سه شنبه 30 آبان 1396 | به روز شده: 3 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 23 آبان 1396 - 09:57:08 | کد مطلب: 388418 چاپ

تجهیزات‌ فنی و دانش داریم برنامه‌ریزی نه

اجتماع > اجتماعی - دکتر فریبرز ناطقی الهی:
زلزله‌ کرمانشاه باعث شد دوباره نگاه متخصصان و مدیران به موضوع زلزله، مقاوم‌سازی و سیستم‌های امداد و نجات جلب شود.

 البته اين زلزله چون از مناطق مسكوني دور بود، خسارت بسيار كمي نسبت به زلزله‌هايي با شدت مشابه در كشورهاي ديگر داشت اما باعث شده توجه به مقاوم‌سازي دوباره داغ شود. زماني كه از مقاوم‌سازي ساختمان‌ها سخن به ميان مي‌آيد، گمان مي‌شود كه با يك پديده‌ عجيب طرف هستيم كه كشورهاي ديگر از آن بهره‌مند هستند و ما را بي‌بهره گذاشته‌اند. اما واقعيت اين است كه ساختمان‌سازي يك امر بين‌المللي است. هيچ تفاوتي بين آيين‌نامه‌هاي ساختمان‌سازي در كشورهايي مثل آمريكا، ژاپن و شيلي با ايران وجود ندارد. در تمام اين كشورهاي لرزه‌خيز آيين‌نامه‌هاي بسيار محكمي درباره زلزله داريم. تا اينجا تفاوتي بين ما و آنها نيست. فرق آنجاست كه كشورهاي موفق توانسته‌اند اين آيين‌نامه‌ها را درست رعايت كرده و بر آن نظارت كنند.

با جرأت مي‌گويم، هيچ دانش فني در حوزه ساختمان‌سازي و مقاوم‌سازي وجود ندارد كه ما از آن بي‌بهره باشيم. مداركي هست كه نشان مي‌دهد ما در اين حوزه بسيار هم قوي هستيم فقط چون همين اصول را درست پياده‌ نمي‌كنيم، يك زلزله ساده در كشور ما تخريب و كشتارهاي قابل‌توجهي دارد. عوامل آسيب‌پذيري در ساختمان‌ها در 3پارامتر اصلي خلاصه مي‌شود. نخستين مسئله به‌خود زلزله و ويژگي‌هاي آن مثل عمق، زمان زلزله و شدت آن برحسب ريشتر برمي‌گردد. دوم خاكي است كه ساختمان روي آن بنا مي‌شود و اينكه چنين خاكي چه فركانس‌هايي از زلزله را مي‌تواند فيلتر كند و كدام‌ يك را به ساختمان انتقال مي‌دهد. سومين مسئله خود ساختمان و نحوه اجرا بسيار مهم است.

بخش بعد، مربوط به تجهيزات امدادرساني است. هلي‌كوپترهاي ديد در شب، لودر و بيل مكانيكي تجهيزاتي هستند كه درباره‌شان زياد شنيده‌ايم. تجهيزات زنده‌ياب كه با كمترين علائم حياتي بتواند زنده‌ها را پيدا كند، بخش ديگري از تجهيزات مورد نياز ماست. در كشور ما تجهيزات وجود دارد اما تعدادشان كافي نيست. برخي از آنها كاليبره نيستند و مشكلات فني دارند. در موردي شبيه به اينكه چند استان درگير يك حادثه مي‌شوند، پخش‌كردن تجهيزات در چند محل كار دشواري است.

اينطور نيست كه فكر كنيد، ژاپن براي هر نفر يك سنسور اختصاص داده است. منابع و امكانات در آن كشور هم محدود است اما ويژگي مهم‌شان اين است كه توانسته‌اند همين منابع محدود را در جايي كه احتمال وقوع زلزله در آن بيشتر است، متمركز كنند. حتي كشوري مثل ژاپن هم وقتي برنامه‌ريزي نداشته و درست پيش‌بيني نكرده، از زلزله خسارت‌هاي وحشتناكي ديده است. نمونه‌اش، زلزله «كوبه» ‌در اين كشور كه چون از قبل برايش برنامه‌اي چيده نشده بود، ‌خسارت‌هاي وحشتناكي داشت.