سه شنبه 6 مرداد 1394 | به روز شده: 23 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 17 بهمن 1385 - 20:02:08 | کد مطلب: 15106 چاپ

مفاهیم: تولید ناخالص ملی چیست؟

اقتصاد > اقتصاد‌ملی - همشهری آنلاین- دکتر علی صباغیان:
واژه «تولید ناخالص ملی» یکی از پرکاربردترین واژه های عرصه سیاستگذاری عمومی است.

معنای این واژه عبارت است از مجموع ارزش پولی کالاها و خدمات نهایی تولید شده در یک سال مشخص با استفاده از عوامل تولیدی که متعلق به شهروندان یک کشور می باشد.
منظور از کالاها و خدمات نهایی نیز آن دسته از کالاها یا خدماتی است که به مصرف کننده نهایی فروخته می شود یا به هر طریق دیگر به دست او می رسد.

محاسبه کالاها و خدمات نهایی در ارزیابی تولید ناخالص ملی به منظور پرهیز از دوبار محاسبه شدن برخی کالاها یا خدمات در کل تولید ناخالص ملی است. به عنوان مثال ارزش فولادی که به شرکت خودروسازی فروخته می شود به طور جداگانه در مجموع تولید ناخالص ملی محاسبه نمی شود چرا که ارزش آن هنگام فروش خودرو در قیمت نهایی آن محاسبه می گردد.

واژه تولید ناخالص ملی هم از لحاظ نظری و هم از لحاظ عملی با واژه "تولید ناخالص داخلی" ارتباط نزدیک دارد. البته این دو واژه با یکدیگر تفاوت هایی دارند. اختلاف آنها از آنجا ناشی می شود که در هر زمان تعدادی از شرکت هایی که در مالکیت خارجی هاست در داخل یک کشور به تولید کالا و خدمات مشغولند و در طرف مقابل شرکت هایی که در مالکیت اتباع آن کشور هستند و یا شهروندان آن کشور در سایر کشورها به تولید کالا و خدمات می پردازند.

بر این اساس تولید ناخالص ملی عبارت است از ارزش پولی مجموع کالاها و خدمات نهایی تولید شده در داخل یک کشور در یک سال مشخص (تولید ناخالص داخلی) منهای ارزش پولی کالا و خدمات تولید شده در داخل توسط خارجی ها به اضافه ارزش پولی کالا و خدمات تولید شده توسط شهروندان آن کشور در سایر کشورهای خارجی. بنابراین، اگر شهروندان یک کشور از سرمایه گذاری خود در خارج درآمد بیشتری از آنچه خارجی ها از سرمایه گذاری های خود در آن کشور به دست می آورند، کسب کنند، تولید ناخالص ملی آنها بیشتر از تولید ناخالص داخلی خواهد بود.

در طرف مقابل اگر شهروندان این کشور از سرمایه گذاری های خارجی خود درآمد کمتری از آنچه خارجی ها از سرمایه گذاری در کشور آنها به دست می آورند، کسب کنند، تولید ناخالص ملی آن کشور از تولید ناخالص داخلی آن کمتر خواهد بود. همچنین از تقسیم رقم تولید ناخالص ملی بر تعداد جمعیت کشور تولید ملی سرانه به دست می آید.

محاسبه تولید ناخالص ملی کشورها که یک کار پر زحمت است از جهات مختلف همچون تسهیل سیاستگذاری اقتصادی توسط دولت، کمک به برنامه ریزی تصمیم گیران بخش خصوصی، آزمون نظریه های اقتصادی و نیز مقایسه بین المللی کشورها از اهمیت زیادی برخوردار است. به عنوان مثال اگر سیاستگذاران دولتی افزایش رشد اقتصادی و رفاه مادی را از طریق اعمال سیاست های پولی و مالی جزو اهداف سیاست های اقتصاد ملی قرار دهند آنها به شیوه منطقی برای قیمت گذاری به منظور ارزیابی عملکرد اقتصاد برای تسریع یا کاهش سرعت آن نیازمند هستند که این همان شاخص تولید ناخالص ملی است.

به علاوه سیاستگذاران بخش خصوصی نیز برای انجام سرمایه گذاری های جدید در کارخانجات و تجهیزات یا تولید محصولات جدید از اطلاعات کلان ناشی از محاسبه تولید ناخالص داخلی به منظور پیش بینی سطوح تقاضای احتمالی برای محصولاتشان و نیز روندهای آتی در هزینه های مختلف تولید سود می جویند. همچنین ثبت تاریخی آمارهای ملی اطلاعات لازم برای اقتصاد دانان به منظور آزمون و اصلاح نظریاتشان درباره عملکرد واقعی اقتصاد ملی و نیز از این طریق بهبود درک سیاستگذاران از پیامدهای سیاست هایشان فراهم می کند.

اگرچه شاخص های تولید ناخالص ملی و تولید ناخالص داخلی از جامع ترین شیوه ها برای ارزیابی کل تولید در اقتصاد ملی است اما این شاخص ها (به ویژه موقعی که تبدیل به سرانه می شوند) حتی از لحاظ نظری شیوه خوبی برای نشان دادن رفاه کلی اقتصادی نیست. این شاخص ها در بهترین وضعیت تنها ابزاری برای نشان دادن سطوح کنونی نرخ فعالیت های تولیدی است، در حالی که رفاه کلی اجتماعی یک مفهوم گسترده تر از رفاه اقتصادی است که به طور دقیق نمی توان آن را با تولید ناخالص ملی یا تولید ناخالص داخلی ارزیابی کرد.

برای محاسبه تولید ناخالص ملی و تولید ناخالص داخلی یک کشور سه شیوه مختلف وجود دارد. اول محاسبه به روش هزینه است که در آن تولید ناخالص ملی عبارت است از مجموع ارزش پولی هزینه هایی که برای خرید کالاها و خدمات نهایی توسط خانوارها (مصرف)، شرکت ها (سرمایه گذاری)، دولت (خریدهای دولتی) و سایر کشورها (خالص صادرات) می پردازند. دوم محاسبه به روش درآمد است که تولید ناخالص ملی از مجموع ارزش پولی درآمدهای مختلفی- شامل حقوق و دستمزد، سود، اجاره- که مردم از تولید همان کالاها و خدمات نهایی به دست می آورند.

سوم محاسبه به شیوه بازده است که در آن تولید ناخالص ملی ارزش پولی مجموع کالاها و خدمات نهایی است که توسط تولید کنندگان مختلف تولید می شود؛ منهای هزینه پرداختی آنها برای مواد اولیه و نیز کسر کردن استهلاک و انجام تعدیل های لازم. اگرچه در هر سه شیوه رقم تولید ناخالص داخلی باید یکسان باشد اما در عمل ممکن است تفاوت هایی وجود داشته باشد.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

ارتش ایران، انقلابی، دیندار و ولایتمدار است

همشهری آنلاین: فرمانده کل ارتش، ارتش جمهوری اسلامی ایران را ارتشی انقلابی، دیندار و ولایتمدار توصیف کرد.

دورخیز افغان‌ها برای تصاحب بازار زعفران ایران در جهان

همشهری آنلاین: یک مقام وزارت کشاورزی و آبیاری افغانستان روز دوشنبه گفت که «هر چند زعفران ایران شهرت جهانی دارد، اما افغانستان می تواند در آینده نزدیک این بازار را در اختیار داشته باشد».

بازگشت پیکرهای پاک ۷۶ شهید تازه تفحص شده از مرز شلمچه به میهن

همشهری آنلاین: پیکرهای پاک ۷۶ شهید تازه تفحص دوران دفاع مقدس در خاک عراق، صبح دوشنبه از طریق مرز بین المللی شلمچه وارد میهن اسلامی شدند.

راهیان نور مرکز مرورگر اطلاعات حوزه دفاع مقدس با مردم است

همشهری آنلاین: دبیر ستاد مرکزی راهیان نور کشور گفت: راهیان نور مرکز مرور و تبادل کننده اطلاعات مربوط به حوزه دفاع مقدس با مردم است.

تشییع و خاکسپاری پیکر شهدای غواص در خوزستان

همشهری آنلاین: رییس ستاد قرارگاه کمیته جستجوی مفقودین ستادکل نیروهای مسلح در خوزستان، از تشییع پیکر چند شهید غواص همزمان با سالروز شهادت امام صادق(ع) در این استان خبر داد.

یادواره سرداران و ۳۶۴ شهید ایوان برگزار می‌شود

همشهری آنلاین: مدیر بنیاد شهید و امور ایثارگران ایوان از برگزاری یادواره سرداران و ۳۶۴ شهید این شهرستان خبر داد.

شناسایی هویت هفت شهید غواص مازندرانی

همشهری آنلاین: مدیرکل بنیاد شهید مازندران از شناسایی هفت شهید غواص خبر داد و گفت: مابقی ۲۳ شهید غواص مازندرانی که در استان تشییع می‌شوند گمنام هستند.

گرامیداشت عملیات مرصاد در کرمانشاه

همشهری آنلاین: رئیس بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس گفت: عملیات مرصاد به جهان ثابت‌کرد که جمهوری ‌اسلامی ایران یک نظام پایدار است.

تئاتر برای غایب‌های حاضر

همشهری آنلاین: با آغاز دور جدید تئاترهایی که به صحنه می‌روند، آثاری از علیرضا نادری، بهرام بیضایی، محمد چرمشیر و محمد یعقوبی اجرا می‌شوند.

سفر به شهر آرزوهای لیلی و مجنون

همشهری آنلاین: یک هنرمند با استفاده از فرم و خط، شهر آرمانی اشاره‌شده در حکمت ایرانی و اسلامی را در تابلوهای نقاشی‌خط به تصویر کشیده است.

زندگی پابلو نرودا فیلم می‌شود

همشهری آنلاین: کمپانی «Participant Media» به صورت رسمی از آغاز ساخت فیلم زندگی «پابلو نرودا» شاعر پرآوازه و برنده نوبل شیلیایی خبر داد.

شهباز مهاجر با کاریکاتورهایش برمی‌گردد

همشهری آنلاین: شهباز مهاجر کاریکاتوریستی است که قبل از انقلاب دو نمایشگاه در ایران برگزار کرد و حالا بعد از گذشت ۴۰ سال، بار دیگر آثارش را به‌نمایش می‌گذارد.

آثار محمدعلی ترقی‌جاه به‌نمایش درمی‌آید

همشهری آنلاین: در آستانه‌ی پنجمین سال درگذشت زنده‌یاد محمدعلی ترقی‌جاه، مجموعه‌ای از آثار او به‌نمایش گذاشته می‌شود.

جی‌زی و ویل اسمیت همکار شدند؛ مردی با تابوت باز

همشهری آنلاین: شبکه اچ‌بی‌او یک مینی سریال جدید را با همکاری دو چهره مشهور دنیای موسیقی و سینما درباره تعصب نژادی روی آنتن می‌برد.