نقصان شنوایی ناشی از سروصدا یا "ترومای آکوستیک" مهمترین علت قابلپیشگیری ناشنوایی د ائمی است. اما چگونه دریابیم که در معرض خطر این عارضه هستیم و در مقابل آن چکار کنیم؟
- گوش چطور کار میکند
گوش به سه قسمت تقسیم میشود. امواج صوتی ابتدا وارد "گوش خارجی" میشوند که چیزی بیش از یک مجرای غیرفعال جمعآوری صدا است. در مرحله بعد این امواج به پرده صماخ برخورد میکنند و باعث ارتعاش آن میشوند.
این ارتعاشات از طریق زنجیرهای از استخوانهای کوچک به گوش میانی منتقل میشود. نهایتا در گوش داخلی این ارتعاشات به "حلزون" میرسند که با ردیفی از سلولهای مویی ظریف یا مژکها مفروش شده است.
ارتعاشات ناشی از صدا نیرویی را بر مژکها وارد میآورد که به صورت تکانههای الکتریکی ترجمه مبشود از راه عصب شنوایی به مغز منتقل میشود.
اما این مژکها ساختمانهای ظریفی هستند. صداهای بیش از حد بلند نیروی شدیدی ایجاد میکند که میتواند سلولهای مویی صدمه بزند. این سلولها در برابر آسیبهای خفیف میتوانند بهبود پیدا کنند، اما آسیبهای شدید این سلولهای عصبی را خواهند کشت و باعث نقصان دائمی شنوایی خواهند شد.
صداهای بسیار بلند به گوش صدمه خواهند زد، اما برخی ار افراد نسبت به دیگران به آسیب صوتی حساسترند.علاوه بر تفاوتهای ژنتیکی، عوامل محیطی مانند سیگارکشبدن و قرارگیری در معرض فلزات سنگین مانند سرب و حلالها هم ممکن است نقشی در این قضیه داشته باشد.
- مقیاس بلندی صدا
شدت صدا با واحد دسیبل (dB) اندازهگیری میشود، هر چه شماره دسیبلها بیشتر باشد، صدا بلندتر است.
جدول زیر مقدار دسیبل برخی از صداهای رایج را نشان میدهد. توجه داشته باشید که این مقیاس لگاریتمی است، به این معنا افزایشی در حد 3 دسیبل باعث دوبرابر شدن شدت صدا میشود.
صدا | بلندی تقریبی(دسیبل) |
صدای گلوله، بلند شدن هواپیمای جت، آژیر خطر | ۱۴۰ |
ماشین سمبادهزنی، کنسرت موسیقی راک، اره برقی | ۱۱۰ |
سورتمه برقی، استریوی شخصی (صدای بلند)، بوق ماشین | ۱۰۰ |
ماشین چمنزن، موتورسیکلت، ترافیک سنگین | ۹۰ |
مکالمه معمولی | ۶۰ |
اتاق آرام | ۵۰ |
نجوا | ۳۰ |
آرامترین صدای قابلشنیدن | ۰ |
توانایی یک صدا در ٱسیبزدن به گوش بستگی به مدت قرار گرفتن به صدا و نیز شدت صدا دارد. برای مثال تنها چهار ساعت قرارگرفتن در معرض صدای با بلندی 88 دسیبل به اندازه به همان اندازه هشت ساعت قرارگرفتن در معرض صدای 85 دسیبل است.
و صدای یک شلیک گلوله منفرد به اندازه 40 ساعت شنیدن صدای به بلندی 90 دسیبل است.
اما چه اندازه صدا برای شنوایی شما خطرناک است؟ همانطور که گفته شد هم شدت صدا مهم است و هم زمان قرارگیری در معرص صدا.
صداهای زیر 75 دسیبل اصولا بیخطر محسوب میشوند، اما هشت ساعت قرارگرفتن در معرض صدای در حد 85 دسیبل ممکن است خطرناک باشد.
- علائم هشداردهنده
اغلب نقصان شنوایی ناشی از سروصدا در با اشکال ناآشکار در شنیدن صداهای با فرکانس بالا آغاز میشود و سپس با شدت یافتن آن فرکانسهای پایینتر هم درگیر میشود.
هر دو گوش معمولا به یکسان گرفتار میشوند، اما ممکن است یک گوش به منبع صدای آسیبرسان نزدیکتر باشد، بنابراین نقصان شنوایی ایجاد شده ممکن است شکل نامتقارن به خود بگیرد.
هنگامی که شنوایی شما در اثر سروصدا از بین برود، دیگر قابل برگشت نیست و تنها راه کمک به شما استفاده از سمعک است که هر صدایی را عصب شنوایی شما هنوز میتواند تشخیص دهد، تقویت میکند.
برای همین مهم است که نشانههای اولیه نقصان شنوایی ناشی از سروصدا تشخیص داده شود.
اگر گوشهای شما پس از قرار گرفتن در معرض سروصدا زنگ بزند یا وزوز کند، به معنای آن است که این صدا ٱنقدر بلند بوده است که به شنوایی شما آسیب بزند.
و اگر این سروصدا باعث دردناکشدن شنوایی یا خفهشدن و دور شدن صداهای شنیدهشده برای ساعتها و روزها شود، به معنای آن است که سلولهای مژکی گوش شما از هم اکنون دچار مشکل شده است.
اگر شما اجازه دهید باز هم در معرض سروصدا قرار گیرید، احتمالا دچار ناشنوایی دائمی خواهید شد.
- چه کسانی در معرض خطر هستند؟
هرکسی در معرض صدای بلند قرار گیرد به آسیب شنوایی حساس است.
اگر صدای پسزمینهای در محیط باعث میشود که شما برای فهماندن منظورتان به فردی که به اندازه درازای یک بازو از شما فاصله دارد، فریاد بزنید، این سروصدا به اندازه کافی بلند هست که به شنوایی شما آسیب برساند.
شایعترین علت ناشنوایی ناشی از سروصدا در مشاغل رخ میدهد. کارگران ساختمانی، آتشنشانان، ماموران پلیس، کارگران کارخانه، پرسنل نظامی، کشاورزان و رانندگان کامیون به خصوص در معرض خطر هستند.
طرفداران تیمهای ورزشی که در استادیومها حضور پیدا میکنند، نیز معمولا سروصدای زیادی تولید میکنند، و این سروصدا ممکن است کارگران استادیوم و طرفداران تیمها را در بسیاری از بازیها در معرض خطر قرار دهد.
موسیقیدانان هم در معرض خطر هستند. بسیاری از نوازندگان موسیقی کلاسیک از گوشی برای حفاظت در حین اجراهای ارکستری استفاده میکنند.
استریوهای شخصی یک تهدید خاص برای نسل جوانتر است. طول عمر زیاد این باتریها به معنای آن است که ساعتها میتوان به آنها گوش داد و ظرفیت بالای آنها امکان شنیدن مداوم موسیقی را فراهم میآورد.
هدفونهای درون گوشی که امروزه جایگزین هدفونهای بزرگ روی گوشی شدهاند، این مشکل را با متمرکز کردن مستقیم صدا به روی گوش بدتر میکند.
- چه کار باید کرد؟
اولا هرجا که ممکن است صدای موسیقی را کم کنید، و وسائل صوتی خود را تنظیم کنید یا در کنسرتهای پرسروصدا جایی را دور از صحنه را انتخاب کنید.
حتی اگر نمیتوانید از سروصدا دوری کنید، شما میتوانید گوشهایتان را محافظت کنید.
برای قرارگیرهای اتفاقی به سروصدا از گوشیهایداخل گوشی یا "پلاگ گوشی" (ear plugs)یک بار مصرف استفاده کنید- اما اگر به طور مکرر در معرض سروصدای زیاد هستید، بهتر است پلاگهای گوشی مخصوص خود سفارش دهید. برای محافظت در محیط خارج خانه یا در محیط کار از گوشیهای روگوشی muff) (ear استفاده کنید. و برای حداکثر حفاظت از هردوی آنها استفاده کنند.
این گوشیها در صورتی که به طور صحیح استفاده شوند، میتوانند 15 تا 49 دسیبل از بلندی صدا بکاهند.
گر چه ممکن است به گوش زدن آنها برایتان آزارنده باشد یا نازیبا به نظر رسد. اما استفاده از این گوشیها به طور موقت بسیار بهتر از آن است که مجبور شوید برای سالها سمعک به گوش بگذارید.
Harvard's Health Letter