جمعه 8 اسفند 1393 | به روز شده: 1 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 16 مهر 1387 - 19:58:07 | کد مطلب: 65204 چاپ

تضعیف و تزلزل اخلاق واعتماد عمومی

دیدگاه > ایران - فریبرز بیات:
اگر اخلاق را برداریم همه چیز مجاز می‌شود، درآن صورت« هدف»، «وسیله» را توجیه می‌کند

آنچه در ماجرای جنجال‌برانگیز  مدرک تحصیلی یک مقام برجسته اجرایی کشور بیش از هرچیز ضربه خورد «اخلاق» باورها و ارزش‌های اخلاقی از یک‌سو و «اعتماد عمومی»  و اعتماد به مسئولان اجرایی کشور از سوی دیگر است.

این دو ارزش اجتماعی، بنیاد‌های آن چیزی را تشکیل می‌دهند که در ادبیات علوم اجتماعی از آن به‌عنوان « سرمایه اجتماعی» یاد می‌شود.

سرمایه اجتماعی ضمن اینکه به‌عنوان نوعی چسب اجتماعی عامل برقراری پیوند‌ها، مناسبات و تعاملات اجتماعی است، اصول و قواعد مشترکی را در اختیار جامعه و شهروندان قرار می‌دهد که بر مبنای آن می‌توانند انتظارات و توقعات خود را از یکدیگر تنظیم کنند و در موقعیت‌های مختلف رفتارهای پیش‌بینی‌پذیری از خود نشان دهند.

به تعبیر دیگر سرمایه اجتماعی از یک طرف مشارکت پذیری و امکان مشارکت افراد در جامعه را فراهم می‌آورد و از سوی دیگر رفتارها و مناسبات اجتماعی را قاعده‌مند و پیش‌بینی‌پذیر می‌کند.

در نقطه مقابل تزلزل، کاستی و تضعیف سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی و ارزش‌های اخلاقی مساوی است با نوعی آنومی اجتماعی و بی‌هنجاری که نظم فردی و اجتماعی را بر هم می‌زند و همه چیز را مجاز و مشروع می‌انگارد، چراکه نفع فردی در چنین شرایطی مقدم بر هر ارزش اخلاقی و خیر اجتماعی قرار می‌گیرد.

یافته‌های پژوهش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان پیش از این حاکی از روند به‌شدت نزولی ارزش‌های مقوم سرمایه اجتماعی چون صداقت، عدالت، انصاف، اعتماد، وفاداری و سایر ارزش‌های اخلاقی در جامعه است به‌طوری‌که میزان بی‌صداقتی و بی‌اعتمادی به مردم و مسئولان براساس نتایج این تحقیق بیش از 50درصد اعلام شده است.

اکنون با ماجرای اخیر که پشتوانه‌ای از رخدادهای ریز و درشت در سطوح دیگر را نیز در چندین سال گذشته با خود همراه دارد، به‌نظر می‌رسد سرمایه اجتماعی در جامعه ما به‌شدت ضربه خورده و به پایین‌ترین سطح خود تنزل پیدا کرده است.

باز‌سازی‌ این سرمایه اگرچه بسیار مشکل است و به سختی صورت می‌گیرد، اما مسیر این باز‌سازی‌ نه با وعظ و خطابه یا نامه و مقاله بلکه با عمل اجتماعی صادقانه و مستمر هموار می‌شود.

چند سال پیش که یک مقام مسئول ژاپنی به دروغگویی متهم شده بود در یک اقدام متهورانه دست به‌خود کشی زد او در یادداشتی که از خود بجای گذاشت علت اقدام خود را باز گرداندن اعتماد عمومی به جامعه و سیاست ذکر کرده بود.

با وجود اینکه دامنه  شعارهای اخلاقی ما بسیار وسیع‌تر از ژاپنی‌ها ست و تا‌کنون نیز افراد زیادی را  به خاطر عدم پایبندی به اصول اخلاقی طرد کرده‌ایم، اما برای جبران این خسارت معنوی و اجتماعی عظیم از مسئولان اجرایی جسور وطنی نمی‌توان انتظار داشت مانند همتایان ژاپنی دست به اقدام مشابهی بزنند تا اعتماد عمومی را به جامعه باز گردانند، ولی حداقل توقع این است که استعفا دهند و از پیشگاه ملت عذرخواهی کنند.

از دستگاه قضائی نیز به‌عنوان مسئول صیانت از کیان جامعه انتظار می‌رود با بر خورد قاطع قانونی راه را بر چنین اعمال و رفتاری که بنیادهای نظم و انسجام اجتماعی را از هم می‌گسلد، ببندد.

انتخاب سردبیر

گزارش نشست پایان سال مقامات ارشد بانک‌ها

همشهری انلاین: رئیس کل بانک مرکزی با اعلام اینکه پرونده دریافت کارمزد از تراکنش‌های بین بانکی در دستور کار شورای پول و اعتبار است گفت: پرونده ۶۵۰۰ میلیارد تومانی مربوط به ۱۰ سال پیش است.

کمبود ۶۰ هزار تخت بیمارستانی نیازمند ۲۵۰ هزار میلیارد ریال اعتبار است

همشهری آنلاین: قائم مقام وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی گفت: هم اکنون کمبود ۶۰ هزار تخت بیمارستانی در کشور وجود دارد که برای تامین آن به ۲۵۰ هزار میلیارد ریال اعتبار نیاز است.

رقابت‌های بین‌المللی امارات؛ ۱۲ نشان برای دو و میدانی کاران معلول

همشهری آنلاین: تیم اعزامی دو ومیدانی جانبازان و معلولان ایران با ۱۲ نشان رنگارنگ از مسابقات بین‌المللی فزاع امارات به تهران بازگشت.

مادر شهیدان احمد و محمد کشوری درگذشت

همشهری آنلاین: مادر شهیدان خلبان احمد کشوری و محمد کشوری جان به جان آفرین تسلیم کرد.

وزیر خارجه ایتالیا در راه تهران

همشهری آنلاین: وزیر امور خارجه ایتالیا جمعه هشتم اسفند به منظور دیدار رسمی دو روزه از ایران، وارد تهران می‌شود.

پیروزی مردم یمن بر توطئه‌ها

همشهری آنلاین: رهبر گروه انصارالله در یمن اعلام کرد: توطئه ها و موانع به هر میزان که باشد ملت یمن بر آن غلبه خواهد کرد.

لغو کنسرت قربانی

همشهری آنلاین: کنسرت چهارشنبه و پنج شنبه علیرضا قربانی خواننده سنتی در شهر گلبهار از توابع مشهد لغو شد.

وقتی از مته برقی به‌جای سشوار استفاده شود

همشهری آنلاین: یک خانم اهل چک برای حالت دادن به موهایش از روشی غیرمتعارف استفاده کرده و مته برقی را جایگزین سشوار کرده است!

مبنای حرکت دولت ایجاد امنیت و استقلال اقتصادی است

همشهری آنلاین: رییس جمهوری با بیان اینکه دولت در شرایط سختی بار مسئولیت اجرایی کشور را به دوش گرفته است، گفت: در این شرایط سخت دولت انتظار ویژه‌ای از حوزه علمیه،علما‌، اساتید و مخصوصاً جامعه مدرسین حوزه علمیه قم دارد تا بتوانیم هدف واحدی را که سربلندی نظام و خدمت به مردم است، محقق سازیم.

جشنی برای نقاشی‌های متحرک

نهمین جشنواره‌ی دوسالانه‌ی پویانمایی با حضور آثاری از ۷۴ کشور دنیا از ۱۷ تا ۲۱ اسفند در مرکز آفرینش‌های فرهنگی‌هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار می‌شود.

پیکر سیدصادق طباطبایی تشییع شد

همشهری انلاین: مراسم تشییع پیکر دکتر سیدصادق طباطبایی با حضور خانواده‌های آن مرحوم، قشرهای مختلف مردم و مسوولان از جمله معاون اول رییس‌جمهور برگزار شد.

دومین روز از رزمایش بزرگ پیامبر اعظم (ص) آغاز شد

همشهری آنلاین: دومین روز از رزمایش پیامبر بزرگ اعظم (ص) ۹ سپاه با محوریت نیروی زمینی و در منطقه جنوب و جنوب غرب کشور آغاز شد.

عکس روز: دعوای پارلمانی

همشهری آنلاین: لونگ کواک-هونگ، قانونگذار روز ۲۵ فوریه (۶ اسفند)‌ در هنگام قرائت گزارش بودجه سالیانه در شورای قانوگذاری هنگ‌کنگ شیئی را به سوی جان تسانگ، وزیر دارایی (که در عکس دیده نمی‌شود) پرتاب می‌کند تا بر تقاضا برای برنامه همگانی تامین دوران بازنشستگی پافشاری کند.

همه واحدهای هلال احمر تا پایان تعطیلات نوروز به حال آماده‌باش در آمدند

همشهری آنلاین: همه واحدهای جمعیت هلال احمر در سراسر کشور از چهارشنبه ۶ اسفند برای تامین امنیت جاده‌ای و داخل شهرها به حالت آماده باش کامل درآمدند.

بیماری روانی، درمان به جای انکار

«روانی»! آخرین بار که کسی را با این عبارت خطاب کردید خاطرتان هست؟

اسفند امسال سری به عسل آباد بزنید!

دوست داری که به «عسل‌آباد» بروی؟ حتماً می‌گویی عسل‌آباد دیگر کجاست؟ سومین جشنواره‌ی عسل از ۲۹ بهمن تا ۹ اسفند در فرهنگ‌سرای اشراق در حال برگزاری است.

حادثه برای رهبر ارکستر زنده یاد محمد نوری

همشهری آنلاین: علیرضا شفقی‌نژاد رهبر گروه کر فیلارمونیک ایران که خاطره اجراهایش با مرحوم محمد نوری در اذهان باقی است، بر اثر ضربه‌ مغزی در بیمارستان بستری است و هم‌اکنون در بخش مراقبت‌های ویژه نگهداری می‌شود.

پیام دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو درباره پایتخت کتاب ایران

همشهری آنلاین: دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو طی پیامی به مناسبت انتخاب ۵ شهر برگزیده نامزد پایتخت کتاب ایران، نوشت: اگر موهبت رحمانیِ فرهنگ را به‌‌سان موجود زنده‌‌ای در نظر آوریم؛ کتاب و کتاب‌‌خوانی قلب این موهبت را تشکیل می‌‌دهد.