دوشنبه 7 اردیبهشت 1394 | به روز شده: 50 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 17 بهمن 1385 - 20:02:08 | کد مطلب: 15106 چاپ

مفاهیم: تولید ناخالص ملی چیست؟

اقتصاد > اقتصاد‌ملی - همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:
واژه «تولید ناخالص ملی» یکی از پرکاربردترین واژه های عرصه سیاستگذاری عمومی است.

معنای این واژه عبارت است از مجموع ارزش پولی کالاها و خدمات نهایی تولید شده در یک سال مشخص با استفاده از عوامل تولیدی که متعلق به شهروندان یک کشور می باشد.
منظور از کالاها و خدمات نهایی نیز آن دسته از کالاها یا خدماتی است که به مصرف کننده نهایی فروخته می شود یا به هر طریق دیگر به دست او می رسد.

محاسبه کالاها و خدمات نهایی در ارزیابی تولید ناخالص ملی به منظور پرهیز از دوبار محاسبه شدن برخی کالاها یا خدمات در کل تولید ناخالص ملی است. به عنوان مثال ارزش فولادی که به شرکت خودروسازی فروخته می شود به طور جداگانه در مجموع تولید ناخالص ملی محاسبه نمی شود چرا که ارزش آن هنگام فروش خودرو در قیمت نهایی آن محاسبه می گردد.

واژه تولید ناخالص ملی هم از لحاظ نظری و هم از لحاظ عملی با واژه "تولید ناخالص داخلی" ارتباط نزدیک دارد. البته این دو واژه با یکدیگر تفاوت هایی دارند. اختلاف آنها از آنجا ناشی می شود که در هر زمان تعدادی از شرکت هایی که در مالکیت خارجی هاست در داخل یک کشور به تولید کالا و خدمات مشغولند و در طرف مقابل شرکت هایی که در مالکیت اتباع آن کشور هستند و یا شهروندان آن کشور در سایر کشورها به تولید کالا و خدمات می پردازند.

بر این اساس تولید ناخالص ملی عبارت است از ارزش پولی مجموع کالاها و خدمات نهایی تولید شده در داخل یک کشور در یک سال مشخص (تولید ناخالص داخلی) منهای ارزش پولی کالا و خدمات تولید شده در داخل توسط خارجی ها به اضافه ارزش پولی کالا و خدمات تولید شده توسط شهروندان آن کشور در سایر کشورهای خارجی. بنابراین، اگر شهروندان یک کشور از سرمایه گذاری خود در خارج درآمد بیشتری از آنچه خارجی ها از سرمایه گذاری های خود در آن کشور به دست می آورند، کسب کنند، تولید ناخالص ملی آنها بیشتر از تولید ناخالص داخلی خواهد بود.

در طرف مقابل اگر شهروندان این کشور از سرمایه گذاری های خارجی خود درآمد کمتری از آنچه خارجی ها از سرمایه گذاری در کشور آنها به دست می آورند، کسب کنند، تولید ناخالص ملی آن کشور از تولید ناخالص داخلی آن کمتر خواهد بود. همچنین از تقسیم رقم تولید ناخالص ملی بر تعداد جمعیت کشور تولید ملی سرانه به دست می آید.

محاسبه تولید ناخالص ملی کشورها که یک کار پر زحمت است از جهات مختلف همچون تسهیل سیاستگذاری اقتصادی توسط دولت، کمک به برنامه ریزی تصمیم گیران بخش خصوصی، آزمون نظریه های اقتصادی و نیز مقایسه بین المللی کشورها از اهمیت زیادی برخوردار است. به عنوان مثال اگر سیاستگذاران دولتی افزایش رشد اقتصادی و رفاه مادی را از طریق اعمال سیاست های پولی و مالی جزو اهداف سیاست های اقتصاد ملی قرار دهند آنها به شیوه منطقی برای قیمت گذاری به منظور ارزیابی عملکرد اقتصاد برای تسریع یا کاهش سرعت آن نیازمند هستند که این همان شاخص تولید ناخالص ملی است.

به علاوه سیاستگذاران بخش خصوصی نیز برای انجام سرمایه گذاری های جدید در کارخانجات و تجهیزات یا تولید محصولات جدید از اطلاعات کلان ناشی از محاسبه تولید ناخالص داخلی به منظور پیش بینی سطوح تقاضای احتمالی برای محصولاتشان و نیز روندهای آتی در هزینه های مختلف تولید سود می جویند. همچنین ثبت تاریخی آمارهای ملی اطلاعات لازم برای اقتصاد دانان به منظور آزمون و اصلاح نظریاتشان درباره عملکرد واقعی اقتصاد ملی و نیز از این طریق بهبود درک سیاستگذاران از پیامدهای سیاست هایشان فراهم می کند.

اگرچه شاخص های تولید ناخالص ملی و تولید ناخالص داخلی از جامع ترین شیوه ها برای ارزیابی کل تولید در اقتصاد ملی است اما این شاخص ها (به ویژه موقعی که تبدیل به سرانه می شوند) حتی از لحاظ نظری شیوه خوبی برای نشان دادن رفاه کلی اقتصادی نیست. این شاخص ها در بهترین وضعیت تنها ابزاری برای نشان دادن سطوح کنونی نرخ فعالیت های تولیدی است، در حالی که رفاه کلی اجتماعی یک مفهوم گسترده تر از رفاه اقتصادی است که به طور دقیق نمی توان آن را با تولید ناخالص ملی یا تولید ناخالص داخلی ارزیابی کرد.

برای محاسبه تولید ناخالص ملی و تولید ناخالص داخلی یک کشور سه شیوه مختلف وجود دارد. اول محاسبه به روش هزینه است که در آن تولید ناخالص ملی عبارت است از مجموع ارزش پولی هزینه هایی که برای خرید کالاها و خدمات نهایی توسط خانوارها (مصرف)، شرکت ها (سرمایه گذاری)، دولت (خریدهای دولتی) و سایر کشورها (خالص صادرات) می پردازند. دوم محاسبه به روش درآمد است که تولید ناخالص ملی از مجموع ارزش پولی درآمدهای مختلفی- شامل حقوق و دستمزد، سود، اجاره- که مردم از تولید همان کالاها و خدمات نهایی به دست می آورند.

سوم محاسبه به شیوه بازده است که در آن تولید ناخالص ملی ارزش پولی مجموع کالاها و خدمات نهایی است که توسط تولید کنندگان مختلف تولید می شود؛ منهای هزینه پرداختی آنها برای مواد اولیه و نیز کسر کردن استهلاک و انجام تعدیل های لازم. اگرچه در هر سه شیوه رقم تولید ناخالص داخلی باید یکسان باشد اما در عمل ممکن است تفاوت هایی وجود داشته باشد.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

پنجمین نشست تاریخ شفاهی مطبوعات ایران برگزار می‌شود

همشهری‌آنلاین: پنجمین نشست تاریخ شفاهی مطبوعات ایران روز دوشنبه ۷ اردیبهشت با حضور حسین بنی‌احمد، روزنامه‌نگار پرسابقه‌ی‌ کشورمان در فرهنگسرای رسانه برگزار می‌شود.

عکس روز: برشته کردن گندم سبز

همشهری آنلاین: کارگران فلسطینی روز یکشنبه ۲۶ آوریل (۶ اردیبهشت) ۲۰۱۵ در شهر جنین در کرانه غربی برای تولید «فریکه» خوشه‌های گندم را روی آتش می‌اندازند.

کتاب عکاسی ماکرو و کلوز‌آپ منتشر شد

همشهری‌آنلاین: ماکروگرافی و کلوز‌اپ (عکاسی از نمای نزدیک) دو نوع عکاسی بسیار مهم و حساس است که لزوم دقت و توجه به جزئیات را نسبت به سایر رشته‌های دیگر عکاسی بیشتر می‌طلبد.

استیون سیگال؛ سرکنسول روسیه در آمریکا

همشهری آنلاین: این روزها مساله معرفی استیون سیگال اکشن کار مشهور هالیوود از سوی ولادیمیر پوتین به عنوان نماینده روسیه در آمریکا به باراک اوباما مورد سوال قرار گرفته و چالش‌برانگیز شده است.

یمن زیر حمله از هوا، دریا و زمین

باوجود اعلام پایان عملیات نظامی عربستان علیه یمن توسط وزارت دفاع این کشور، یمن در ۴۸ ساعت گذشته تحت شدیدترین حملات از سوی جنگنده‌های ائتلاف عربی و همچنین حملات توپخانه‌ای و موشکی از روی دریا و همچنین از مناطق مرزی عربستان بوده‌است.

موج سرمایه‌گذاری خارجی در بورس واقعی یا غیرواقعی

مسئولان بازار سرمایه می‌گویند در ۲هفته اخیر سرمایه‌گذاران انگلیسی، کره‌ای، کویتی و افغانستانی در بورس تهران کد سهامداری گرفته‌اند

شاخص بورس ۳۳۱ واحد افت کرد

شاخص کل بورس تهران در مبادلات با ۳۳۱ واحد کاهش به ۶۶ هزارو ۲۰۸ واحد رسید و معادل ۰.۵۰ درصد کاهش یافت.

افزایش احتمال هت‌تریک خصوصی‌سازی

گمانه‌زنی‌های اولیه حاکی است به‌رغم جنجال‌های خبری، سهام استقلال و پرسپولیس در پایان مزایده سوم هم روی دست دولت باقی خواهد ماند.

تصادف / تصادم

در زبان فارسی برخی واژه‌ها چنان مکرر و پیوسته به صورت غلط به کار برده شده‌اند که بعید است بتوان این غلط‌های مصطلح را تصحیح کرد.

مصوبه شورا برای نرخ جدید خدمات بهشت‌ زهرا

اعضای شورای اسلامی شهر تهران اصلاحیه لایحه ساماندهی بهای خدمات قابل عرضه در سازمان بهشت زهرا(س) را که در ۱۳ آذرماه سال قبل از سوی شهرداری به شورای شهر ارائه شده بود، به تصویب رساندند.

مسواکی برای تشخیص بیماری

لندن>‌ پژوهشگران دانشگاه آکسفورد انگلستان مسواکی را طراحی کرده‌اند که مجهز به ریزتراشه‌های تشخیص بسیاری از بیماری‌ها به وسیله تحلیل ژنوم بیمار است.

نبرد با تروریست‌ها از غرب سوریه تا غرب عراق

نبرد ارتش و قوای نظامی عراق و سوریه با تروریست‌هایی که بخش‌هایی از خاک این دو کشور را اشغال کرده‌اند، دیروز درحالی ادامه یافت که کانون این مقابله اکنون از غرب سوریه تا غرب عراق گسترده شده‌است.

مجازات رنگ‌آمیزی چشمه آبگرم

سانتیاگو> هنرمند شیلیایی به‌خاطر ریختن کمی رنگ خوراکی داخل یک چشمه آبگرم به زندان افتاد.

کاوش برای شناسایی دقیق دوره مادها و هخامنشیان در سگز آباد

همشهری‌آنلاین: اجرای طرح کاوش در قره تپه سگز آباد قزوین با دو هدف پژوهشی و آموزشی به ویژه شناسایی دقیق دوره مادها و هخامنشیان شروع شد.

اشتباهات بزرگ اینشتین

همشهری آنلاین: در نظریه‌هایش همه‌چیز می‌توان یافت: از اتم تا جهان هستی و از پی‌ریزی فناوری باتری‌های خورشیدی تا ارسال ماهواره به فضا. اما برخی از اکتشافات جدید، تهدیدی برای شهرت او محسوب می‌شوند.

پذیرش دانشجوی دکتری در پردیس ارس دانشگاه تهران متوقف شد

همشهری آنلاین: سرپرست دانشگاه تهران با اعلام لغو پذیرش دانشجوی دکتری در پردیس ارس دانشگاه تهران، از تدوین نظام یکپارچه آموزشی، پژوهشی، اداری و مالی این دانشگاه خبر داد.

دومین کنفرانس بین‌‌‌المللی امنیت انسانی در غرب آسیا

همشهری‌آنلاین: دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو ایران در افتتاحیه دومین کنفرانس بین‌‌‌المللی امنیت انسانی در غرب آسیا که دوم اردیبهشت در دانشگاه بیرجند برگزار شد، ریشه اصلی ناامنی امروز بشریت را در فراموشی و غفلت از دو عنصر الهی خردورزی و عشق و مهرورزی دانست.

اختصاص فصلی برای مدیریت محلی در برنامه ششم

همشهری‌آنلاین: عضو شورای اسلامی شهر تهران، با اشاره به روز شوراها عنوان کرد: پیشنهاد می کنم در برنامه ششم، فصلی برای مدیریت محلی در نظر گرفته شود.