شنبه 29 فروردین 1394 | به روز شده: 10 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 16 مهر 1387 - 20:58:07 | کد مطلب: 65204 چاپ

تضعیف و تزلزل اخلاق واعتماد عمومی

دیدگاه > ایران - فریبرز بیات:
اگر اخلاق را برداریم همه چیز مجاز می‌شود، درآن صورت« هدف»، «وسیله» را توجیه می‌کند

آنچه در ماجرای جنجال‌برانگیز  مدرک تحصیلی یک مقام برجسته اجرایی کشور بیش از هرچیز ضربه خورد «اخلاق» باورها و ارزش‌های اخلاقی از یک‌سو و «اعتماد عمومی»  و اعتماد به مسئولان اجرایی کشور از سوی دیگر است.

این دو ارزش اجتماعی، بنیاد‌های آن چیزی را تشکیل می‌دهند که در ادبیات علوم اجتماعی از آن به‌عنوان « سرمایه اجتماعی» یاد می‌شود.

سرمایه اجتماعی ضمن اینکه به‌عنوان نوعی چسب اجتماعی عامل برقراری پیوند‌ها، مناسبات و تعاملات اجتماعی است، اصول و قواعد مشترکی را در اختیار جامعه و شهروندان قرار می‌دهد که بر مبنای آن می‌توانند انتظارات و توقعات خود را از یکدیگر تنظیم کنند و در موقعیت‌های مختلف رفتارهای پیش‌بینی‌پذیری از خود نشان دهند.

به تعبیر دیگر سرمایه اجتماعی از یک طرف مشارکت پذیری و امکان مشارکت افراد در جامعه را فراهم می‌آورد و از سوی دیگر رفتارها و مناسبات اجتماعی را قاعده‌مند و پیش‌بینی‌پذیر می‌کند.

در نقطه مقابل تزلزل، کاستی و تضعیف سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی و ارزش‌های اخلاقی مساوی است با نوعی آنومی اجتماعی و بی‌هنجاری که نظم فردی و اجتماعی را بر هم می‌زند و همه چیز را مجاز و مشروع می‌انگارد، چراکه نفع فردی در چنین شرایطی مقدم بر هر ارزش اخلاقی و خیر اجتماعی قرار می‌گیرد.

یافته‌های پژوهش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان پیش از این حاکی از روند به‌شدت نزولی ارزش‌های مقوم سرمایه اجتماعی چون صداقت، عدالت، انصاف، اعتماد، وفاداری و سایر ارزش‌های اخلاقی در جامعه است به‌طوری‌که میزان بی‌صداقتی و بی‌اعتمادی به مردم و مسئولان براساس نتایج این تحقیق بیش از 50درصد اعلام شده است.

اکنون با ماجرای اخیر که پشتوانه‌ای از رخدادهای ریز و درشت در سطوح دیگر را نیز در چندین سال گذشته با خود همراه دارد، به‌نظر می‌رسد سرمایه اجتماعی در جامعه ما به‌شدت ضربه خورده و به پایین‌ترین سطح خود تنزل پیدا کرده است.

باز‌سازی‌ این سرمایه اگرچه بسیار مشکل است و به سختی صورت می‌گیرد، اما مسیر این باز‌سازی‌ نه با وعظ و خطابه یا نامه و مقاله بلکه با عمل اجتماعی صادقانه و مستمر هموار می‌شود.

چند سال پیش که یک مقام مسئول ژاپنی به دروغگویی متهم شده بود در یک اقدام متهورانه دست به‌خود کشی زد او در یادداشتی که از خود بجای گذاشت علت اقدام خود را باز گرداندن اعتماد عمومی به جامعه و سیاست ذکر کرده بود.

با وجود اینکه دامنه  شعارهای اخلاقی ما بسیار وسیع‌تر از ژاپنی‌ها ست و تا‌کنون نیز افراد زیادی را  به خاطر عدم پایبندی به اصول اخلاقی طرد کرده‌ایم، اما برای جبران این خسارت معنوی و اجتماعی عظیم از مسئولان اجرایی جسور وطنی نمی‌توان انتظار داشت مانند همتایان ژاپنی دست به اقدام مشابهی بزنند تا اعتماد عمومی را به جامعه باز گردانند، ولی حداقل توقع این است که استعفا دهند و از پیشگاه ملت عذرخواهی کنند.

از دستگاه قضائی نیز به‌عنوان مسئول صیانت از کیان جامعه انتظار می‌رود با بر خورد قاطع قانونی راه را بر چنین اعمال و رفتاری که بنیادهای نظم و انسجام اجتماعی را از هم می‌گسلد، ببندد.

انتخاب سردبیر

حسین شاهپروری قوی‌ترین ورزشکار زورخانه‌ای سال ۹۴ شد

همشهری آنلاین: دومین دوره مسابقات آزاد سنگ کشور، روز جمعه ۲۸ فروردین ماه سال جاری در زورخانه امیرالمومنین (ع) شهر بسطام از توابع شاهرود در استان سمنان برگزار شد.

پیروزی دوباره دانشگاه آزاد مقابل پتروشیمی بندر امام

همشهری آنلاین: هفته سیزدهم لیگ حرفه‌ای با تکرار پیروزی دانشگاه آزاد مقابل پتروشیمی بندر امام پیگیری شد.

دختران و پسران ایران مقتدرانه قهرمان تکواندوی نونهالان آسیا شدند

همشهری آنلاین: نمایندگان تکواندوی کشورمان با کسب ۱۲ مدال طلا و ۴ نقره عنوان قهرمانی نخستین دوره مسابقات تکواندوی نونهالان آسیا را در دو بخش دختران و پسران از آن خود کردند.

فراخوان آموزش و پرورش برای طرح رتبه‌بندی معلمان

درحالی‌که حاشیه‌های احتمال اجرای طرح رتبه‌بندی معلمان ادامه دارد، مرکز اطلاع‌رسانی و روابط عمومی وزارت آموزش و پرورش از آغاز فراخوان برای این طرح خبر داد.

تیم ایران الف قهرمان مسابقات تیمی شد

همشهری آنلاین: تیم ایران الف با پیروزی برابر تیم اول سوئد در بازی فینال، قهرمان هشتمین دوره مسابقات اپن لوکزامبورگ شد.

آویزان‌ کردن کودک از پنجره

سیچوان: فیلمی که در یکی از شهر‌های چین ضبط شده نشان می‌دهد زنی درحالی‌که کودکش را از لبه پنجره آویزان کرده مشغول تنبیه بدنی اوست.

تمارض سگ به فلج بودن

لندن> سگی در لندن برای گرفتن غذا از رهگذر‌ها خود را به ‌فلج‌بودن می‌زند و به این وسیله از آنها غذا می‌گیرد.

جابه‌جایی عجیب ۲ نوزاد در بیمارستان خصوصی

۲ نوزاد دختر بعد از تولد در یکی از بیمارستان‌های خصوصی غرب پایتخت جا به جا شدند اما خوشبختانه تنها چند ساعت بعد خانواده یکی از آنها پی به این حقیقت تلخ برد.

در تعقیب جاعل ۵۰۰ میلیون تومانی

تنها سرنخ پلیس از جوانی که با مدارک جعلی ۵۰۰میلیون تومانی از حساب مردی در پایتخت برداشت کرده، تصویری از اوست که دوربین مداربسته بانک ضبط کرده است.

بورس انرژی این هفته میزبان عرضه ‌اوراق سلف نفتی

مدیرعامل بورس انرژی گفت: بورس انرژی در هفته‌جاری میزبان عرضه اوراق سلف استاندارد نفت کوره با سود سالانه ٢٥ درصد خواهد بود.

سهم سینمای ایران در کن ۲۰۱۵

همشهری آنلاین: تاکنون حضور سینمای ایران در جشنواره‌ی فیلم کن ۲۰۱۵ ، با فیلم «ناهید» در بخش «نوعی نگاه» و فیلم کوتاه «کشتارگاه» ساخته بهزاد آزادی در بخش «سینه‌فونداسیون» قطعی شده است.

عکس روز: لاله تنها

همشهری آنلاین: یک لاله تنها در مزرعه‌ای از سنبل‌های در حال شکوفایی روز ۱۶ آوریل (۲۷ فروردین) ۲۰۱۵ نزدیک شهر لیس در هلند.

اجرای جادوگر کوچولو در تالار هنر

همشهری آنلاین: نمایش «جادوگر کوچولو» به کارگردانی فریبا دلیری که درباره چگونگی از بین رفتن جادوگرها است تا آخر اردیبهشت‌ماه در تالار هنر میزبان علاقمندان تئاتر است.

آزمایش خون بدون سوزن و درد

همشهری آنلاین: محققان دانشگاه ویسکانسین مدیسون آمریکا موفق به توسعه روشی شدند که بدون سوزن و درد نمونه خون می‌گیرد.

نصرالله: ملت یمن قطعاً پیروز میدان است ؛ شورای امنیت از جلاد حمایت کرد

همشهری آنلاین: دبیرکل حزب‌الله لبنان طی سخنانی در همایش همبستگی با ملت مظلوم یمن با انتقاد از قطعنامه شورای امنیت علیه یمن گفت: شورای امنیت می‌بایست تصمیم به توقف جنگ می‌گرفت اما پیشنهاد جلاد را پذیرفت و قربانی را نادیده گرفته است.

هک کردن معلمی که نمره نداده بود

فلوریدا> دانش‌آموز ۱۴ساله‌ مدرسه‌ای در آمریکا پس از اینکه معلمش به او نمره نداده بود پسوورد رایانه‌اش را هک کرده و تصویر دسکتاپش را تغییر می‌دهد.

هلاکت فرمانده بعثی داعش

استاندار صلاح‌الدین از کشته‌شدن عزت ابراهیم الدوری، معاون اول صدام، دیکتاتور سابق عراق و یکی از مقام‌های ارشد حزب بعث در درگیری‌های منطقه حمرین واقع بین ۲ استان دیاله و صلاح الدین خبر داد.

داروی گیاهی برای دیابت نوع ۲

همشهری آنلاین: رئیس پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی گفت: داروی گیاهی درمان کمکی دیابت نوع ۲ به بازار می‌آید.