یکشنبه 3 خرداد 1394 | به روز شده: 17 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 16 مهر 1387 - 20:58:07 | کد مطلب: 65204 چاپ

تضعیف و تزلزل اخلاق واعتماد عمومی

دیدگاه > ایران - فریبرز بیات:
اگر اخلاق را برداریم همه چیز مجاز می‌شود، درآن صورت« هدف»، «وسیله» را توجیه می‌کند

آنچه در ماجرای جنجال‌برانگیز  مدرک تحصیلی یک مقام برجسته اجرایی کشور بیش از هرچیز ضربه خورد «اخلاق» باورها و ارزش‌های اخلاقی از یک‌سو و «اعتماد عمومی»  و اعتماد به مسئولان اجرایی کشور از سوی دیگر است.

این دو ارزش اجتماعی، بنیاد‌های آن چیزی را تشکیل می‌دهند که در ادبیات علوم اجتماعی از آن به‌عنوان « سرمایه اجتماعی» یاد می‌شود.

سرمایه اجتماعی ضمن اینکه به‌عنوان نوعی چسب اجتماعی عامل برقراری پیوند‌ها، مناسبات و تعاملات اجتماعی است، اصول و قواعد مشترکی را در اختیار جامعه و شهروندان قرار می‌دهد که بر مبنای آن می‌توانند انتظارات و توقعات خود را از یکدیگر تنظیم کنند و در موقعیت‌های مختلف رفتارهای پیش‌بینی‌پذیری از خود نشان دهند.

به تعبیر دیگر سرمایه اجتماعی از یک طرف مشارکت پذیری و امکان مشارکت افراد در جامعه را فراهم می‌آورد و از سوی دیگر رفتارها و مناسبات اجتماعی را قاعده‌مند و پیش‌بینی‌پذیر می‌کند.

در نقطه مقابل تزلزل، کاستی و تضعیف سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی و ارزش‌های اخلاقی مساوی است با نوعی آنومی اجتماعی و بی‌هنجاری که نظم فردی و اجتماعی را بر هم می‌زند و همه چیز را مجاز و مشروع می‌انگارد، چراکه نفع فردی در چنین شرایطی مقدم بر هر ارزش اخلاقی و خیر اجتماعی قرار می‌گیرد.

یافته‌های پژوهش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان پیش از این حاکی از روند به‌شدت نزولی ارزش‌های مقوم سرمایه اجتماعی چون صداقت، عدالت، انصاف، اعتماد، وفاداری و سایر ارزش‌های اخلاقی در جامعه است به‌طوری‌که میزان بی‌صداقتی و بی‌اعتمادی به مردم و مسئولان براساس نتایج این تحقیق بیش از 50درصد اعلام شده است.

اکنون با ماجرای اخیر که پشتوانه‌ای از رخدادهای ریز و درشت در سطوح دیگر را نیز در چندین سال گذشته با خود همراه دارد، به‌نظر می‌رسد سرمایه اجتماعی در جامعه ما به‌شدت ضربه خورده و به پایین‌ترین سطح خود تنزل پیدا کرده است.

باز‌سازی‌ این سرمایه اگرچه بسیار مشکل است و به سختی صورت می‌گیرد، اما مسیر این باز‌سازی‌ نه با وعظ و خطابه یا نامه و مقاله بلکه با عمل اجتماعی صادقانه و مستمر هموار می‌شود.

چند سال پیش که یک مقام مسئول ژاپنی به دروغگویی متهم شده بود در یک اقدام متهورانه دست به‌خود کشی زد او در یادداشتی که از خود بجای گذاشت علت اقدام خود را باز گرداندن اعتماد عمومی به جامعه و سیاست ذکر کرده بود.

با وجود اینکه دامنه  شعارهای اخلاقی ما بسیار وسیع‌تر از ژاپنی‌ها ست و تا‌کنون نیز افراد زیادی را  به خاطر عدم پایبندی به اصول اخلاقی طرد کرده‌ایم، اما برای جبران این خسارت معنوی و اجتماعی عظیم از مسئولان اجرایی جسور وطنی نمی‌توان انتظار داشت مانند همتایان ژاپنی دست به اقدام مشابهی بزنند تا اعتماد عمومی را به جامعه باز گردانند، ولی حداقل توقع این است که استعفا دهند و از پیشگاه ملت عذرخواهی کنند.

از دستگاه قضائی نیز به‌عنوان مسئول صیانت از کیان جامعه انتظار می‌رود با بر خورد قاطع قانونی راه را بر چنین اعمال و رفتاری که بنیادهای نظم و انسجام اجتماعی را از هم می‌گسلد، ببندد.

انتخاب سردبیر

جزئیات ۲۴ ساعت دلهره در خنثی‌سازی بمب عمل‌نکرده

۲ روز پس از خنثی‌سازی بمبی که سال‌ها در گوشه پذیرایی خانه‌ای در روستای قلعه‌گاه استان کردستان نهفته بود، آرامش به این روستا بازگشت.

مرد معتاد دختربچه ۳ ساله را ربود

«وقتی جواهرات دختر بچه را دیدم وسوسه شدم آنها را بدزدم و با آن مواد‌مخدر بخرم. » این اعترافات مرد سارقی است که دختر بچه‌ای را برای سرقت جواهراتش به خرابه‌ای کشاند اما عاقبت مأموران پلیس او را دستگیر کردند.

فرار بزرگ

علی حیدری*: یکی از مظلومیت های تاریخی سازمان تأمین اجتماعی اینست که خودش متولی تأمین منابع مورد نیاز برای ارائه خدمات خود است.

ممنوعیت دور ریختن غذا در فرانسه

پاریس> فرانسه نیز مانند آلمان قانون ممنوعیت دور‌ریختن غذا‌های سالم توسط رستوران‌ها را تصویب کرد.

توپ نارنجی ضد‌سرقت

توکیو> فروشنده‌های ژاپن کنار صندوق مغازه توپ‌های نارنجی و براقی می‌گذارند که چنانچه فروشگاه آنها مورد سرقت قرار بگیرد، این توپ‌ها را به سمت سارق پرت می‌کنند.

۵۰ دقیقه از سوهانک تا چهاردانگه

سید‌محمد فخار: متروی تهران به‌زودی از شمال شرقی‌ترین نقطه تهران در محله سوهانک تا جنوب غربی‌ترین نقطه یعنی محله چهاردانگه را۵۰ دقیقه‌ای می‌پیماید.

فاز جدید طرح تفکیک پسماند در مبدأ شهر تهران کلید خورد

با گذشت یک سال از اجرای طرح «آسمان آبی، زمین پاک» و کوشش سازمان مدیریت پسماند درجهت تحقق این تصمیم، فاز جدید طرح تفکیک پسماند در مبدا شهر تهران کلید خورد.

این تصویر خوش‌مزه!

پوریا خوش فکر: قرمز روی زرد...

جوراب شخصیت تو کدام است؟

تو در مورد مد چه‌طور فکر می‌کنی؟ شاید خیلی دربندش هستی، شاید هم اصلاً به آن اهمیت نمی‌دهی.

لاک‌پشت گوشه‌گیر

شعر طنز>سعیده موسوی‌زاده: ساکتم یک گوشه شده‌ام شکل کتاب

جوجه را آخر خرداد می‌شمارند!

فردا، خرداد از راه می‌رسد. ماهی که اگر آماده‌ی آمدنش نباشیم، ماه حال‌گیری است؛

جشنواره‌ی پنجم با ۱۵ فیلم اکران‌نشده می‌آید

پنجمین جشنواره‌ی بین‌المللی فیلم شهر، هم‌زمان با سال‌روز آزادی خرمشهر از یک‌شنبه‌ی آینده سوم خرداد در تالار ایوان‌ شمس (مجموعه‌ی معاونت فرهنگی اجتماعی شهرداری تهران) آغاز به‌کار می‌کند و قرار است ۱۵ فیلم اکران‌نشده در این دوره‌ی جشنواره به نمایش درآید.

سه گل در یک فصل

لیلی شیرازی: همه می‌دانند باران فقط برای بهار نیست،

صدای پروانه‌ها

لاله جهانگرد:هیچ‌وقت پروانه نبودم

آغاز من تویی

بلند نوین: تو را در آغاز روز

زورگیران مسلح، طعمه‌هایشان را تهدید به قتل می‌کردند

وقتی آفتاب غروب می‌کرد ۲ جوان خشن سوار موتور می‌شدند و با پرسه‌زدن در خیابان‌های اهواز دست به زورگیری می‌زدند.

سوریه؛ عمق استراتژیک حزب‌الله

حسین رویوران : سید حسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله لبنان، در سخنان اخیر خود خطری که امروز متوجه لبنان است را تهدید علیه موجودیت این کشور دانسته و شرایط امروز لبنان را با شرایط سال ۱۹۸۲مقایسه کرده است.

چرا به حضرت عباس (ع) «باب‌الحوائج» می‌گویند

همشهری آنلاین: شاید علت مقام بالایی که به حضرت عباس (ع) داده شده است، به خاطر ایثار و فداکاری ایشان باشد، چون عبد صالح و مطیع خدا است، از اولی‌الامر پیروی کرد و دنیا را به آخرت فروخت و چنین مقامی پیدا کرد.