سه شنبه 30 آبان 1396 | به روز شده: 2 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 23 آبان 1396 - 09:16:30 | کد مطلب: 388413 چاپ

کاهش تلفات زلزله با فناوری

دانش > فناوری‌ - حوادثی مانند زلزله هیچ وقت خبر نمی‌کنند اما کشورهای مختلف جهان یاد گرفته‌اند که از این حوادث گریزی نیست و به همین‌خاطر باید برای آن آماده باشند. آمادگی عمومی و تخصصی دولت‌ها و مردم یک شوخی نیست.

همانطور كه بستن كمربند ايمني بعد از تصادف و جراحت يك كار عجيب و بيهوده به‌نظر مي‌رسد فكر كردن به اقدام‌ها و تدابير انجام نداده گذشته هم وضعيت مشابهي دارد. هر لحظه و هر زماني ممكن است منطقه يا كشوري در جهان با زمين لرزه ديگري شوكه شود. تلاش‌هاي مختلفي تاكنون براي پيش‌بيني زلزله صورت گرفته است. كشورهاي مختلف جهان اما تلاش دارند كه با استفاده از فناوري‌هاي جديد هميشه براي قبل و بعد از چنين حوادثي آماده باشند. آماده‌بودن براي امداد و نجات و در اختيار داشتن ابزارهاي لازم مي‌تواند به‌شدت آمار تلفات حوادثي مانند زلزله را كاهش دهد.

  • شنيدن ضربان قلب

امدادگراني كه در ميان ويرانه‌هاي بجامانده از زلزله مكزيك در جست‌وجوي بازماندگان بودند، ‌از فناوري ناسا كمك گرفتند كه مي‌تواند مكان افراد زنده زير آوار را نشان دهد. اين ابزار راداري كه هم‌اندازه يك چمدان است مي‌تواند ضربان قلب انسان را رديابي كند. اين ابزار FINDER نام دارد. از سال 2015 مجوز توسعه اين فناوري صادر شده ‌‌ و از آن زمان به بعد در مناطق بحران‌زده مورد استفاده امداد‌گران قرار گرفته‌است.

  • ديد در شب براي عمليات بالگردها

بالگردهاي امداد كشور نمي‌توانند در شب عمليات امداد را در مناطق حادثه‌ديده ادامه دهند. اين مسئله به‌خاطر مسائل فني بالگردها و همچنين مشكلات ديد در شب است. در كشورهاي مختلف اما گروه‌هاي امداد و نجات ازجمله خلبان‌ها و خدمه بالگردهاي امداد به عينك‌هاي ديد در شب پيشرفته مجهز شده‌اند كه ادامه عمليات نجات را در شب ميسر مي‌كند. همچنين بالگردهاي جديد و پيشرفته امداد داراي سنسورهايي هستند كه در كنار چشم خلبان به او براي فرود در مناطق حادثه ديده كمك مي‌كند. در انگليس به‌عنوان نمونه ۵ سال قبل كليه بالگردهاي تيم‌هاي امداد و نجات با هزينه ۳.۵۷ ميليون دلار به عينك‌هاي ديد در شب مجهز شدند.

  • استفاده از پهپادها و روبات‌ها

ربات‌ها و پهپادها در مواقع اورژانسي بعد از وقوع بلاياي طبيعي، پتانسيل‌هاي فراواني دارند و مي‌توانند در مناطق در حال توسعه كمك‌رسان باشند. روبات‌ها مي‌توانند به قسمت‌هاي تخريب شده و يا خطرناك وارد شوند و عمليات‌هاي امداد و نجات را جلوتر بيندازند. پهپادها هم مي‌توانند براي ارسال كمك‌هاي امدادي به مردم و نقاط دور از دسترس به‌كار بيايند. پهپادها همچنين از ارتفاع بالا توانايي فيلمبرداري و عكاسي از مناطق آسيب‌ديده را براي كمك به امدادرسان‌ها دارند.

  • گوشي‌هاي موبايل

ژاپن يكي از آماده‌ترين كشورها از لحاظ مقابله با بحران‌هاي طبيعي مانند زلزله و سونامي است. يكي ازعوامل مؤثر مديريت بحران در اين كشور گوشي‌هاي تلفن همراه هستند. اپليكيشن‌هاي مديريت مركزي بحران به خوبي هشدارها و پيام‌هاي لازم را به روي گوشي تلفن همراه مردم مي‌فرستند. وقتي مردم ده‌ها برنامه مختلف روي گوشـــــي‌هاي هوشمند خود دارند چرا نبايد يك اپليكيشن كارآمد مديريت بحران براي آنها درنظر گرفته شود؟

  • استفاده از سامانه اطلاعات جغرافيايي

سامانه اطلاعات جغــــرافيايي يا جي‌آي‌اس يك سامانه اطلاعاتي «معمولاً رايانه‌اي» است كه به توليد، پردازش، تحليل و مديريت اطلاعات جغرافيايي مي‌پردازد. در زمان زلزله تيم‌هاي جي‌آي‌اس از اطلاعات ماهواره‌اي، نيروهاي در محل، محل جاده‌ها و ساختمان‌ها براي ترسيم نقشه بحران استفاده مي‌كنند. ابزارهايي مانند MicroMappers هم مي‌توانند اطلاعات دريافتي از شبكه‌هاي اجتماعي را در مواقع وقوع فاجعه، تجزيه و تحليل كنند و به نوبه‌خود به حادثه‌ديدگان كمك كنند.

  • سامانه‌هاي هشدار

سامانه هشـــدار زمين‌لرزه سامانه‌اي براي اطلاع‌رساني سريع زمين‌لرزه‌هاي بزرگ قريب‌الوقوع است. اين فناوري هم‌اينك تنها داراي قابليت پيش‌بيني زمين‌لرزه در لحظاتي پيش از وقوع آن است اما حتي چند ثانيه هم مي‌تواند در يك زمين‌لرزه شديد فاصله مرگ و زندگي باشد. اين سامانه‌ها به سرعت در منطقه زلزله پيام‌ها را از طريق پيامك يا اپليكيشن موبايل به مردم مي‌رسانند. در هنگام وقوع زمين‌لرزه، از كانون آن چندين موج با سرعت‌هاي مختلف منتشر مي‌شود. در اغلب زمين‌لرزه‌ها موج پي زودتر از موج اس قابل حس‌كردن است. يك حسگر، رخ دادن زمين‌لرزه را در نزديكي مركز آن حس مي‌كند و از آنجايي كه سرعت حركت سريع‌ترين امواج حجمي زلزله (امواج اوليه، يا امواج P ) از سرعت حركت امواج راديويي كمتر است، بنابر اين، اختلاف زماني بين رسيدن امواج P و S، و سرعت بالاي امواج راديويي نسبت به امواج زلزله، سبب مي‌شود تا هشدار مربوط به وقوع حادثه را، چند ثانيه پيش از رسيدن امواج مخرب‌تر (S)، به ساكنان و مسئولان محلي اطلاع داده شود.