چهارشنبه 5 آذر 1393 | به روز شده: 1 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 16 مهر 1387 - 19:58:07 | کد مطلب: 65204 چاپ

تضعیف و تزلزل اخلاق واعتماد عمومی

دیدگاه > ایران - فریبرز بیات:
اگر اخلاق را برداریم همه چیز مجاز می‌شود، درآن صورت« هدف»، «وسیله» را توجیه می‌کند

آنچه در ماجرای جنجال‌برانگیز  مدرک تحصیلی یک مقام برجسته اجرایی کشور بیش از هرچیز ضربه خورد «اخلاق» باورها و ارزش‌های اخلاقی از یک‌سو و «اعتماد عمومی»  و اعتماد به مسئولان اجرایی کشور از سوی دیگر است.

این دو ارزش اجتماعی، بنیاد‌های آن چیزی را تشکیل می‌دهند که در ادبیات علوم اجتماعی از آن به‌عنوان « سرمایه اجتماعی» یاد می‌شود.

سرمایه اجتماعی ضمن اینکه به‌عنوان نوعی چسب اجتماعی عامل برقراری پیوند‌ها، مناسبات و تعاملات اجتماعی است، اصول و قواعد مشترکی را در اختیار جامعه و شهروندان قرار می‌دهد که بر مبنای آن می‌توانند انتظارات و توقعات خود را از یکدیگر تنظیم کنند و در موقعیت‌های مختلف رفتارهای پیش‌بینی‌پذیری از خود نشان دهند.

به تعبیر دیگر سرمایه اجتماعی از یک طرف مشارکت پذیری و امکان مشارکت افراد در جامعه را فراهم می‌آورد و از سوی دیگر رفتارها و مناسبات اجتماعی را قاعده‌مند و پیش‌بینی‌پذیر می‌کند.

در نقطه مقابل تزلزل، کاستی و تضعیف سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی و ارزش‌های اخلاقی مساوی است با نوعی آنومی اجتماعی و بی‌هنجاری که نظم فردی و اجتماعی را بر هم می‌زند و همه چیز را مجاز و مشروع می‌انگارد، چراکه نفع فردی در چنین شرایطی مقدم بر هر ارزش اخلاقی و خیر اجتماعی قرار می‌گیرد.

یافته‌های پژوهش ملی ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان پیش از این حاکی از روند به‌شدت نزولی ارزش‌های مقوم سرمایه اجتماعی چون صداقت، عدالت، انصاف، اعتماد، وفاداری و سایر ارزش‌های اخلاقی در جامعه است به‌طوری‌که میزان بی‌صداقتی و بی‌اعتمادی به مردم و مسئولان براساس نتایج این تحقیق بیش از 50درصد اعلام شده است.

اکنون با ماجرای اخیر که پشتوانه‌ای از رخدادهای ریز و درشت در سطوح دیگر را نیز در چندین سال گذشته با خود همراه دارد، به‌نظر می‌رسد سرمایه اجتماعی در جامعه ما به‌شدت ضربه خورده و به پایین‌ترین سطح خود تنزل پیدا کرده است.

باز‌سازی‌ این سرمایه اگرچه بسیار مشکل است و به سختی صورت می‌گیرد، اما مسیر این باز‌سازی‌ نه با وعظ و خطابه یا نامه و مقاله بلکه با عمل اجتماعی صادقانه و مستمر هموار می‌شود.

چند سال پیش که یک مقام مسئول ژاپنی به دروغگویی متهم شده بود در یک اقدام متهورانه دست به‌خود کشی زد او در یادداشتی که از خود بجای گذاشت علت اقدام خود را باز گرداندن اعتماد عمومی به جامعه و سیاست ذکر کرده بود.

با وجود اینکه دامنه  شعارهای اخلاقی ما بسیار وسیع‌تر از ژاپنی‌ها ست و تا‌کنون نیز افراد زیادی را  به خاطر عدم پایبندی به اصول اخلاقی طرد کرده‌ایم، اما برای جبران این خسارت معنوی و اجتماعی عظیم از مسئولان اجرایی جسور وطنی نمی‌توان انتظار داشت مانند همتایان ژاپنی دست به اقدام مشابهی بزنند تا اعتماد عمومی را به جامعه باز گردانند، ولی حداقل توقع این است که استعفا دهند و از پیشگاه ملت عذرخواهی کنند.

از دستگاه قضائی نیز به‌عنوان مسئول صیانت از کیان جامعه انتظار می‌رود با بر خورد قاطع قانونی راه را بر چنین اعمال و رفتاری که بنیادهای نظم و انسجام اجتماعی را از هم می‌گسلد، ببندد.

انتخاب سردبیر

الگوی رفتاری آمریکا در مذاکرات

ابراهیم متقی: دهمین دور مذاکرات هسته‌ای ایران و گروه ۱+۵ در روزهای ۱۶ تا ۲۳ نوامبر ۲۰۱۴ در وین برگزار شد.

رسیدگی به مشکلات محله‌ها در شورای شهر

رئیس سابق شورای اسلامی شهر تهران به نمایندگی از سوی اعضای شورای شهر، از پیگیری روزنامه همشهری در انتشار اخبار هفته کتابخوانی و حضور اعضای شورای شهر در کتابفروشی‌ها قدردانی کرد.

تهران الگویی برای توسعه معاینه فنی در کشور

مدیران کل محیط‌زیست استان‌های تهران، قزوین و البرز بر لزوم توسعه خطوط معاینه فنی وسایل نقلیه براساس الگوی پایتخت تأکید کردند.

استاندارد ۲۰فرآورده غذایی ابطال شد

رئیس اداره نظارت بر اجرای استاندارد استان تهران از ابطال پروانه کاربرد علامت استاندارد ۲۰ فرآورده غذایی خبر داد و اعلام کرد، فرآورده‌های دارای پروانه تشویقی نیز زیر ذره‌بین استاندارد هستند و به همین دلیل پروانه ۱۶ فرآورده دارای استاندارد تشویقی ابطال شده است.

تصویر هولوگرامی جنین

بن>‌ پزشکان از این پس می‌توانند نمایی هولوگرافیک و سه‌بعدی از جنین به مادران باردار نشان دهند.

نزول ۱۲۰۰ واحدی شاخص

شاخص کل بورس تهران در مبادلات ۱۲۰۸ واحد کاهش یافت و به رقم ۷۴ هزار و ۷۴۱ واحد رسید.

رشاد رییس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی شد

همشهری آنلاین: ریاست حجت‌الاسلام والمسلمین رشاد بر پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، به تایید اعضای شورای‌ عالی انقلاب فرهنگی رسید.

توقف هدرروی ۲۰میلیون مترمکعب گاز

سوزانده شدن روزانه حدود ۲۰ میلیون مترمکعب گاز همراه نفت در مشعل‌های میادین نفتی، ایران را به سومین کشور در هدردهی این گاز تبدیل کرده است و اکنون شرکت ملی نفت با اعلام فراخوان عمومی برای فروش گازهای مشعل درنظر دارد، فلرها را برای همیشه خاموش کند.

مواضع متفاوت در تیم اقتصادی دولت

رضا کربلایی: رئیس‌کل بانک مرکزی تصمیم مجمع تشخیص مصلحت نظام را به‌صـورت تـلـویـحی باعـث مخدوش‌شدن استقلال این بانک اعلام کرد ولیکن وزیر اقتصاد می‌گوید استقلال بانک مرکزی به این چیز‌ها نیست که رئیس‌کل چگونه نصب و عزل شود.

شورش در آمریکا

«در مورد قتل مایکل براون هیأت منصفه مدارک کافی برای پیگرد مأمور پلیس دارن ویلسون در دست ندارد».

ساختمان گوگل موی سر را سیخ می‌کند

لندن> پس از اینکه چند نفر مدعی شدند هنگام عبور از کنار ساختمان شرکت گوگل موهای سرشان سیخ می‌شود فیلمی نیز از این پدیده در فضای مجازی منتشر شد.

اوباما با نظامیان نمی‌سازد

نیلوفر قدیری: چاک هیگل سومین وزیردفاعی است که در دولت باراک اوباما از سمتش استعفا می‌کند.

بازیگرانی که با جان خود بازی کردند

همشهری آنلاین: امروزه بازیگران سرشناس هالیوودی برای ایفای برخی از نقش‌ها متحمل تغییرات فیزیکی قابل ملاحظه‌ای می‌شوند، تغییراتی که شاید جوایز سینمایی را برای آن‌ها به ارمغان بیاورد اما آثار مخربی بر سلامت این هنرمندان بر جای می‌گذارد.

واکنش انجمن بازیگران سینما به برخی بی‌اخلاقی‌ها

همشهری آنلاین: شورای مرکزی انجمن بازیگران سینمای ایران به بی‌اخلاقی‌های فضای مجازی واکنش نشان داد.

توصیه به حسین علیزاده درباره جایزه شوالیه

همشهری‌آنلاین: علی رهبری آهنگساز و رهبر ارکستر مقیم اتریش به حسین علیزاده هنرمند بنام موسیقی ایران توصیه کرد تا در دریافت نشان شوالیه از سوی دولت فرانسه، تأمل بیشتری کند.

چراغ خانه‌ی عطاءالله بهمنش روشن است

همشهری آنلاین: چراغ خانه‌ی عطاءالله بهمنش روشن است و این استاد این روزها زندگی‌اش را به نوشتن می‌گذراند.

استخدام منشی، ترفندی برای سرقت عجیب

دختر جوان زمانی که برای خرید لباس فرم منشی راهی مانتوفروشی شد، تصور نمی‌کرد داستان استخدام او در دفتر حقوقی ترفندی برای سرقت اموالش است.

به‌کارگیری دانش‌آموختگان برای جبران کمبود معلم

پس از انتشار گزارشی با عنوان «زنگ خطر کمبود معلم به صدا درآمد» در صفحه ۱۷روز چهارشنبه ۱۴آبان ۹۳درباره مشکل کمبود معلم در کشور، مرکز اطلاع‌رسانی و روابط عمومی وزارت آموزش و پرورش جوابیه‌ای ارسال کرده که عینا به شرح زیر است.