چهارشنبه 9 مهر 1393 | به روز شده: 28 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 16 مهر 1387 - 19:58:07 | کد مطلب: 65204 چاپ

تضعیف و تزلزل اخلاق واعتماد عمومی

دیدگاه > ایران - فریبرز بیات:
اگر اخلاق را برداریم همه چیز مجاز می‌شود، درآن صورت« هدف»، «وسیله» را توجیه می‌کند

آنچه در ماجرای جنجال‌برانگیز  مدرک تحصیلی یک مقام برجسته اجرایی کشور بیش از هرچیز ضربه خورد «اخلاق» باورها و ارزش‌های اخلاقی از یک‌سو و «اعتماد عمومی»  و اعتماد به مسئولان اجرایی کشور از سوی دیگر است.

این دو ارزش اجتماعی، بنیاد‌های آن چیزی را تشکیل می‌دهند که در ادبیات علوم اجتماعی از آن به‌عنوان « سرمایه اجتماعی» یاد می‌شود.

سرمایه اجتماعی ضمن اینکه به‌عنوان نوعی چسب اجتماعی عامل برقراری پیوند‌ها، مناسبات و تعاملات اجتماعی است، اصول و قواعد مشترکی را در اختیار جامعه و شهروندان قرار می‌دهد که بر مبنای آن می‌توانند انتظارات و توقعات خود را از یکدیگر تنظیم کنند و در موقعیت‌های مختلف رفتارهای پیش‌بینی‌پذیری از خود نشان دهند.

به تعبیر دیگر سرمایه اجتماعی از یک طرف مشارکت پذیری و امکان مشارکت افراد در جامعه را فراهم می‌آورد و از سوی دیگر رفتارها و مناسبات اجتماعی را قاعده‌مند و پیش‌بینی‌پذیر می‌کند.

در نقطه مقابل تزلزل، کاستی و تضعیف سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی و ارزش‌های اخلاقی مساوی است با نوعی آنومی اجتماعی و بی‌هنجاری که نظم فردی و اجتماعی را بر هم می‌زند و همه چیز را مجاز و مشروع می‌انگارد، چراکه نفع فردی در چنین شرایطی مقدم بر هر ارزش اخلاقی و خیر اجتماعی قرار می‌گیرد.

یافته‌های پژوهش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان پیش از این حاکی از روند به‌شدت نزولی ارزش‌های مقوم سرمایه اجتماعی چون صداقت، عدالت، انصاف، اعتماد، وفاداری و سایر ارزش‌های اخلاقی در جامعه است به‌طوری‌که میزان بی‌صداقتی و بی‌اعتمادی به مردم و مسئولان براساس نتایج این تحقیق بیش از 50درصد اعلام شده است.

اکنون با ماجرای اخیر که پشتوانه‌ای از رخدادهای ریز و درشت در سطوح دیگر را نیز در چندین سال گذشته با خود همراه دارد، به‌نظر می‌رسد سرمایه اجتماعی در جامعه ما به‌شدت ضربه خورده و به پایین‌ترین سطح خود تنزل پیدا کرده است.

باز‌سازی‌ این سرمایه اگرچه بسیار مشکل است و به سختی صورت می‌گیرد، اما مسیر این باز‌سازی‌ نه با وعظ و خطابه یا نامه و مقاله بلکه با عمل اجتماعی صادقانه و مستمر هموار می‌شود.

چند سال پیش که یک مقام مسئول ژاپنی به دروغگویی متهم شده بود در یک اقدام متهورانه دست به‌خود کشی زد او در یادداشتی که از خود بجای گذاشت علت اقدام خود را باز گرداندن اعتماد عمومی به جامعه و سیاست ذکر کرده بود.

با وجود اینکه دامنه  شعارهای اخلاقی ما بسیار وسیع‌تر از ژاپنی‌ها ست و تا‌کنون نیز افراد زیادی را  به خاطر عدم پایبندی به اصول اخلاقی طرد کرده‌ایم، اما برای جبران این خسارت معنوی و اجتماعی عظیم از مسئولان اجرایی جسور وطنی نمی‌توان انتظار داشت مانند همتایان ژاپنی دست به اقدام مشابهی بزنند تا اعتماد عمومی را به جامعه باز گردانند، ولی حداقل توقع این است که استعفا دهند و از پیشگاه ملت عذرخواهی کنند.

از دستگاه قضائی نیز به‌عنوان مسئول صیانت از کیان جامعه انتظار می‌رود با بر خورد قاطع قانونی راه را بر چنین اعمال و رفتاری که بنیادهای نظم و انسجام اجتماعی را از هم می‌گسلد، ببندد.

انتخاب سردبیر

پیاده‌های پاییزی

رحیم صلواتیان: باد خنک پاییزی که به‌صورت تهرانی‌ها می‌خورد- البته اگر این مگس‌های سفید و عسلک‌های پنبه اجازه دهند- تا بیایند از چنگ آفتاب تیز تموز نجات پیدا کنند، می‌افتند در تله ترافیک‌های مرگباری که از مهره اول گردن تا برجستگی زیر شست پا را نوازش می‌کنند و دردش خواب شب را از چشم می‌گیرد.

مرسی در دادگاه جنایی

همشهری‌آنلاین: دادگاه جنایی قاهره که جلسات محاکمه محمد مرسی رئیس جمهوری برکنار شده مصر را در آکادمی پلیس قاهره برگزار می کند امروز جلسه دیگری از محاکمه او را در پرونده فرار از زندان برگزار می‌کند.

توصیه آیت‌الله سبحانی به حجاج برای مقابله با توهین سعودی‌ها

همشهری آنلاین: آیت‌الله سبحانی مرجع تقلید، گفت: توصیه به حجاج این است که در مقابل توهین‌ها، بردباری کنند و حتی به آنها سلام کرده، چرا که آنها از این طریق بیشتر ناراحت می‌شوند.

انتشار ۱۸۰۰ عنوان کتاب دفاع مقدس در سال‌های ۹۱ و ۹۲

همشهری آنلاین: رئیس ستاد پنجمین نمایشگاه کتاب دفاع مقدس از انتشار ۱۸۰۰ عنوان کتاب دفاع مقدس در سال‌های ۹۱ و ۹۲ خبر داد و گفت: برگزاری این نمایشگاه در راستای اطاعت از فرمایشات رهبر انقلاب است.

لشکر ۲۳ تکاور نیرویی ویژه در قلب نزاجاست

همشهری آنلاین: جانشین فرمانده نیروی زمینی ارتش لشکر ۲۳ نیروهای مخصوص نزاجا را یک نیروی ویژه در قلب نیروی زمینی عنوان کرد و گفت: این لشکر تکاور ضربات بی‌شماری به ارتش عراق وارد کرد.

صلاحیت بیست وهفت نامزد انتخابات ریاست جمهوری تونس تأیید شد

همشهری‌انلاین: کمیته انتخابات تونس صلاحیت ۲۷ کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری این کشور را تأیید کرد.

صعود چهار سنگ‌نورد ایران به نیمه نهایی

همشهری آنلاین: الناز رکابی در بولدرینگ و علی برات‌زاده، داوود رکابی و امیرحمزه پورشفیع در سرطناب راهی نیمه نهایی شدند.

ممنوعیت استفاده از کیسه‌های پلاستیکی در فروشگاه‌های کالیفرنیا

همشهری آنلاین: کالیفرنیا به عنوان اولین ایالت آمریکا با تصویب یک قانون جدید، استفاده از کیسه‌های پلاستیکی یک‌بار مصرف را به کلی ممنوع اعلام کرد.

آغاز محاکمه لئوپولدو لوپز

همشهری‌انلاین: محاکمه رهبر مخالفان ونزوئلا به اتهام تحریک خشونت‌ها در اعتراضات علیه دولت ازسرگرفته شد.

دیدار نخست‌وزیر چین با پوتین

همشهری‌انلاین: لی ک چیانگ در سفر ماه اکتبر خود به مسکو با ولادیمیر پوتین و دیمیتری مدودف دیدار می‌کند.

زمان ثبت نام سه کنکور مهم کشوری اعلام شد

همشهری آنلاین: مشاور عالی سازمان سنجش آموزش کشور با اشاره به برنامه زمانی سه آزمون مهم کشوری در سال ۹۴ گفت: برنامه زمانی ثبت نام و برگزاری آزمون کارشناسی ارشد، دکتری و کنکور سراسری سال ۹۴ اعلام شد.

طالبان باز هم مسئول کشته و مجروح شدن ۲۸ نفر در افغانستان

همشهری‌آنلای: نیروهای طالبان مسئولیت دو عملیات انتحاری در کابل را به عهده گرفت.این حمله‌ها ۲۸ کشته و مجروح برجای گذاشت.

رصد قدرتمند‌ترین شعله خورشیدی جهان

همشهری آنلاین: شعله‌های خورشیدی می‌توانند شبکه‌های برق و سیستم‌های ارتباطاتی را روی زمین با اختلال مواجه‌سازند، اما این ویژگی‌های شعله‌های خورشیدی است که بزرگی و شدت آنها قابل تصور است.

تقدیر از خادمان کودک ایران در برج میلاد تهران

همشهری آنلاین: جشن روز جهانی کودک، همزمان با این روز (۱۶ مهرماه) با حضور کودکان، هنرمندان و فعالان حوزه کودک در مرکز همایشهای بین المللی برج میلاد برپا می شود.

برق پانزدهمین طلای کاروان ایران بر سینه خدابخشی

همشهری آنلاین: مهدی خدابخشی با غلبه بر تکواندوکار ازبکستان، به مدال طلای وزن ۸۰- کیلوگرم دست یافت و پانزدهمین طلای کاروان ایران را به نام خود ثبت کرد.

سومین پیروزی برای تیم ملی کبدی مردان

همشهری آنلاین: تیم ملی مردان ایران با غلبه بر ژاپن به عنوان سرگروه راهی مرحله نیمه نهایی شد.

محمد ارزنده در پرش طول ششم شد

همشهری آنلاین: محمد ارزنده در ماده پرش طول به عنوان ششمی رسید.