شنبه 9 اسفند 1393 | به روز شده: 34 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 17 بهمن 1385 - 19:02:08 | کد مطلب: 15106 چاپ

مفاهیم: تولید ناخالص ملی چیست؟

اقتصاد > اقتصاد‌ملی - همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:
واژه «تولید ناخالص ملی» یکی از پرکاربردترین واژه های عرصه سیاستگذاری عمومی است.

معنای این واژه عبارت است از مجموع ارزش پولی کالاها و خدمات نهایی تولید شده در یک سال مشخص با استفاده از عوامل تولیدی که متعلق به شهروندان یک کشور می باشد.
منظور از کالاها و خدمات نهایی نیز آن دسته از کالاها یا خدماتی است که به مصرف کننده نهایی فروخته می شود یا به هر طریق دیگر به دست او می رسد.

محاسبه کالاها و خدمات نهایی در ارزیابی تولید ناخالص ملی به منظور پرهیز از دوبار محاسبه شدن برخی کالاها یا خدمات در کل تولید ناخالص ملی است. به عنوان مثال ارزش فولادی که به شرکت خودروسازی فروخته می شود به طور جداگانه در مجموع تولید ناخالص ملی محاسبه نمی شود چرا که ارزش آن هنگام فروش خودرو در قیمت نهایی آن محاسبه می گردد.

واژه تولید ناخالص ملی هم از لحاظ نظری و هم از لحاظ عملی با واژه "تولید ناخالص داخلی" ارتباط نزدیک دارد. البته این دو واژه با یکدیگر تفاوت هایی دارند. اختلاف آنها از آنجا ناشی می شود که در هر زمان تعدادی از شرکت هایی که در مالکیت خارجی هاست در داخل یک کشور به تولید کالا و خدمات مشغولند و در طرف مقابل شرکت هایی که در مالکیت اتباع آن کشور هستند و یا شهروندان آن کشور در سایر کشورها به تولید کالا و خدمات می پردازند.

بر این اساس تولید ناخالص ملی عبارت است از ارزش پولی مجموع کالاها و خدمات نهایی تولید شده در داخل یک کشور در یک سال مشخص (تولید ناخالص داخلی) منهای ارزش پولی کالا و خدمات تولید شده در داخل توسط خارجی ها به اضافه ارزش پولی کالا و خدمات تولید شده توسط شهروندان آن کشور در سایر کشورهای خارجی. بنابراین، اگر شهروندان یک کشور از سرمایه گذاری خود در خارج درآمد بیشتری از آنچه خارجی ها از سرمایه گذاری های خود در آن کشور به دست می آورند، کسب کنند، تولید ناخالص ملی آنها بیشتر از تولید ناخالص داخلی خواهد بود.

در طرف مقابل اگر شهروندان این کشور از سرمایه گذاری های خارجی خود درآمد کمتری از آنچه خارجی ها از سرمایه گذاری در کشور آنها به دست می آورند، کسب کنند، تولید ناخالص ملی آن کشور از تولید ناخالص داخلی آن کمتر خواهد بود. همچنین از تقسیم رقم تولید ناخالص ملی بر تعداد جمعیت کشور تولید ملی سرانه به دست می آید.

محاسبه تولید ناخالص ملی کشورها که یک کار پر زحمت است از جهات مختلف همچون تسهیل سیاستگذاری اقتصادی توسط دولت، کمک به برنامه ریزی تصمیم گیران بخش خصوصی، آزمون نظریه های اقتصادی و نیز مقایسه بین المللی کشورها از اهمیت زیادی برخوردار است. به عنوان مثال اگر سیاستگذاران دولتی افزایش رشد اقتصادی و رفاه مادی را از طریق اعمال سیاست های پولی و مالی جزو اهداف سیاست های اقتصاد ملی قرار دهند آنها به شیوه منطقی برای قیمت گذاری به منظور ارزیابی عملکرد اقتصاد برای تسریع یا کاهش سرعت آن نیازمند هستند که این همان شاخص تولید ناخالص ملی است.

به علاوه سیاستگذاران بخش خصوصی نیز برای انجام سرمایه گذاری های جدید در کارخانجات و تجهیزات یا تولید محصولات جدید از اطلاعات کلان ناشی از محاسبه تولید ناخالص داخلی به منظور پیش بینی سطوح تقاضای احتمالی برای محصولاتشان و نیز روندهای آتی در هزینه های مختلف تولید سود می جویند. همچنین ثبت تاریخی آمارهای ملی اطلاعات لازم برای اقتصاد دانان به منظور آزمون و اصلاح نظریاتشان درباره عملکرد واقعی اقتصاد ملی و نیز از این طریق بهبود درک سیاستگذاران از پیامدهای سیاست هایشان فراهم می کند.

اگرچه شاخص های تولید ناخالص ملی و تولید ناخالص داخلی از جامع ترین شیوه ها برای ارزیابی کل تولید در اقتصاد ملی است اما این شاخص ها (به ویژه موقعی که تبدیل به سرانه می شوند) حتی از لحاظ نظری شیوه خوبی برای نشان دادن رفاه کلی اقتصادی نیست. این شاخص ها در بهترین وضعیت تنها ابزاری برای نشان دادن سطوح کنونی نرخ فعالیت های تولیدی است، در حالی که رفاه کلی اجتماعی یک مفهوم گسترده تر از رفاه اقتصادی است که به طور دقیق نمی توان آن را با تولید ناخالص ملی یا تولید ناخالص داخلی ارزیابی کرد.

برای محاسبه تولید ناخالص ملی و تولید ناخالص داخلی یک کشور سه شیوه مختلف وجود دارد. اول محاسبه به روش هزینه است که در آن تولید ناخالص ملی عبارت است از مجموع ارزش پولی هزینه هایی که برای خرید کالاها و خدمات نهایی توسط خانوارها (مصرف)، شرکت ها (سرمایه گذاری)، دولت (خریدهای دولتی) و سایر کشورها (خالص صادرات) می پردازند. دوم محاسبه به روش درآمد است که تولید ناخالص ملی از مجموع ارزش پولی درآمدهای مختلفی- شامل حقوق و دستمزد، سود، اجاره- که مردم از تولید همان کالاها و خدمات نهایی به دست می آورند.

سوم محاسبه به شیوه بازده است که در آن تولید ناخالص ملی ارزش پولی مجموع کالاها و خدمات نهایی است که توسط تولید کنندگان مختلف تولید می شود؛ منهای هزینه پرداختی آنها برای مواد اولیه و نیز کسر کردن استهلاک و انجام تعدیل های لازم. اگرچه در هر سه شیوه رقم تولید ناخالص داخلی باید یکسان باشد اما در عمل ممکن است تفاوت هایی وجود داشته باشد.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

درگیری نظامیان صهیونیست با تظاهرکنندگان فلسطینی

همشهری آنلاین: نظامیان رژیم صهیونیستی روز جمعه با شلیک گاز اشک آور و گلوله های پلاستیکی به تظاهرکنندگان فلسطینی، با آنها در شهرک بلعین در رام الله درگیر شدند.

بازیگر نقش آقای اسپاک درگذشت

همشهری آنلاین: لئونارد نیموی که به خاطر بازی در نقش آقای اسپاک در سریال تلویزیونی علمی- تخیلی سفر ستاره‌ای (Star Treck) موسوم به پیشتازان فضا به شهرت رسید، و درگیر بیماری مزمن انسدادی ریوی بود در ۸۳ سالگی درگذشت.

عوارض پستانک برای فک

همشهری آنلاین: یک دندانپزشک کودکان معتقد است استفاده از پستانک و مکیدن انگشت موجب جلوزدگی فک در کودکان می‌شود.

طرح جدید بومی‌سازی اسلام در اروپا

این روزها اسلام و رفتار و موقعیت جمعیت مسلمان کشورهای اروپایی، یکی از موضوعات مورد توجه رسانه‌ها و دولتمردان این کشورهاست.

صید گربه‌ماهی ۲ متر و نیمی

تورین: برادر‌های دوقلوی ایتالیایی یک ماهی ۲ متر و ۶۷ سانتی‌متری را که ۱۲۷ کیلو وزن داشت در رودخانه پوی این کشور صید کردند.

سقوط مرگبار بالگرد در ارتفاعات دربند

یک فروند بالگرد متعلق به ستاد مدیریت بحران کشور هنگام پرواز در ارتفاعات شمال تهران با کوه برخورد و سقوط کرد.

تولید قند پهلو برای نوروز

همشهری آنلاین: «قندپهلو» نوروزی با اجرای رضا رفیع، شهرام شکیبا و ناصر فیض در شبکه آموزش سیما تولید می‌شود.

زاینده رود در نوروز جاری است

همشهری آنلاین: نوروز امسال به منظور پذیرایی از گردشگران، آب در زاینده رود جاری است. فرماندار اصفهان در نشست ستاد اجرایی خدمات سفر استان با اعلام این خبر افزود:

مافیای ایتالیا صدای پاپ را در آورد

همشهری آنلاین: با افزایش جنایت و جرایم و تشدید فعالیت های گروه های مافیایی، پاپ فرانسیس رهبر مذهبی کاتولیک ها از اعضای گروههای مافیایی ایتالیا خواست تا توبه کنند و دست از جنایات بردارند.

ترکیه نزدیک ۲۰۰ هزار مین در مرز ایران جاسازی کرد

همشهری آنلاین: کمیسیون حقوق بشر مجلس ترکیه مجموع مین های جاسازی شده در ترکیه به ویژه در مرزهای این کشور با همسایگان را نزدیک به یک میلیون دستگاه اعلام کرد که حدود ۲۰۰ هزار دستگاه آن در مرز ترکیه با ایران جاسازی شده است.

پلنگ شیراز در تهران تلف شد

همشهری آنلاین: پلنگ شیراز، چند ساعت پس از انتقال به تهران، در دانشکده دامپزشکی، زیر تیغ جراحان تلف شد.

آخرین جزئیات پرونده مهدی هاشمی

همشهری آنلاین: وکیل پرونده مهدی هاشمی، به تشریح آخرین وضعیت پرونده موکل خود در دادگاه انقلاب پرداخت.