دوشنبه 9 شهریور 1394 | به روز شده: 1 ساعت و 10 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 17 بهمن 1385 - 20:02:08 | کد مطلب: 15106 چاپ

مفاهیم: تولید ناخالص ملی چیست؟

اقتصاد > اقتصاد‌ملی - همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:
واژه «تولید ناخالص ملی» یکی از پرکاربردترین واژه های عرصه سیاستگذاری عمومی است.

معنای این واژه عبارت است از مجموع ارزش پولی کالاها و خدمات نهایی تولید شده در یک سال مشخص با استفاده از عوامل تولیدی که متعلق به شهروندان یک کشور می باشد.
منظور از کالاها و خدمات نهایی نیز آن دسته از کالاها یا خدماتی است که به مصرف کننده نهایی فروخته می شود یا به هر طریق دیگر به دست او می رسد.

محاسبه کالاها و خدمات نهایی در ارزیابی تولید ناخالص ملی به منظور پرهیز از دوبار محاسبه شدن برخی کالاها یا خدمات در کل تولید ناخالص ملی است. به عنوان مثال ارزش فولادی که به شرکت خودروسازی فروخته می شود به طور جداگانه در مجموع تولید ناخالص ملی محاسبه نمی شود چرا که ارزش آن هنگام فروش خودرو در قیمت نهایی آن محاسبه می گردد.

واژه تولید ناخالص ملی هم از لحاظ نظری و هم از لحاظ عملی با واژه "تولید ناخالص داخلی" ارتباط نزدیک دارد. البته این دو واژه با یکدیگر تفاوت هایی دارند. اختلاف آنها از آنجا ناشی می شود که در هر زمان تعدادی از شرکت هایی که در مالکیت خارجی هاست در داخل یک کشور به تولید کالا و خدمات مشغولند و در طرف مقابل شرکت هایی که در مالکیت اتباع آن کشور هستند و یا شهروندان آن کشور در سایر کشورها به تولید کالا و خدمات می پردازند.

بر این اساس تولید ناخالص ملی عبارت است از ارزش پولی مجموع کالاها و خدمات نهایی تولید شده در داخل یک کشور در یک سال مشخص (تولید ناخالص داخلی) منهای ارزش پولی کالا و خدمات تولید شده در داخل توسط خارجی ها به اضافه ارزش پولی کالا و خدمات تولید شده توسط شهروندان آن کشور در سایر کشورهای خارجی. بنابراین، اگر شهروندان یک کشور از سرمایه گذاری خود در خارج درآمد بیشتری از آنچه خارجی ها از سرمایه گذاری های خود در آن کشور به دست می آورند، کسب کنند، تولید ناخالص ملی آنها بیشتر از تولید ناخالص داخلی خواهد بود.

در طرف مقابل اگر شهروندان این کشور از سرمایه گذاری های خارجی خود درآمد کمتری از آنچه خارجی ها از سرمایه گذاری در کشور آنها به دست می آورند، کسب کنند، تولید ناخالص ملی آن کشور از تولید ناخالص داخلی آن کمتر خواهد بود. همچنین از تقسیم رقم تولید ناخالص ملی بر تعداد جمعیت کشور تولید ملی سرانه به دست می آید.

محاسبه تولید ناخالص ملی کشورها که یک کار پر زحمت است از جهات مختلف همچون تسهیل سیاستگذاری اقتصادی توسط دولت، کمک به برنامه ریزی تصمیم گیران بخش خصوصی، آزمون نظریه های اقتصادی و نیز مقایسه بین المللی کشورها از اهمیت زیادی برخوردار است. به عنوان مثال اگر سیاستگذاران دولتی افزایش رشد اقتصادی و رفاه مادی را از طریق اعمال سیاست های پولی و مالی جزو اهداف سیاست های اقتصاد ملی قرار دهند آنها به شیوه منطقی برای قیمت گذاری به منظور ارزیابی عملکرد اقتصاد برای تسریع یا کاهش سرعت آن نیازمند هستند که این همان شاخص تولید ناخالص ملی است.

به علاوه سیاستگذاران بخش خصوصی نیز برای انجام سرمایه گذاری های جدید در کارخانجات و تجهیزات یا تولید محصولات جدید از اطلاعات کلان ناشی از محاسبه تولید ناخالص داخلی به منظور پیش بینی سطوح تقاضای احتمالی برای محصولاتشان و نیز روندهای آتی در هزینه های مختلف تولید سود می جویند. همچنین ثبت تاریخی آمارهای ملی اطلاعات لازم برای اقتصاد دانان به منظور آزمون و اصلاح نظریاتشان درباره عملکرد واقعی اقتصاد ملی و نیز از این طریق بهبود درک سیاستگذاران از پیامدهای سیاست هایشان فراهم می کند.

اگرچه شاخص های تولید ناخالص ملی و تولید ناخالص داخلی از جامع ترین شیوه ها برای ارزیابی کل تولید در اقتصاد ملی است اما این شاخص ها (به ویژه موقعی که تبدیل به سرانه می شوند) حتی از لحاظ نظری شیوه خوبی برای نشان دادن رفاه کلی اقتصادی نیست. این شاخص ها در بهترین وضعیت تنها ابزاری برای نشان دادن سطوح کنونی نرخ فعالیت های تولیدی است، در حالی که رفاه کلی اجتماعی یک مفهوم گسترده تر از رفاه اقتصادی است که به طور دقیق نمی توان آن را با تولید ناخالص ملی یا تولید ناخالص داخلی ارزیابی کرد.

برای محاسبه تولید ناخالص ملی و تولید ناخالص داخلی یک کشور سه شیوه مختلف وجود دارد. اول محاسبه به روش هزینه است که در آن تولید ناخالص ملی عبارت است از مجموع ارزش پولی هزینه هایی که برای خرید کالاها و خدمات نهایی توسط خانوارها (مصرف)، شرکت ها (سرمایه گذاری)، دولت (خریدهای دولتی) و سایر کشورها (خالص صادرات) می پردازند. دوم محاسبه به روش درآمد است که تولید ناخالص ملی از مجموع ارزش پولی درآمدهای مختلفی- شامل حقوق و دستمزد، سود، اجاره- که مردم از تولید همان کالاها و خدمات نهایی به دست می آورند.

سوم محاسبه به شیوه بازده است که در آن تولید ناخالص ملی ارزش پولی مجموع کالاها و خدمات نهایی است که توسط تولید کنندگان مختلف تولید می شود؛ منهای هزینه پرداختی آنها برای مواد اولیه و نیز کسر کردن استهلاک و انجام تعدیل های لازم. اگرچه در هر سه شیوه رقم تولید ناخالص داخلی باید یکسان باشد اما در عمل ممکن است تفاوت هایی وجود داشته باشد.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

خودروسازان روی دنده لج

علی ابراهیمی : نبود تقاضا و تشدید رکود حاکم بر بازار خودرو در حالی زمینه کاهش قیمت خودروهای داخلی و وارداتی در حاشیه بازار را فراهم کرده که خودروسازان با اصرار به پیگیری درخواست‌هایی که برای افزایش قیمت خودرو به شورای رقابت ارائه کرده‌اند، امکان هرگونه کاهش رسمی قیمت خودرو را با توجه به افزایش نرخ ارز مبادله‌ای و افزایش هزینه تمام‌شده تولید رد می‌کنند.

قوی‌ترین موتور موشک

کالیفرنیا> آزمایش‌های ناسا که روز پنجشنبه (پنجم شهریور) به پایان رسیدند، هفتمین آزمایش‌های عملیاتی‌کردن قوی‌ترین موتور دارای سوخت مایعی به شمار می‌آیند که کپسول اوریون را در نخستین ماموریت سرنشین‌دار خود عازم فضا می‌کنند.

نهنگ عنبر : از مکس تا عشق پوسیده

همشهری آنلاین- مهدی تهرانی: کارگردان آثاری مانند کافه ستاره؛ مکس و یک عاشقانه ساده حالا با فیلمی به نام نهنگ عنبر به سینما برگشته که مهمترین امتیازش همان حواشی توقیفش بود. روندی که برای مکس هم پیش آمد. فیلمی که شش سال در توقیف بود. نهنگ عنبر نیز پس از کش و قوس فراوان سرانجام پس از چند اصلاح مجوز اکران گرفت. آخرین فیلم سامان مقدم یک اثر کمی تا قسمتی نوستالژیک و کمدی سیاه است که می‌خواهد به زور دهه‌های متفاوت زندگی یک مرد را نشان دهد...

فرار ماهیگیران ایرانی از اسارت دزدان دریایی

۵‌ ماه اسارت ماهیگیران ایرانی که در ساحل روستایی در سومالی اسیر دزدان دریایی بودند، با فرار آنها پایان یافت.

دو برابر درآمدهای مالیاتی فعلی قابل احصاء است؛ برخی مالیات واقعی نمی‌هند

همشهری آنلاین: معاون وزیر امور اقتصادی و دارایی و رئیس سازمان مالیاتی گفت که با اقتصاد فعلی دو برابر مالیاتی که اکنون گرفته می‌شود، قابل احصاء است بدون اینکه فشار مضاعف به مالیات دهندگان وارد شود، اما برخی مالیات واقعی نمی‌دهند.

رقابت ۲۴ فیلم درجشن سینمای ایران

هفدهمین جشن سینمای ایران ۲۰ شهریور در آستانه روز ملی سینما در عمارت قدیمی مسعودیه تهران برگزار می‌شود و در آن علاوه بر بزرگداشت ۳سینماگر پیشکسوت، جایزه زنده‌یاد سیف‌الله داد به علیرضا داوودنژاد، فیلمساز قدیمی و خالق آثاری چون «نیاز»، «عاشقانه» و «مرهم» تعلق می‌گیرد.

مرور دوباره تلخ و شیرین پرده نشین

۸‌ ماه پس از پایان پخش مجموعه تلویزیونی «پرده‌نشین» و استقبال مردم از این سریال دینی، انتشار خاطره رئیس پیشین سازمان صدا و سیما در فضای مجازی و واکنش تهیه‌کننده به این خاطره، بار دیگر به بحث شیوه به تصویر کشیدن روحانیت در برنامه‌های نمایشی تلویزیون دامن زد.

آینده روشن یک فیلمساز جوان

سال‌ها حضور در سر صحنه پروژه‌های سینمایی پدر، علی را از همان دوران نوجوانی به فیلمسازی علاقه‌مند کرد؛ فرزندی که خیلی زود راه خود را از پدر نامدارش رسول ملاقلی‌پور جدا کرد و ۸ سال پس از مرگ ناباورانه و ناگهانی خالق «سفر به چزابه» و «بلمی به سوی ساحل»، روی صندلی کارگردانی نشست.

جزئیات «جایزه شهید چمران» برای دانش‌آموختگان پسادکتری

همشهری آنلاین: بنیاد ملی نخبگان بر اساس آئین‌نامه «شناسایی و پشتیبانی از دانش‌آموختگان‌ برتر دانشگاهی» تسهیلات ویژه‌ای با عنوان «جایزه شهید چمران» برای دانش‌آموختگان‌ برتر دانشگاه‌ها در دوره پسادکتری اعطا می‌کند.