سه شنبه 13 مرداد 1394 | به روز شده: 18 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 14 دی 1390 - 23:08:29 | کد مطلب: 156121 چاپ

زندگینامه: عبدالحسین زرین‌کوب (۱۳۰۱-۱۳۷۸)

کتاب  > نویسندگان و مولفان - همشهری‌آنلاین:
دکتر عبدالحسین زرین‌کوب، ادیب، عرفان‌ پژوه، مثنوی‌شناس، ایرانشناس و مورخ ۲۷ اسفند ۱۳۰۱ در بروجرد چشم به جهان گشود

تحصیلات ابتدایی را در بروجرد به پایان رساند و در کنار تحصیل در دورة متوسطه به خواست و تشویق پدر بخشی از تعلقات خود را به فراگیری علوم دینی و حوزوی اختصاص داد و ضمن تحصیل فقه و تفسیر و ادبیّات عرب، به شعر عربی هم علاقه‌مند شد.

به دنبال تعطیلی کلاس ششم متوسطه در تنها دبیرستان شهر برای ادامه تحصیل به تهران آمد و رشته ادبی را برگزید و در سال 1319 تحصیلات دبیرستانی را به پایان برد و با وجود آنکه کتابهای سالهای چهارم و پنجم متوسطه ادبی را قبلاً نخوانده بود در میان دانش آموزان رشته ادبی سراسر کشور، رتبه دوم را به دست آورد.

با بازگشایی مجدد دانشگاهها در سال 1320، دکتر عبدالحسین زرین کوب در امتحان ورودی دانشکده حقوق شرکت کرد. با آنکه پس از کسب رتبه اول ،در دانشکده ثبت نام هم کرده بود، اما به الزام پدر، ناچار به ترک تهران شد. در همان ایام، علی اکبر دهخدا که ریاست دانشکده حقوق را به عهده داشت، از اینکه چنین دانشجوی فاضلی را از دست می داد، اظهار تأسف کرده بود.

دکتر زرین کوب پس ازترک دانشکده حقوق به زادگاه خود بازگشت و در خرم آباد و بعد در بروجرد به کار معلمی پرداخت، کاری که به تدریج علاقه جدی بدان پیدا کرد.در دوران معلمی، از تاریخ و جغرافیا و ادبیات فارسی گرفته تا عربی و فلسفه و زبان خارجی و حتی ریاضی و فیزیک و علم الهیات ، را تدریس کرد.سرانجام اشتیاق به تحصیل بار دیگر او را به دانشگاه کشاند.

در سال 1324، پس از آنکه در امتحان ورودی دانشکده علوم معقول و منقول و دانشکده ادبیات حایز رتبه اول شده بود، وارد رشته ادبیات فارسی دانشگاه تهران شد. به هر تقدیر، عبدالحسین زرین کوب در سال 1327 به عنوان دانشجوی رتبه اول از دانشگاه فارغ التحصیل شد و سال بعد وارد دوره دکترای رشته ادبیات دانشگاه تهران گردید و در سال 1334 از رساله دکترای خود با عنوان (نقد الشعر، تاریخ و اصول آن) که زیر نظر بدیع الزمان فروزانفر تألیف شده بود با موفقیت دفاع کرد.

پس از اخذ درجه دکترا، از سوی استاد  بدیع‌الزمان فروزانفر، برای تدریس در دانشکده علوم معقول و منقول دعوت شد و در سال 1335 یا رتبه دانشیاری، کار خود را دانشگاه تهران آغاز کرد و به تدریس تاریخ اسلام، تاریخ ادیان، تاریخ کلام و مجادلات فرق، تاریخ تصوف اسلامی و تاریخ علوم پرداخت.

دکتر زرین کوب در سال 1330 در کنار عده ایی از فضلای عصر همچون عباس اقبال آشتیانی ،سعید نفیسی، دکتر معین ،پرویز ناتل خانلری، غلامحسین صدیقی و عباس زریاب، برای مشارکت در طرح ترجمه مقالات دایرة المعارف اسلام (E1) طبع هلند، دعوت شد.

او در ایام تحصیل در تهران، چندی نزد حاج شیخ ابوالحسن شعرانی بپرداخت و با مباحث حکمت و فلسفه، آشنایی بیشتر یافت. از همان روزگار با فلسفه های معاصر غربی نیز آشنا شد و بعد به مطالعه در باب تصوف نیز علاقمند گردید. استاد که از قبل با زبانهای عربی، فرانسوی و انگلیسی آشنا شده بود در سالهای جنگ دوم جهانی، با کمک بعضی از صاحب منصبان ایتالیایی و آلمانی که در آن ایام در ایران به سر می بردند، به آموزش این دو زبان پراخت.

در سال 1323 نخستین کتاب او به نام (فلسفه، شعر یا تاریخ تطور شعر و شاعری در ایران) در بروجرد منتشر شد، در حالی که در این هنگام، حدود چهار سال یا کمی بیشتر از تاریخ تالیف کتاب می گذشت.

وی که از زمان شروع تحصیلات دانشگاهی به عنوان دبیر در دبیرستانهای تهران به تدریس پرداخته بود. از سال 1328، سردبیری مجله هفتگی مهرگان را نیز عهده دار شد که با وجود وقفه هایی، این همکاری تا پنج سال تداوم یافت. در سال 1335 با رتبه دانشیاری، کار خود را در دانشگاه تهران آغاز و به تدریس تاریخ اسلام، تاریخ ادیان، تاریخ کلام و مجادلات فرق، تاریخ تصوف اسلامی و تاریخ علوم پرداخت. در همین سال، برای مدت کوتاهی نیز امور مربوط به انتشارات بنگاه ترجمه و نشر کتاب را به عهده گرفت. پس از دریافت رتبه استادی دانشگاه تهران (1339 ش)، دکتر زرین کوب چندی نیز در دانشسرای عالی تهران ونیز در دانشکده هنرهای دراماتیک تدریس کرد.

مدتی هم در موسسه لغت فرانکلین با مجتبی مینوی به همکاری مشغول شد. در این میان، یکچند سردبیری مجله راهنمای کتاب را پذیرفت (1342 ش)، و فصل خاصی برای ارائه ادبیات معاصر ایران در مجله به وجود آورد. با این حال همکاری وی با نشریات ادواری داخلی به اینجا محدود نمی شود و فعالیت علمی استاد در انتشار مجلاتی همچون سخن، یغما، جهان نو، دانش، علم و زندگی، مهر و فرهنگ ایران زمین، چشمگیر است.

در سالهای 1347 تا سال 1349 در آمریکا به عنوان استاد میهمان در دانشگاهه‌ای کالیفرنیا و پرینستون به تدریس علوم انسانی پرداخت،سپس به دانشگاه تهران انتقال یافت و در دو گروه تاریخ و ادبیات مشغول به کار شد.

دکتر زرین کوب در بسیاری از مجامع و مجالس علمی جهانی شرکت کرده و به عنوان نماینده ایران به ایراد سخنرانی پرداخته است. از این میان پنجمین کنگره اسلامی در بغداد، بیست و ششمین کنگره بین المللی شرقشناسان در دهلی نو، کنگره بین المللی علوم تاریخی در وین، کنگره تاریخ ادیان در ژنو، مجلس بزرگداشت حافظ شیرازی در دوشنبه تاجیکستان، کنگره بزرگداشت نظامی گنجوی در ایتالیا و بعدا در امریکا، مجمع عمومی سردبیران طرح تاریخ تمدن اقوام آسیای مرکزی در پاریس، کنگره بزرگداشت مولوی در مونیخ، کنگره جهانی بزرگداشت خواجوی کرمانی در کرمان، و کنگره همکاریهای اقوام آسیای مرکزی در تهران، تعدادی از این مجالس را شامل می شود.

از دکتر زرین کوب بیش از 50 کتاب در موضوعات مختلف به جای مانده است که از جمله‌آنها می‌توان به کتاب‌های زیر اشاره کرد:
با کاروان حله، شعر بى دروغ، شعر بى نقاب، از کوچه رندان، سیرى در شعر فارسى، سر نى، بحر در کوزه، پله پله تا ملاقات خدا، پیر گنجه در جست‌وجوى ناکجاآباد، از نى‌نامه (برگزیده مثنوى معنوى)، دو قرن سکوت، تاریخ ایران بعد از اسلام، فتح عرب در ایران (به زبان انگلیسى در تاریخ ایران کمبریج)، تاریخ مردم ایران (دو جلد)، روزگاران ایران، دنباله روزگاران ایران، روزگاران دیگر، ارزش میراث صوفیه، فرار از مدرسه، جست‌وجو در تصوف ایران، دنباله جست‌وجو در تصوف ایران، در قلمرو وجدان، شعله طور (درباره زندگى حلاج)، بنیاد شعر فارسى، ادبیات فرانسه در قرون وسطى، ادبیات فرانسه در دوره رنسانس، متافیزیک، شرح قصیده ترسائیه خاقانى، فن شعر ارسطو، ارسطو و فن شعر . عمده کتاب‌های دکتر زرین‌کوب از سوی انتشارات سخن به بازار کتاب عرضه شده است.

عبدالحسین زرین‌کوب در  24 شهریور سال 1378 و بعد از طی سال‌ها درد و رنج ناشی از بیماری سرطان به دیار باقی شتافت.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

اجرا در زمین تنیس و انتقاد از هامون‌بازها

اجرا در زمین تنیس یک مجموعه فرهنگی تاریخی، نخستین تجربه کارگردانی یک بازیگر مشهور سینما و تلویزیون، صراحت لهجه داریوش مهرجویی در تماشای تئاتر، بازگشت حسین کیانی به تئاتر پس از ۴ سال و به صحنه آمدن یکی از متن‌های درخشان علیرضا نادری از مهم‌ترین خبرهای عرصه تئاتر ایران در روزهای منتهی به نیمه مرداد است.

املت اینترنتی

شعر طنز>سعیده موسوی‌زاده: من بدم می‌آید از صف نانوایی

همراهی دموکرات‌های کنگره با اوباما در تایید توافق با ایران

همشهری آنلاین: رایزنی‌های فشرده باراک اوباما و بقیه اعضای دولت آمریکا با اعضای دموکرات کنگره به حمایت شمار قابل توجهی از آنها از توافق با ایران منجر شده است.

خانه‌ای برای عروسک‌های قدیمی

خانه‌های کاشان روح عجیبی دارند. معماری‌دل‌انگیز و گچ‌بری‌ها و رف‌های زیبا. حالا فکرش را بکن در یکی از خانه‌های قدیمی، یک موزه‌ی اسباب‌بازی شکل گرفته و پُر از عروسک‌های خیلی قدیمی باشد.

رام کردن حافظه‌ی سرکش!

آلما شفتی: حافظه‌ی من عالی کار می‌کند، اما فقط کافی ا‌ست کمی هول شوم، آن‌وقت حتی اسم خودم هم یادم می‌رود!

این جا قلب تهران است!

فریبا خانی: سلانه‌سلانه در یک روز گرم تابستان راه می‌افتی و از این‌سوی شهر به آن‌سو می‌روی. از ایستگاه ۱۵ خرداد مترو که بیرون بیایی، گویی به سرزمینی دیگرسفر کرده‌ای.

کامیون پیر و خسته

شعر طنز>ابوذر افشنگ: تو شدی یک کامیونِ/ قرمز و سنگینِ باری

ابزارک‌هاى ضد گرما

پگاه شفتی: وقتی پای ابزارک‌ها به دنیای ما باز شد، دیگر نمی‌توان انتظار داشت در گرما و سرما، ما را به حال خود رها کنند.

پـروانگی

سرم را دو دستی می‌چسبد. انگار بخواهد بگذارد زیر گیوتین، می‌گذارد جلو دستگاه. چانه‌ام را روی پایه‌ی فلزی تنظیم می‌کند و می‌گوید: «توی این سوراخ نگاه کن.»

مذاکره با ایرباس، بوئینگ و زیمنس برای نوسازی ناوگان هوایی و ریلی

بر اساس جزئیاتی که از مذاکرات وزیر راه و شهرسازی و وزیر امور خارجه فرانسه در جریان سفر لوران فابیوس به تهران، منتشر شده، توافقاتی در راه نوسازی ناوگان حمل‌ونقل کشور با طرف فرانسوی صورت گرفته است.

۳شهر مازندران میزبان جشنواره یاس

سومین جشنواره فیلم‌های ویدئویی یاس در شرایطی با یک‌ماه تأخیر از اوایل مهرماه به میزبانی شهرهای رامسر، تنکابن و چالوس برگزار می‌شود که امسال بخش‌های مسابقه چشم‌انداز آسیا و فیلم‌های‌ اول به‌ترتیب به بخش‌های بین‌الملل و ایران افزوده شده است.

بچه مردم جلال آل احمد به تئاتر می‌آید

همشهری آنلاین: نمایش «آدمک ها» نوشته و کارگردانی رامونا خانقایی که براساس داستان کوتاهی از جلال آل احمد تولید شده از ۱۵ مردادماه اجرای خود را در تماشاخانه استاد مشایخی آغاز می‌کند.

زمان اکران فیلم جنایی جولیا رابرتز عقب افتاد

همشهری آنلاین: «راز چشم هایشان» فیلم جدید جولیا رابرتز به جای اکتبر در ماه نوامبر اکران خواهد شد.

بازدید امیر سرتیپ اسماعیلی از منطقه پدافند هوایی جنوب غرب

همشهری آنلاین: امیر سرتیپ اسماعیلی فرمانده قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء به همراه چند تن از معاونین به منظور ارزیابی سامانه های پدافندی موجود در منطقه پدافند هوایی جنوب غرب کشور از این منطقه پدافندی بازدید کرد.

بنیاد برای ساخت آزادراه تهران-شمال شرکت‌هایش را می‌فروشد/ مبلغ قراداد چینی‌ها نصف شد

همشهری آنلاین: مدیرعامل شرکت آزادراه تهران- شمال در خصوص راهکار بنیاد مستضعفان برای تامین منابع ساخت آزاد راه تهران- شمال گفت: بنیاد شرکت‌هایی که در فرایند خصوصی سازی از دولت گرفته است را برای ادامه ساخت پروژه هزینه می‌کند.

نیمی از والدین از اعتیاد فرزندشان اطلاعی ندارند

همشهری آنلاین: دبیر اتاق‌های فکر ستاد مبارزه با مواد مخدر ریاست جمهوری گفت: ۵۵ درصد والدین بعد از پنج سال از اعتیاد فرزندانشان مطلع می‌شوند.

اعتراضات دانش آموزی علیه طرح امنیتی نخست وزیر ژاپن

همشهری آنلاین: گروهی از دانش آموزان ژاپنی در اعتراض به طرح امنیتی «شینزو آبه» نخست وزیر این کشور در توسعه اختیارات نیروهای نظامی، در توکیو - پایتخت راهپیمایی کردند.

تظاهرات مردم عراق برای سومین روز متوالی

همشهری آنلاین: همزمان با ادامه تظاهرات در شهرهای عراق برای سومین روز متوالی و ارتقای سقف خواسته‌های تظاهرکنندگان برای حل بحران قطعی برق، برخی منابع از تغییرات قریب الوقوع در دولت و برکناری وزرای عضو ائتلاف گروه‌های ملی خبر دادند.