ساناز مهدوي
فرض كنيد توي اتاق نشسته ايد و تلويزيون نگاه مي  كنيد. باز هم شبكه سه دارد براي n امين بار فيلم دوئل اسپيلبرگ را نمايش مي  دهد. اما شما اين دفعه احساس عجيبي داريد. اتومبيل سواري از دور نزديك مي شود تا تمام قاب تصوير را بگيرد. ناگهان دلتان مي ريزد، فكر مي  كنيد كه اين ماشين يك راست دارد وارد اتاقتان مي شود. تانكر نفتي از سمت چپ اتاق شما وارد مي شود و ناگهان به سواري مي كوبد. نترسيد! پنجرة شما نشكسته، فقط صداي دالبي ديجيتال بود. بله تلويزيون هاي HD (مخفف High Def inition)شما را به سر صحنة فيلم برداري دوئل برده اند.
انقلابي در تكنولوژي در پيش است. هيجانش هم حتي با احساس كساني كه 100 سال پيش جلوي پردة سينما شاهد نزديك شدن قطار بودند و از ترس از سالن فرار مي كردند، قابل مقايسه نيست.
در چند سال اخير با توجه به روند روبه رشد ارائة تكنولوژي هاي نوين، دستگاه هاي ديجيتالي با سرعت چشمگيري وارد زندگي مردم شده اند. يكي از جديدترين اين تكنولوژي  ها تلويزيون هاي وضوح بالا (HDTV) هستند. اين تلويزيون ها عملا از اواخر دهه 1990 به بازار عرضه شدند. اما همزمان با افزايش فروش آن ها در اروپا و آمريكا از سال 2003، در كشورمان نيز تمايل به خريد HDTV بالا رفته است. گويا تمايل مردم به داشتن تصاويري با وضوح بالا، صداي دالبي و كيفيت عالي و در يك كلام داشتن يك سينماي خانگي، به هزينه اش مي ارزد. در حالي كه تعداد زيادي از بيلبوردهاي تبليغاتي شهر تهران به تبليغ انواع تلويزيون هاي HD، اعم از لامپ تصوير، LCD و پلاسما اختصاص يافته، به نظر مي رسد در درازمدت، HDTV با پايين آمدن قيمتش در بازار تهران، آيندة روشني داشته باشد.
با كاهش يافتن قيمت  ها و ورود اين تلويزيون ها به بازار، احتمالا صدا و سيما بايد تجهيزات سخت افزاري خود را هر چه زودتر به روز كند تا بتواند ضمن ارائة كيفيت برتر تصوير و صدا، مردم را راضي كند.
پس از ارائه HD-DVD و BR-DVD كه كيفيتي به مراتب بيشتر از DVDهاي امروزي دارند، اين تلويزيون ها خواهند توانست مردم را از خريد خودشان راضي كنند. در حال حاضر اكثر شبكه هاي كابلي مثل NTL و Telewest قصد دارند برنامه  هاي خود را به صورت HD پخش كنند. بي بي سي هم در حال تهية چند برنامه با تكنولوژي HD است فرستادن آن ها روي آنتن نشان خواهد داد چرا اين پديده به جذاب ترين پديده سال تبديل شده است. صدا و سيمايي ها هم بايد يواش يواش آماده شوند و سخت افزار لازم را تهيه كنند تا سه چهار سال ديگر، شاهد پخش اولين كانال HD ايران باشيم. ما هم به اين بهانه به سراغ تكنولوژي HDTV رفته ايم. به نظر مي رسد تأثير HDTV در جامعه به مراتب عميق تر و رؤيايي تر از تأثيري خواهد بود كه تلويزيون هاي رنگي در دهه 1960 بر جهان ارتباطات گذاشتند.
تصاوير حيرت  انگيز با وضوح بالا و صداي باكيفيت و استريو دالبي، عامل اصلي محبوبيت HDTV است. نكتة جالب اين كه اين تلويزيون ها اصلا آنتن ندارند چون تيونر ديجيتال داخلي دارند و مي توانند از فرستنده هاي ديجيتال (HD) به طور مستقيم امواج را دريافت كنند. ديجيتالي بودن سيستم تيونينگ (يعني ارسال و دريافت تصاوير تلويزيوني) باعث مي شود كه در بدترين شرايط آب و هوايي و نامناسب ترين نقاط براي آنتن دهي هم، اين تلويزيون ها تصاويري واضح و بدون برفك ارائه دهند. تكنولوژي تلويزيون هاي ديجيتال به 3 گروه تقسيم مي شود: لامپ تصوير، LCD و پلاسما.

نخستين برنامه هاي HD
در سال 1989، بي بي سي اولين برنامة تلويزيوني HD خود را كه درخت زنجبيل نام داشت و محصول مشترك بي بي سي و NHK كه شبكة تلويزيوني ژاپن بود، به نمايش گذاشت. پس از آن استفاده از سخت  افزارهايي با وضوح بالا و نيز نرم افزارهاي خاص آن رايج شد.
در اين بين، تنها چيزي كه احتياج بود، روشي بود كه برنامه هاي HD توسط آن به تلويزيون هاي HD انتقال داده شوند. اين همان نقطه اي بود كه در اين برنامه اختلال ايجاد كرده بود، چون شبكه هاي تلويزيوني اروپا سيستم تلويزيون HD را نمي پذيرفتند. در نتيجه اروپا در اين زمينه عقب تر از آمريكا و ژاپن است.

رقابت طرح ها و شكل ها
در نهايت مي  توان اشاره كرد ميزان خريد و موفقيت نهايي تلويزيون HD در گرو اين است كه بازار مصرفي چگونه از اين تلويزيون ها استقبال مي كند. دوربين هاي فيلم برداري HD، فايل هاي اينترنتي HD و نيز مفاهيم قابل انتقال HDTV مثل ويديوي نرم افزاري ويندوز HD و دستگاه پخش HD-DVD، همگي از جمله عوامل تأثيرگذار در ميزان پذيرش HDTV هستند. عامل دوم نيز رقابت ميان طرح هاي تلويزيوني است. سري جديد دستگاه هاي DVD، بازي ها و فيلم  هايي با وضوح و كيفيت بالاتري را ارائه خواهد كرد. ولي جبهه هاي رقابتي در اين ميان، بين سيستم Blu-ray سوني از يك سو و NEC و توشيبا با HD-DVD از سوي ديگر ايجاد شده اند.
با اين حال HDTV وارد خانة ما خواهد شد. رويارويي با تحول بزرگ HD در برنامه سازي طي سال هاي آينده مي تواند خبري خوشايند در اين زمينه باشد. كانال هاي تلويزيوني مهم دنيا با استفاده از اين تكنولوژي نوين، برنامه هاي جديدي در دست ساخت دارند. هم اكنون نيز برخي از اين برنامه ها در حال ساخت اند و برخي ديگر به اتمام رسيده اند.

يك خبر تازه
در عصر جديد علم و تكنولوژي، زندگي بدون تلويزيون هاي ديجيتالي بي معني خواهد بود. تلويزيون هاي HD نقطة اوج و قلة پيروزي در صنعت تلويزيون است و نداشتن اين تلويزيون ها در عصر جديد تكنولوژي، مانند اين است كه شما هنوز از تلويزيون هاي سياه و سفيد استفاده مي كنيد. با دقت راجع  به اين مسأله فكر كنيد!

آيا باز هم مي توان از تلويزيون هاي معمولي در خانه براي دريافت تصاوير ديجيتالي استفاده كرد؟
براي دريافت برنامه هاي پخش شده با وضوح بالا، تلويزيون شما بايد بتواند 720 خط وضوح تصوير، خطوطي بالغ بر تعداد معمول آن را نمايش دهد. بسياري از تلويزيون ها با صفحات پلاسما، تلويزيون هاي LCD و سيستم پروجكشن كه امروز مورد تقاضاي بازار مصرفي هستند بايد داراي وضوح بيشتري باشند. با اين كه تلويزيون هاي معمولي قابليت پخش تصاوير با وضوح بالا را دارند، ولي تخمين زده شده تنها 4/1درصد از آن ها مي توانند به درستي تصاوير HD را به نمايش بگذارند.
چگونه مي توان در خريد تلويزيون هاي جديد، تشخيص درست داد؟
جواب در جست وجوي لوگوهاي تلويزيون است، چون دستگاه شما مجهز به يك DVI يا رابط ويديويي ديجيتالي و يا HDMI رابط چندگانه تصاوير واضح تلويزيوني شده است. اين سيستم ها متصل كننده هاي جديدي هستند كه براي استفاده از تجهيزات جديد AV مورد استفاده قرار مي گيرند. اين دستگاه نصب مي شود تا از ايجاد كپي هاي ديجيتالي از برنامه ها جلوگيري كند. همچنين براي برنامه سازان اين امكان را فراهم مي كند كه از بهترين سيگنال ها استفاده كنند، بدون اين كه نگران تكثير غيرمجاز آن باشند.
البته بايد يادآوري كنيم كه خريد يك تلويزيون HD چيزي حدود دو ميليون تومان هزينه دارد.
آيا وسايل ديگري نيز مورد نياز خواهند بود؟
تنها يك دريافت گر HDTV نياز است كه در نسل هاي جديد در تلويزيو ن ها قرار خواهند گرفت. هم  اكنون اسكاي اولين شبكه اي است كه برنامه هاي خود را از طريق HD با وضوح بسيار بالا پخش مي كند. براي تماشاي برنامه هاي اسكاي شما نياز به يك دريافت كننده داريد كه شبيه يك هارد ديسك دروني است كه براي ضبط و يا حتي قطع برنامه هاي زندة تلويزيوني به كار مي رود. اگر مي خواهيد از صداي فراگير 1/5 دالبي نيز بهره ببريد، بايد از يك سيستم سينماي خانگي در منزلتان استفاده كنيد.

تلويزيون HD تصاويري با كيفيت حداقل چهار برابر بهتر از كيفيت تصاوير تلويزيون هاي معمولي درسيستم PAL پخش مي كنند. اين سيستم در پخش برنامه ها از 625 خط افقي وضوح تصوير استفاده مي كند كه در هر ثانيه 50 بار پخش و ارسال مي شوند تا بتوانند تصاويري متحرك در صفحه تلويزيون ايجاد كنند. تلويزيون هاي جديد طول باند هاي وسيع تر و ظرفيت دادة بيشتري دارند كه راه را براي ايجاد تصاوير واضح تر هموار مي كند.
HDTV تصاوير واضحي را به نمايش خواهد گذاشت كه از 720 خط عمودي و 1080 خط افقي وضوح تصوير تشكيل شده است. اين تلويزيون همچنين صداي دالبي 1/5 فراگير دارد.
اكثر مردم برنامه هاي تلويزيون را از شبكه PAL كه صفحه اي به گستره 3/4 دارد مشاهده مي كنند. استانداردهايي كه PAL از آن در پخش تصاوير استفاده مي كند موجب ايجاد تصاويري مي شوند كه از 625 خط افقي وضوح تصوير مورد استفادة تصويربرداري پيچيدة 50 هرتزي تشكيل شده اند.

شما مي توانيد با مراجعه به سايت
www.ebu.ch/en و كليك كردن روي كلمه HDTV از تمامي اطلاعات تكنيكي دربارة HDTV و استانداردهاي مورد استفادة آن بهره ببريد.
با مراجعه به سايت www.digitalspy.co.uk اخبار داغ دربارة برنامه هاي جديد در دست ساخت تلويزيون هاي ديجيتالي و تكنولوژي جديد آن ها را دريافت كنيد.
منبع: مجله Focus