جمعه 10 مرداد 1393 | به روز شده: 2 ساعت و 23 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 16 مهر 1387 - 20:58:07 | کد مطلب: 65204 چاپ

تضعیف و تزلزل اخلاق واعتماد عمومی

دیدگاه > ایران - فریبرز بیات:
اگر اخلاق را برداریم همه چیز مجاز می‌شود، درآن صورت« هدف»، «وسیله» را توجیه می‌کند

آنچه در ماجرای جنجال‌برانگیز  مدرک تحصیلی یک مقام برجسته اجرایی کشور بیش از هرچیز ضربه خورد «اخلاق» باورها و ارزش‌های اخلاقی از یک‌سو و «اعتماد عمومی»  و اعتماد به مسئولان اجرایی کشور از سوی دیگر است.

این دو ارزش اجتماعی، بنیاد‌های آن چیزی را تشکیل می‌دهند که در ادبیات علوم اجتماعی از آن به‌عنوان « سرمایه اجتماعی» یاد می‌شود.

سرمایه اجتماعی ضمن اینکه به‌عنوان نوعی چسب اجتماعی عامل برقراری پیوند‌ها، مناسبات و تعاملات اجتماعی است، اصول و قواعد مشترکی را در اختیار جامعه و شهروندان قرار می‌دهد که بر مبنای آن می‌توانند انتظارات و توقعات خود را از یکدیگر تنظیم کنند و در موقعیت‌های مختلف رفتارهای پیش‌بینی‌پذیری از خود نشان دهند.

به تعبیر دیگر سرمایه اجتماعی از یک طرف مشارکت پذیری و امکان مشارکت افراد در جامعه را فراهم می‌آورد و از سوی دیگر رفتارها و مناسبات اجتماعی را قاعده‌مند و پیش‌بینی‌پذیر می‌کند.

در نقطه مقابل تزلزل، کاستی و تضعیف سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی و ارزش‌های اخلاقی مساوی است با نوعی آنومی اجتماعی و بی‌هنجاری که نظم فردی و اجتماعی را بر هم می‌زند و همه چیز را مجاز و مشروع می‌انگارد، چراکه نفع فردی در چنین شرایطی مقدم بر هر ارزش اخلاقی و خیر اجتماعی قرار می‌گیرد.

یافته‌های پژوهش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان پیش از این حاکی از روند به‌شدت نزولی ارزش‌های مقوم سرمایه اجتماعی چون صداقت، عدالت، انصاف، اعتماد، وفاداری و سایر ارزش‌های اخلاقی در جامعه است به‌طوری‌که میزان بی‌صداقتی و بی‌اعتمادی به مردم و مسئولان براساس نتایج این تحقیق بیش از 50درصد اعلام شده است.

اکنون با ماجرای اخیر که پشتوانه‌ای از رخدادهای ریز و درشت در سطوح دیگر را نیز در چندین سال گذشته با خود همراه دارد، به‌نظر می‌رسد سرمایه اجتماعی در جامعه ما به‌شدت ضربه خورده و به پایین‌ترین سطح خود تنزل پیدا کرده است.

باز‌سازی‌ این سرمایه اگرچه بسیار مشکل است و به سختی صورت می‌گیرد، اما مسیر این باز‌سازی‌ نه با وعظ و خطابه یا نامه و مقاله بلکه با عمل اجتماعی صادقانه و مستمر هموار می‌شود.

چند سال پیش که یک مقام مسئول ژاپنی به دروغگویی متهم شده بود در یک اقدام متهورانه دست به‌خود کشی زد او در یادداشتی که از خود بجای گذاشت علت اقدام خود را باز گرداندن اعتماد عمومی به جامعه و سیاست ذکر کرده بود.

با وجود اینکه دامنه  شعارهای اخلاقی ما بسیار وسیع‌تر از ژاپنی‌ها ست و تا‌کنون نیز افراد زیادی را  به خاطر عدم پایبندی به اصول اخلاقی طرد کرده‌ایم، اما برای جبران این خسارت معنوی و اجتماعی عظیم از مسئولان اجرایی جسور وطنی نمی‌توان انتظار داشت مانند همتایان ژاپنی دست به اقدام مشابهی بزنند تا اعتماد عمومی را به جامعه باز گردانند، ولی حداقل توقع این است که استعفا دهند و از پیشگاه ملت عذرخواهی کنند.

از دستگاه قضائی نیز به‌عنوان مسئول صیانت از کیان جامعه انتظار می‌رود با بر خورد قاطع قانونی راه را بر چنین اعمال و رفتاری که بنیادهای نظم و انسجام اجتماعی را از هم می‌گسلد، ببندد.

انتخاب سردبیر

طرح وزارت ورزش برای ساخت ۴ شهرک المپیک

همشهری آنلاین: وزیر ورزش و جوانان گفت در صورت اختصاص ۵۰۰ میلیون یورو تسهیلات به وزارت ورزش و جوانان، چهار شهرک المپیک در کشور ساخته می‌شود که یکی از این شهرک‌ها در مشهد مقدس خواهد بود.

بازی فکری علیه آلزایمر

همشهری آنلاینن: محققان دریافتند افرادی که پازل، جدول و انواع دیگر بازی‌‌های فکری را انجام می‌دهند عملکرد بهتری در یادگیری، آزمون و پردازش اطلاعات دارند و باعث کند شدن روند بیماری آلزایمر می‌شود.

احضار کاردار نیجریه در تهران

همشهری آنلاین: کاردار نیجریه در غیاب سفیر آن کشور به وزارت امور خارجه دعوت شد.

صبای قم و برتری مقابل ذوب آهن

همشهری آنلاین: صبای قم چهاردهمین دوره لیگ برتر را برتری مقابل ذوب آهن آغاز کرد. صبای قم و ذوب‌آهن از ساعت ۱۹ و ۴۰ دقیقه پنجشنبه در ورزشگاه یادگار امام (ره) به مصاف هم رفتند.

تصاویر ماهواره‌ای غزه قبل و بعد از حمله‌های ددمنشانه رژیم صهیونیستی

همشهری آنلاین: انتشار تصویرهای ماهواره‌ای تازه دریافت شده از غزه نه تنها از عمق فاجعه جنگی بی امان حکایت می‌کنند، بلکه گویای نابودی سرزمین‌های فلسطینی در حمله‌های ددمنشانه رژیم صهیونیستی است.

تراکتور مقابل فولاد به برتری رسید

همشهری آنلاین: تراکتور سازی نخستین ۳ امتیاز چهاردهمین دوره لیگ برتر را با پیروزی بر قهرمان فصل گذشته کسب کرد و با نتیجه دو بر یک قهرمان فصل گذشته یعنی فولاد خوزستان را شکست داد

جشنواره جهانی آلفورن؛ شیپور سنتی سوئیسی‌ها

همشهری آنلاین: پنیر سوراخ‌دار؛ ساعت‌های اعلا؛ شکلات درجه یک؛ این عناوین احتمالا شما را به یاد سوئیس می‌اندازد. اما این کشور آلفورن هم دارد.

علایم هشدار دهنده در زندگی مشترک

همشهری آنلاین: یک کارشناس ارشد روانشناسی بالینی گفت: هفت علامت هشداردهنده نشان‌دهنده‌ وجود مشکل در رابطه‌ همسران است که باید به موقع آن‌ها را شناخت.

ناصر احمدپور درگذشت

همشهری آنلاین: ناصر احمدپور، پیشکسوت عرصه مطبوعات ورزشی و سردبیر روزنامه ورزشی هوادار صبح پنجشنبه نهم مرداد درگذشت.

۹ مرداد: قیمت نفت و فلزات گرانبها در بازارهای آسیا

همشهری آنلاین: قیمت نفت خام و فلزات گرانبها در بازارهای آسیایی در مقایسه با روز گذشته نوسان داشته است.

پاتک پلیس به دپوی لباس‌های قاچاق

همشهری آنلاین: رییس پلیس آگاهی استان خراسان رضوی از کشف بیش از ۶۵۰۰ ثوب البسه قاچاق در مشهد خبر داد.

کاهش نزدیک ۲۰ درصدی سود سامسونگ

همشهری آنلاین: با کاهش رشد در بازار تلفن‌های همراه، سود شرکت سامسونگ الکترونیکس، غول الکترونیکی کره جنوبی به میزان قابل توجهی در سه ماهه دوم سال ۲۰۱۴ نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش یافت.

فوتبال، ایران و کره‌جنوبی ۲۷ آبان در تهران

همشهری آنلاین: خبرگزاری یون‌هاپ‌ کره‌جنوبی اعلام کرد تیم‌های ایران و کره‌جنوبی روز ۱۸نوامبر در تهران به مصاف هم خواهند رفت.