شنبه 13 تیر 1394 | به روز شده: 1 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 16 مهر 1387 - 20:58:07 | کد مطلب: 65204 چاپ

تضعیف و تزلزل اخلاق واعتماد عمومی

دیدگاه > ایران - فریبرز بیات:
اگر اخلاق را برداریم همه چیز مجاز می‌شود، درآن صورت« هدف»، «وسیله» را توجیه می‌کند

آنچه در ماجرای جنجال‌برانگیز  مدرک تحصیلی یک مقام برجسته اجرایی کشور بیش از هرچیز ضربه خورد «اخلاق» باورها و ارزش‌های اخلاقی از یک‌سو و «اعتماد عمومی»  و اعتماد به مسئولان اجرایی کشور از سوی دیگر است.

این دو ارزش اجتماعی، بنیاد‌های آن چیزی را تشکیل می‌دهند که در ادبیات علوم اجتماعی از آن به‌عنوان « سرمایه اجتماعی» یاد می‌شود.

سرمایه اجتماعی ضمن اینکه به‌عنوان نوعی چسب اجتماعی عامل برقراری پیوند‌ها، مناسبات و تعاملات اجتماعی است، اصول و قواعد مشترکی را در اختیار جامعه و شهروندان قرار می‌دهد که بر مبنای آن می‌توانند انتظارات و توقعات خود را از یکدیگر تنظیم کنند و در موقعیت‌های مختلف رفتارهای پیش‌بینی‌پذیری از خود نشان دهند.

به تعبیر دیگر سرمایه اجتماعی از یک طرف مشارکت پذیری و امکان مشارکت افراد در جامعه را فراهم می‌آورد و از سوی دیگر رفتارها و مناسبات اجتماعی را قاعده‌مند و پیش‌بینی‌پذیر می‌کند.

در نقطه مقابل تزلزل، کاستی و تضعیف سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی و ارزش‌های اخلاقی مساوی است با نوعی آنومی اجتماعی و بی‌هنجاری که نظم فردی و اجتماعی را بر هم می‌زند و همه چیز را مجاز و مشروع می‌انگارد، چراکه نفع فردی در چنین شرایطی مقدم بر هر ارزش اخلاقی و خیر اجتماعی قرار می‌گیرد.

یافته‌های پژوهش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان پیش از این حاکی از روند به‌شدت نزولی ارزش‌های مقوم سرمایه اجتماعی چون صداقت، عدالت، انصاف، اعتماد، وفاداری و سایر ارزش‌های اخلاقی در جامعه است به‌طوری‌که میزان بی‌صداقتی و بی‌اعتمادی به مردم و مسئولان براساس نتایج این تحقیق بیش از 50درصد اعلام شده است.

اکنون با ماجرای اخیر که پشتوانه‌ای از رخدادهای ریز و درشت در سطوح دیگر را نیز در چندین سال گذشته با خود همراه دارد، به‌نظر می‌رسد سرمایه اجتماعی در جامعه ما به‌شدت ضربه خورده و به پایین‌ترین سطح خود تنزل پیدا کرده است.

باز‌سازی‌ این سرمایه اگرچه بسیار مشکل است و به سختی صورت می‌گیرد، اما مسیر این باز‌سازی‌ نه با وعظ و خطابه یا نامه و مقاله بلکه با عمل اجتماعی صادقانه و مستمر هموار می‌شود.

چند سال پیش که یک مقام مسئول ژاپنی به دروغگویی متهم شده بود در یک اقدام متهورانه دست به‌خود کشی زد او در یادداشتی که از خود بجای گذاشت علت اقدام خود را باز گرداندن اعتماد عمومی به جامعه و سیاست ذکر کرده بود.

با وجود اینکه دامنه  شعارهای اخلاقی ما بسیار وسیع‌تر از ژاپنی‌ها ست و تا‌کنون نیز افراد زیادی را  به خاطر عدم پایبندی به اصول اخلاقی طرد کرده‌ایم، اما برای جبران این خسارت معنوی و اجتماعی عظیم از مسئولان اجرایی جسور وطنی نمی‌توان انتظار داشت مانند همتایان ژاپنی دست به اقدام مشابهی بزنند تا اعتماد عمومی را به جامعه باز گردانند، ولی حداقل توقع این است که استعفا دهند و از پیشگاه ملت عذرخواهی کنند.

از دستگاه قضائی نیز به‌عنوان مسئول صیانت از کیان جامعه انتظار می‌رود با بر خورد قاطع قانونی راه را بر چنین اعمال و رفتاری که بنیادهای نظم و انسجام اجتماعی را از هم می‌گسلد، ببندد.

انتخاب سردبیر

نادیده نگیرید گذشت کنید

زهرا کریمی: هر روز بهانه جدیدی برای جر و بحث با یکدیگر داشتند. آقای خانه: تو نباید این کار را انجام می‌دادی و خانم خانه: تو چرا این حرف را زدی.

آسمان سیاه شد؛دریا سرخگون

مرجان همایونی: پای روایت شاهدان عینی از جنایت غم‌انگیزی که جان ۲۹۰نفر از هموطنان‌مان را گرفت.

قهرمانان سرخ

الهام مرادی: اهدای خون، همیشه و همه‌جا، عملی خداپسندانه و انسانی محسوب می‌شود اما در کشورمان، روزها و مناسبت‌های خاصی پیش می‌آید که اهدای خون ارج و قرب بیشتری نزد مردم پیدا می‌کند.

گاردین: مذاکره کنندگان در وین در پی دستیابی به دستاورد حداکثری هستند

همشهری آنلاین: روزنامه انگلیسی گاردین در گزارشی درباره آخرین تحولات مذاکرات هسته‌ای در وین به نقل از جان کری وزیر خارجه آمریکا نوشت: تهران و واشنگتن تلاش می‌کنند تا بتوانند بر سخت‌ترین موانعی که در راه حصول توافق، برای کاهش برنامه‌های هسته‌ای ایران وجود دارد، غلبه کنند.

واشنگتن درآماده باش کامل است

همشهری‌آنلاین: جوخه های ضدبمب در واشنگتن مستقر شده‌اند و شهر در آماده‌باش کامل است.

برنامه مسابقات ورزشکاران ایران در یونیورسیاد کره‌ جنوبی

همشهری آنلاین: برنامه رقابت‌های ورزشکاران ایران در بیست و هشتمین یونیورسیاد جهانی دانشجویان که به طور رسمی از ۱۲ تا ۲۳ تیر ماه در کشور کره جنوبی برگزار می‌شود، مشخص شد.

فرنگی‌کاران نوجوان کشورمان در مستابقات کشتی گرجستان سوم شدند

همشهری آنلاین: تیم منتخب کشتی فرنگی نوجوانان ایران در رقابت‌های بین‌المللی کشتی جام گرجستان با کسب یک مدال طلا و دو نقره به مقام سوم دست یافت.

تمایل علی دایی به حضور در ملوان

محمود مولایی: علی دایی، سرمربی سابق پرسپولیس جدی‌ترین گزینه مربیگری ملوان برای فصل جدید است.

ساخت و ساز شبانه در سازه بی‌مجوز میدان سپاه

عباس ثابتی راد: اگرچه تصور بر این بود که با ورود رئیس دیوان عدالت اداری به پرونده سازه غیرمجازی که در شمال میدان سپاه در حال ساخت است، شهروندان شاهد توقف عملیات ساخت آن می‌شوند، اما این روزها افزایش کار و ادامه ساخت این بنای غیرمجاز حتی در ساعات شبانگاهی هم ادامه دارد.

شهرستان‌های تهران محروم‌تر از مناطق مرزی کشور

وزیربهداشت با اشاره به برخی شهرستان‌های تهران که از مناطق محروم و مرزی کشور نیز محروم‌ترند، نسبت به کمبود تخت به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر یک تخت بیمارستانی ابراز نگرانی کرد.

این غذاها را افطار بخورید

همشهری آنلاین: یک کارشناس ارشد تغذیه گفت: در وعده شام از مصرف غذای سنگین خودداری کنید و بهتر است شام با فاصله ۲ ساعت پس از افطار میل شود.

تیم‌های تهران قهرمان جشنواره کشتی پهلوانی کشور شدند

همشهری آنلاین: جشنواره کشتی پهلوانی کشور با مشخص شدن نفرات و تیم‌های برتر در شهر یزد پایان یافت.

رنگ‌های خوراکی موجب سرطان می‌شوند

همشهری آنلاین: دبیر انجمن صنفی آزمایشگاه‌های غذا و داروی ایران گفت: سموم باقی مانده در سبزی‌جات و رنگ خوراکی مصنوعی زمینه ابتلا به سرطان کبد را فراهم می‌کند.

۱۳ تیر؛ تیتر یک روزنامه‌های ورزشی صبح ایران

همشهری‌آنلاین: تیتر یک روزنامه‌های ورزشی صبح ایران به برد والیبال ایران در مقابل تیم ملی روسیه، نقل و انتقال بازیکن در لیگ برتر و مستند حجازی اختصاص دارد :

اما و اگرهای قانون پیش‌فروش ساختمان

قانون پیش‌فروش ساختمان که از هفته گذشته بالاخره شکل قانونی به‌خود گرفت و رسما ابلاغ شد، قرار است مانع از کلاهبـــرداری در زمینـــه صنعـــت ساختمان‌سازی‌ شود و تعداد بالای پرونده‌های مربوط به کلاهبرداری در پیش‌فروش ساختمان را کم کند.

۱۳ تیر؛ پیشخوان روزنامه‌های صبح ایران

همشهری‌آنلاین: فرمایشات رهبر مقام معظم انقلاب درخصوص شعر شرافتمندانه تیتر یک برخی روزنامه‌های صبح ایران است.

ممنوعیت کیسه‌پلاستیکی در هاوایی

هونولولــــو > هاوایی نخستین ایالت آمریکاست که استفاده از کیسه‌های پلاستیکی در فروشگاه‌های آن ممنوع شد.

۱۰۰ روز رنج جنگ در یمن

محمدامین خرمی: حمله‌های هوایی عربستان سعودی علیه مردم یمن در حالی وارد صدمین روز می‌شود که سازمان ملل متحد طی جلسه‌ای با آژانس‌های امدادی و بشردوستانه بین‌المللی، برقراری حالت فوق‌العاده درجه۳ در این کشور را اعلام کرد.