یکشنبه 8 شهریور 1394 | به روز شده: 30 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 16 مهر 1387 - 20:58:07 | کد مطلب: 65204 چاپ

تضعیف و تزلزل اخلاق واعتماد عمومی

دیدگاه > ایران - فریبرز بیات:
اگر اخلاق را برداریم همه چیز مجاز می‌شود، درآن صورت« هدف»، «وسیله» را توجیه می‌کند

آنچه در ماجرای جنجال‌برانگیز  مدرک تحصیلی یک مقام برجسته اجرایی کشور بیش از هرچیز ضربه خورد «اخلاق» باورها و ارزش‌های اخلاقی از یک‌سو و «اعتماد عمومی»  و اعتماد به مسئولان اجرایی کشور از سوی دیگر است.

این دو ارزش اجتماعی، بنیاد‌های آن چیزی را تشکیل می‌دهند که در ادبیات علوم اجتماعی از آن به‌عنوان « سرمایه اجتماعی» یاد می‌شود.

سرمایه اجتماعی ضمن اینکه به‌عنوان نوعی چسب اجتماعی عامل برقراری پیوند‌ها، مناسبات و تعاملات اجتماعی است، اصول و قواعد مشترکی را در اختیار جامعه و شهروندان قرار می‌دهد که بر مبنای آن می‌توانند انتظارات و توقعات خود را از یکدیگر تنظیم کنند و در موقعیت‌های مختلف رفتارهای پیش‌بینی‌پذیری از خود نشان دهند.

به تعبیر دیگر سرمایه اجتماعی از یک طرف مشارکت پذیری و امکان مشارکت افراد در جامعه را فراهم می‌آورد و از سوی دیگر رفتارها و مناسبات اجتماعی را قاعده‌مند و پیش‌بینی‌پذیر می‌کند.

در نقطه مقابل تزلزل، کاستی و تضعیف سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی و ارزش‌های اخلاقی مساوی است با نوعی آنومی اجتماعی و بی‌هنجاری که نظم فردی و اجتماعی را بر هم می‌زند و همه چیز را مجاز و مشروع می‌انگارد، چراکه نفع فردی در چنین شرایطی مقدم بر هر ارزش اخلاقی و خیر اجتماعی قرار می‌گیرد.

یافته‌های پژوهش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان پیش از این حاکی از روند به‌شدت نزولی ارزش‌های مقوم سرمایه اجتماعی چون صداقت، عدالت، انصاف، اعتماد، وفاداری و سایر ارزش‌های اخلاقی در جامعه است به‌طوری‌که میزان بی‌صداقتی و بی‌اعتمادی به مردم و مسئولان براساس نتایج این تحقیق بیش از 50درصد اعلام شده است.

اکنون با ماجرای اخیر که پشتوانه‌ای از رخدادهای ریز و درشت در سطوح دیگر را نیز در چندین سال گذشته با خود همراه دارد، به‌نظر می‌رسد سرمایه اجتماعی در جامعه ما به‌شدت ضربه خورده و به پایین‌ترین سطح خود تنزل پیدا کرده است.

باز‌سازی‌ این سرمایه اگرچه بسیار مشکل است و به سختی صورت می‌گیرد، اما مسیر این باز‌سازی‌ نه با وعظ و خطابه یا نامه و مقاله بلکه با عمل اجتماعی صادقانه و مستمر هموار می‌شود.

چند سال پیش که یک مقام مسئول ژاپنی به دروغگویی متهم شده بود در یک اقدام متهورانه دست به‌خود کشی زد او در یادداشتی که از خود بجای گذاشت علت اقدام خود را باز گرداندن اعتماد عمومی به جامعه و سیاست ذکر کرده بود.

با وجود اینکه دامنه  شعارهای اخلاقی ما بسیار وسیع‌تر از ژاپنی‌ها ست و تا‌کنون نیز افراد زیادی را  به خاطر عدم پایبندی به اصول اخلاقی طرد کرده‌ایم، اما برای جبران این خسارت معنوی و اجتماعی عظیم از مسئولان اجرایی جسور وطنی نمی‌توان انتظار داشت مانند همتایان ژاپنی دست به اقدام مشابهی بزنند تا اعتماد عمومی را به جامعه باز گردانند، ولی حداقل توقع این است که استعفا دهند و از پیشگاه ملت عذرخواهی کنند.

از دستگاه قضائی نیز به‌عنوان مسئول صیانت از کیان جامعه انتظار می‌رود با بر خورد قاطع قانونی راه را بر چنین اعمال و رفتاری که بنیادهای نظم و انسجام اجتماعی را از هم می‌گسلد، ببندد.

انتخاب سردبیر

گروه های مدنی درصدد برگزاری تظاهرات همزمان با ورود نتانیاهو به لندن

همشهری آنلاین: گروه های طرفدارمردم فلسطین و ضد جنگ انگلیس اعلام کردند که همزمان با ورود بنیامین نتانیاهو نخست وزیر رژیم صهیونیستی به لندن اقدام به برگزاری تظاهرات و تجمع های اعتراضی خواهند کرد.

تالیف تفسیر مفردات قرآن بر اساس روایات اهل بیت (ع)

همشهری آنلاین: عضو گروه علوم قرآنی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه از تالیف تفسیر مفردات قرآن بر مبنای روایات اهل بیت (ع) خبر داد و گفت: تفسیر مفردات قرآن کریم بر اساس روایات اهل بیت (ع) با رویکرد جدید ادبی در دست انجام است و در مرحله ارزیابی قرار دارد.

تجمعات اعتراضی معترضان به سیاست‌های نخست وزیر مالزی

همشهری آنلاین: مالزی همیشه سبز از نخستین ساعات صبح شنبه شاهد حضور معترضان و اصلاح طلبانی به رنگ زرد بود که با حضور در خیابان های شهر کوالالامپور خود را تیتر نخست رسانه های این کشور کردند.

تهدید مقامات سینمایی فرانسه از سوی لوک بسون

همشهری آنلاین: مقامات سینمایی فرانسه فیلم «والرین» را برای استفاده از قانون معافیت مالیاتی تولیدات داخلی مجاز ندانسته که این مسئله باعث شده تا «لوک بسون» تهدید کند که برای ساخت فیلمش به مجارستان خواهد رفت.

‌ تهران‌ شهر‌ جهانی‌ می‌شود

پنجمین نشست هیأت اجرایی مجمع شهرداران آسیایی شنبه هفتم شهریور در محل هتل پارسیان آزادی تهران کار خود را آغاز کرد.

یک فیلم چهار ستاره!

واکنش‌های خارجی به فیلم مجیدی ادامه دارد یک روز پس از نمایش فیلم سینمایی «محمد‌رسول‌الله(ص)» در مراسم افتتاحیه جشنواره جهانی مونترال، منتقد گاردین با نگارش نقدی مفصل، به تازه‌ترین ساخته مجید مجیدی چهار ستاره از ۵ ستاره ممکن را داد و آن را فیلمی «روشنگر، صادق، متعهد و شاعرانه» توصیف کرد.

اعلام برنامه‌های شهریور ماه تئاتر شهر

همشهری آنلاین: رییس مجموعه تئاتر شهر همزمان با برگزاری هفدهمین جشنواره نمایش‌های آیینی سنتی از استقبال قابل توجه تماشاگران طی روزهای گذشته خبر داد.

حضور خانواده امیرسلیمانی در تئاتر کمدی شام آخر

همشهری آنلاین: با سپری شدن روزهای پایانی تمرینات نمایش «شام آخر» به کارگردانی عارف لرستانی این تئاتر کمدی از روز پنج شنبه ۱۲ شهریورماه اجرا می شود.

بی بی سی فارسی مجوز فعالیت در ایران ندارد

همشهری آنلاین: مشاورفرهنگی رئیس جمهور گفت: شبکه بی بی سی انگلیسی در ایران فعالیت داشته اما بی بی سی فارسی مجوز دفتر در ایران ندارد و هنوز هم این مجوز به آن داده نشده است.

۸۵ درصد جانوران کشور را حشرات تشکیل می‌دهند

همشهری آنلاین: رییس انجمن حشره‌شناسی ایران گفت: ایران دارای تنوع آب و هوایی بسیار بالا و به تبع آن تنوع زیستی بسیار غنی است که ۸۵ درصد جانوران موجود در این تنوع زیستی را حشرات تشکیل می‌دهند.

تهران در آستانه بیابان‌زایی؛ نشست ۲۶ سانتی زمین

همشهری آنلاین: مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران با بیان اینکه ۳۶ سانت نشست زمین در تهران داشته‌ایم، گفت: نشست زمین آخرین مرحله قبل از بیابان‌زایی است که خشک شدن تالاب بندعلی خان در ورامین و تالاب‌های استان‌های مجاور نیز باعث خیزش بیشتر ریزگردها شده است.

تصویب ضوابط بلندمرتبه سازی در شورای عالی شهرسازی و معماری

همشهری آنلاین: شهردار تهران از تصویب ضوابط بلندمرتبه‌سازی در شورای عالی شهرسازی و معماری در یک یا دو جلسه آینده خبر داد.

شجریان به دلیل مشکلات ریوی در بیمارستان کسری بستری شد

همشهری آنلاین: محمدرضا شجریان در بیمارستان کسری بستری شده و به گفته‌ی پزشک وی فعلا هیچ اطلاعات بیشتری در اختیار رسانه‌ها قرار نمی‌گیرد.