جمعه 28 آذر 1393 | به روز شده: 8 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 16 مهر 1387 - 19:58:07 | کد مطلب: 65204 چاپ

تضعیف و تزلزل اخلاق واعتماد عمومی

دیدگاه > ایران - فریبرز بیات:
اگر اخلاق را برداریم همه چیز مجاز می‌شود، درآن صورت« هدف»، «وسیله» را توجیه می‌کند

آنچه در ماجرای جنجال‌برانگیز  مدرک تحصیلی یک مقام برجسته اجرایی کشور بیش از هرچیز ضربه خورد «اخلاق» باورها و ارزش‌های اخلاقی از یک‌سو و «اعتماد عمومی»  و اعتماد به مسئولان اجرایی کشور از سوی دیگر است.

این دو ارزش اجتماعی، بنیاد‌های آن چیزی را تشکیل می‌دهند که در ادبیات علوم اجتماعی از آن به‌عنوان « سرمایه اجتماعی» یاد می‌شود.

سرمایه اجتماعی ضمن اینکه به‌عنوان نوعی چسب اجتماعی عامل برقراری پیوند‌ها، مناسبات و تعاملات اجتماعی است، اصول و قواعد مشترکی را در اختیار جامعه و شهروندان قرار می‌دهد که بر مبنای آن می‌توانند انتظارات و توقعات خود را از یکدیگر تنظیم کنند و در موقعیت‌های مختلف رفتارهای پیش‌بینی‌پذیری از خود نشان دهند.

به تعبیر دیگر سرمایه اجتماعی از یک طرف مشارکت پذیری و امکان مشارکت افراد در جامعه را فراهم می‌آورد و از سوی دیگر رفتارها و مناسبات اجتماعی را قاعده‌مند و پیش‌بینی‌پذیر می‌کند.

در نقطه مقابل تزلزل، کاستی و تضعیف سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی و ارزش‌های اخلاقی مساوی است با نوعی آنومی اجتماعی و بی‌هنجاری که نظم فردی و اجتماعی را بر هم می‌زند و همه چیز را مجاز و مشروع می‌انگارد، چراکه نفع فردی در چنین شرایطی مقدم بر هر ارزش اخلاقی و خیر اجتماعی قرار می‌گیرد.

یافته‌های پژوهش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان پیش از این حاکی از روند به‌شدت نزولی ارزش‌های مقوم سرمایه اجتماعی چون صداقت، عدالت، انصاف، اعتماد، وفاداری و سایر ارزش‌های اخلاقی در جامعه است به‌طوری‌که میزان بی‌صداقتی و بی‌اعتمادی به مردم و مسئولان براساس نتایج این تحقیق بیش از 50درصد اعلام شده است.

اکنون با ماجرای اخیر که پشتوانه‌ای از رخدادهای ریز و درشت در سطوح دیگر را نیز در چندین سال گذشته با خود همراه دارد، به‌نظر می‌رسد سرمایه اجتماعی در جامعه ما به‌شدت ضربه خورده و به پایین‌ترین سطح خود تنزل پیدا کرده است.

باز‌سازی‌ این سرمایه اگرچه بسیار مشکل است و به سختی صورت می‌گیرد، اما مسیر این باز‌سازی‌ نه با وعظ و خطابه یا نامه و مقاله بلکه با عمل اجتماعی صادقانه و مستمر هموار می‌شود.

چند سال پیش که یک مقام مسئول ژاپنی به دروغگویی متهم شده بود در یک اقدام متهورانه دست به‌خود کشی زد او در یادداشتی که از خود بجای گذاشت علت اقدام خود را باز گرداندن اعتماد عمومی به جامعه و سیاست ذکر کرده بود.

با وجود اینکه دامنه  شعارهای اخلاقی ما بسیار وسیع‌تر از ژاپنی‌ها ست و تا‌کنون نیز افراد زیادی را  به خاطر عدم پایبندی به اصول اخلاقی طرد کرده‌ایم، اما برای جبران این خسارت معنوی و اجتماعی عظیم از مسئولان اجرایی جسور وطنی نمی‌توان انتظار داشت مانند همتایان ژاپنی دست به اقدام مشابهی بزنند تا اعتماد عمومی را به جامعه باز گردانند، ولی حداقل توقع این است که استعفا دهند و از پیشگاه ملت عذرخواهی کنند.

از دستگاه قضائی نیز به‌عنوان مسئول صیانت از کیان جامعه انتظار می‌رود با بر خورد قاطع قانونی راه را بر چنین اعمال و رفتاری که بنیادهای نظم و انسجام اجتماعی را از هم می‌گسلد، ببندد.

انتخاب سردبیر

۵۳ نفر قربانی سوءمصرف الکل در ۷ ماه

همشهری آنلاین: مسئول امور آزمایشگاه‌های سازمان پزشکی قانونی کشور گفت: ۵۳ تن به دلیل سوء مصرف الکل طی هفت ماه اخیر جان خود را از دست دادند.

توافق سران اتحادیه اروپا برسر برنامه سرمایه گذاری

همشهری آنلاین: نشست رهبران اتحادیه اروپا در بروکسل، پایتخت بلژیک پنجشنبه و یک روز زودتر از آنچه انتظار می رفت با توافق برسر برنامه سرمایه گذاری پایان یافت.

رای مثبت سازمان ملل به قطعنامه حق مردم فلسطین در تعیین سرنوشت خود

همشهری آنلاین: مجمع عمومی سازمان ملل با اکثریت آراء پیش‌نویس قطعنامه‌ای با عنوان حق مردم فلسطین در تعیین سرنوشت‌ خود را تصویب کرد که این اقدام در پی رای مثبت ۱۸۰ کشور به این پیش‌نویس صورت گرفت.

کشف جسد ۸ کودک در خانه ای در استرالیا

همشهری آنلاین: پلیس شهر کنز در ایالت کوئینزلند در شمال استرالیا از کشف جسد ۸ کودک در یک خانه خبر داده است.

گزارش یک تشکیلات حقوق بشری از جنایات داعش علیه اهالی یک روستا در سوریه

همشهری آنلاین: یک تشکیلات حقوق بشری سوری نسبت به کشته شدن دستکم ۱۰۰۰ تن از اهالی یک روستا در سوریه تحت کنترل داعش بر اثر اصابت گلوله اظهار نگرانی کرد.

۷۸ درصد تردد زائران حسینی از مرز مهران انجام شد/ کاهش ۷.۵ درصد تلفات سوانح رانندگی در یک سال اخیر

همشهری آنلاین: اسکندر مومنی رئیس پلیس راهور ناجا با اشاره به افزایش ۱۰ درصدی تردد در جاده‌های کشور در یک سال اخیر گفت: حجم تلفات جاده‌ای اما کاهش ۷.۵ درصدی داشته است.

روغن نارگیل: مقید یا مضر؟

همشهری آنلاین: پژوهشگران تا همین چندی پیش مصرف روغن نارگیل را به عنوان یک غذای به ظاهر گیاهی اما واجد درصد بالایی از چربی‌های اشباع‌شده را منع می‌کردند. اکنون اما همین فراورده غذایی به عنوان یک ابرغذای جدید جذاب دوباره سروکله‌اش پیدا شده است.

بازی‌های ویدئویی برای درمان تنبلی چشم

همشهری آنلاین: دانشمندان آمریکایی بازی‌های کامپیوتری چالش‌آفرینی را ابداع کرده‌اند که علاوه بر سرگرم‌کننده بودن باعث افزایش عمق میدان دید و دید دوچشمی در افرادی که دچار تنبلی چشم هستند، می‌شوند.

پوتین: آمریکا سیاست نظامی‌گری در سطح جهان اجرا می‌کند

همشهری آنلاین: ولادیمیر پوتین رییس جمهوری روسیه اعلام کرد: آمریکا سیاست نظامی‌گری و میلیتاریستی در سطح جهان اجرا می‌کند.

۴۰۰ دوربین در جاده‌های کشور تخلفات را ثبت می‌کنند/ کاهش سالانه ۳.۷ درصدی تلفات سوانح رانندگی

همشهری آنلاین: داود کشاورزیان معاون وزیر راه و شهرسازی با بیان اینکه توزیع بار در کشور یکنواخت نیست گفت: متوسط پیمایش کامیون ها در ایران ۷۰هزار کیلومتر یعنی یک سوم کشورهای توسعه یافته است.

طرح تحول سلامت موقتی نباشد

همشهری آنلاین: آیت الله مکارم شیرازی در دیدار وزیر بهداشت درمان و آموزش پزشکی گفت: طرح تحول سلامت که راحتی مردم را فراهم کرده است، موقتی نباشد و همه مردم به ویژه مناطق محروم را تحت پوشش قرار دهد.

بازداشت یک سرکرده گروه تکفیری حمله تروریستی به سفارت ایران در لبنان

همشهری آنلاین: نیروهای امنیتی ارتش لبنان یک سرکرده خطرناک گروه تروریستی تکفیری گردان های عبدالله عزام را بازداشت کردند و الاخبار یک روزنامه لبنانی او را « صیدی پربها» خواند.

آسمان مشهد آبی شد

همشهری آنلاین: مدیرکل حفاظت محیط زیست خراسان رضوی گفت: پس از ۹ روز آلودگی هوا در مشهد، کیفیت هوای این کلانشهر روز پنجشنبه ۲۷ آذر سالم اعلام شد.

آیت‌الله غیوری نماینده ولی فقیه در هلال‌احمر درگذشت

همشهری آنلاین: آیت‌الله سیدعلی غیوری نماینده ولی فقیه در جمعیت هلال احمر ایران به علت ایست قلبی دار فانی را وداع گفت.

تعداد زائران ورودی از مهران از ۷۰۰هزار نفر گذشت

همشهری آنلاین: فرمانده انتظامی استان ایلام از تداوم خدمات‌رسانی یگان‌های مختلف پلیس به زائران حسینی در حال بازگشت از کربلای معلا تا آخر ماه صفر خبر داد.

دستور برخورد قضایی و انضباطی با مأموران توهین‌کننده به مهاجران افغان

همشهری آنلاین: معاون ناجا اعلام کرد که دستور برخورد قضایی و انضباطی با مأموران توهین کننده در کلیپ شرم‌آور برخورد با مهاجران افغان داده شده است.

کدام میوه‌ها واکس می‌خورند؟

همشهری آنلاین: رییس اتحادیه میوه و سبزی فروشان گفت: واکس میوه به منظور ماندگاری بیشتر فقط برای نارنگی و پرتقال استفاده می‌شود و سیب نیازی به واکس زدن ندارد.

این نمک‌ها را نخرید

همشهری آنلاین: نمک‌های دینا، رادمهر و بهفر به دلیل جعل اسناد و مجوز‌های بهداشتی غیرمجاز اعلام شدند.