.

نتايج نشان داد كه ميكروارگانيزم‌ها در شرايط شبيه‌سازي شده، نسبت شرايط دمايي و فشار هوا مقاومت بسيار بالايي از خود نشان مي‌دهند. با اين‌همه زماني كه تابش تشعشعات آغاز مي‌شود،‌ ميان نمونه‌هاي تحت تابش و نمونه‌هاي كنترل تفاوت‌هاي زيادي مشاهده مي‌شود.

اگرچه تعداد سلول‌هاي پروكاريوت و سلول‌هايي كه از نظر متابوليكي فعال هستند در گروه نمونه يكسان باقي ماندند،‌اما در گروهي كه تحت تابش قرار گرفتند،‌تعداد اين سلول‌ها به ترتيب دو برابر و سه برابر كاهش پيدا كردند.

محققان همچنين دريافتند در نمونه‌اي كه تحت تشعشعات قرار گرفته، تنوع بالايي از گونه‌هاي باكتريايي ايجاد شده‌است كه پس از تابش، دچار تغييرات ساختاري فراواني شده‌اند. براي مثال جمعيت آرتروباكتر، نوعي از باكتري‌هايي كه در خاك به وفور يافت مي‌شوند،‌ در نمونه تحت تابش قرار گرفته چند برابر شد.

نتايج نشان مي‌دهند ريزارگانيزم‌ها در سطح مريخ از قابليت بقاي بيشتر از حد تصور برخوردارند كه علاوه بر اينكه مي‌توانند در برابر فشار و دماي پايين مقاومت كنند،‌مي‌توانند تحت تشعشعات كيهاني معمولي نيز دوام بياورند. محققان ثابت كردند باكتري‌هاي پروكاريوت توانايي زنده ماندن تحت تشعشعاتي با شدتي بالاتر از حد تصور برخوردارند و اين يعني در مريخ هنوز ريزارگانيزم‌هايي وجود دارند كه با وجود شرايط خشن و مرگبار سطح سياره،‌ امكان زنده ماندن آنها بسيار بالاست.

اين اطلاعات جديد و بي سابقه مي‌تواند براي آينده ماموريت‌هاي مريخي و ديگر مقاصد سامانه خورشيدي كارايي فراواني داشته‌باشد. دانستن شرايطي كه حيات مي‌تواند در آن زنده باقي بماند مي‌تواند به انسان كمك كند تا مقصدي دقيق‌تر را براي يافتن حيات تعيين كند.