سه شنبه 1 مهر 1393 | به روز شده: 20 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 14 دی 1390 - 22:08:29 | کد مطلب: 156121 چاپ

زندگینامه: عبدالحسین زرین‌کوب (۱۳۰۱-۱۳۷۸)

کتاب  > نویسندگان و مولفان - همشهری‌آنلاین:
دکتر عبدالحسین زرین‌کوب، ادیب، عرفان‌ پژوه، مثنوی‌شناس، ایرانشناس و مورخ ۲۷ اسفند ۱۳۰۱ در بروجرد چشم به جهان گشود

تحصیلات ابتدایی را در بروجرد به پایان رساند و در کنار تحصیل در دورة متوسطه به خواست و تشویق پدر بخشی از تعلقات خود را به فراگیری علوم دینی و حوزوی اختصاص داد و ضمن تحصیل فقه و تفسیر و ادبیّات عرب، به شعر عربی هم علاقه‌مند شد.

به دنبال تعطیلی کلاس ششم متوسطه در تنها دبیرستان شهر برای ادامه تحصیل به تهران آمد و رشته ادبی را برگزید و در سال 1319 تحصیلات دبیرستانی را به پایان برد و با وجود آنکه کتابهای سالهای چهارم و پنجم متوسطه ادبی را قبلاً نخوانده بود در میان دانش آموزان رشته ادبی سراسر کشور، رتبه دوم را به دست آورد.

با بازگشایی مجدد دانشگاهها در سال 1320، دکتر عبدالحسین زرین کوب در امتحان ورودی دانشکده حقوق شرکت کرد. با آنکه پس از کسب رتبه اول ،در دانشکده ثبت نام هم کرده بود، اما به الزام پدر، ناچار به ترک تهران شد. در همان ایام، علی اکبر دهخدا که ریاست دانشکده حقوق را به عهده داشت، از اینکه چنین دانشجوی فاضلی را از دست می داد، اظهار تأسف کرده بود.

دکتر زرین کوب پس ازترک دانشکده حقوق به زادگاه خود بازگشت و در خرم آباد و بعد در بروجرد به کار معلمی پرداخت، کاری که به تدریج علاقه جدی بدان پیدا کرد.در دوران معلمی، از تاریخ و جغرافیا و ادبیات فارسی گرفته تا عربی و فلسفه و زبان خارجی و حتی ریاضی و فیزیک و علم الهیات ، را تدریس کرد.سرانجام اشتیاق به تحصیل بار دیگر او را به دانشگاه کشاند.

در سال 1324، پس از آنکه در امتحان ورودی دانشکده علوم معقول و منقول و دانشکده ادبیات حایز رتبه اول شده بود، وارد رشته ادبیات فارسی دانشگاه تهران شد. به هر تقدیر، عبدالحسین زرین کوب در سال 1327 به عنوان دانشجوی رتبه اول از دانشگاه فارغ التحصیل شد و سال بعد وارد دوره دکترای رشته ادبیات دانشگاه تهران گردید و در سال 1334 از رساله دکترای خود با عنوان (نقد الشعر، تاریخ و اصول آن) که زیر نظر بدیع الزمان فروزانفر تألیف شده بود با موفقیت دفاع کرد.

پس از اخذ درجه دکترا، از سوی استاد  بدیع‌الزمان فروزانفر، برای تدریس در دانشکده علوم معقول و منقول دعوت شد و در سال 1335 یا رتبه دانشیاری، کار خود را دانشگاه تهران آغاز کرد و به تدریس تاریخ اسلام، تاریخ ادیان، تاریخ کلام و مجادلات فرق، تاریخ تصوف اسلامی و تاریخ علوم پرداخت.

دکتر زرین کوب در سال 1330 در کنار عده ایی از فضلای عصر همچون عباس اقبال آشتیانی ،سعید نفیسی، دکتر معین ،پرویز ناتل خانلری، غلامحسین صدیقی و عباس زریاب، برای مشارکت در طرح ترجمه مقالات دایرة المعارف اسلام (E1) طبع هلند، دعوت شد.

او در ایام تحصیل در تهران، چندی نزد حاج شیخ ابوالحسن شعرانی بپرداخت و با مباحث حکمت و فلسفه، آشنایی بیشتر یافت. از همان روزگار با فلسفه های معاصر غربی نیز آشنا شد و بعد به مطالعه در باب تصوف نیز علاقمند گردید. استاد که از قبل با زبانهای عربی، فرانسوی و انگلیسی آشنا شده بود در سالهای جنگ دوم جهانی، با کمک بعضی از صاحب منصبان ایتالیایی و آلمانی که در آن ایام در ایران به سر می بردند، به آموزش این دو زبان پراخت.

در سال 1323 نخستین کتاب او به نام (فلسفه، شعر یا تاریخ تطور شعر و شاعری در ایران) در بروجرد منتشر شد، در حالی که در این هنگام، حدود چهار سال یا کمی بیشتر از تاریخ تالیف کتاب می گذشت.

وی که از زمان شروع تحصیلات دانشگاهی به عنوان دبیر در دبیرستانهای تهران به تدریس پرداخته بود. از سال 1328، سردبیری مجله هفتگی مهرگان را نیز عهده دار شد که با وجود وقفه هایی، این همکاری تا پنج سال تداوم یافت. در سال 1335 با رتبه دانشیاری، کار خود را در دانشگاه تهران آغاز و به تدریس تاریخ اسلام، تاریخ ادیان، تاریخ کلام و مجادلات فرق، تاریخ تصوف اسلامی و تاریخ علوم پرداخت. در همین سال، برای مدت کوتاهی نیز امور مربوط به انتشارات بنگاه ترجمه و نشر کتاب را به عهده گرفت. پس از دریافت رتبه استادی دانشگاه تهران (1339 ش)، دکتر زرین کوب چندی نیز در دانشسرای عالی تهران ونیز در دانشکده هنرهای دراماتیک تدریس کرد.

مدتی هم در موسسه لغت فرانکلین با مجتبی مینوی به همکاری مشغول شد. در این میان، یکچند سردبیری مجله راهنمای کتاب را پذیرفت (1342 ش)، و فصل خاصی برای ارائه ادبیات معاصر ایران در مجله به وجود آورد. با این حال همکاری وی با نشریات ادواری داخلی به اینجا محدود نمی شود و فعالیت علمی استاد در انتشار مجلاتی همچون سخن، یغما، جهان نو، دانش، علم و زندگی، مهر و فرهنگ ایران زمین، چشمگیر است.

در سالهای 1347 تا سال 1349 در آمریکا به عنوان استاد میهمان در دانشگاهه‌ای کالیفرنیا و پرینستون به تدریس علوم انسانی پرداخت،سپس به دانشگاه تهران انتقال یافت و در دو گروه تاریخ و ادبیات مشغول به کار شد.

دکتر زرین کوب در بسیاری از مجامع و مجالس علمی جهانی شرکت کرده و به عنوان نماینده ایران به ایراد سخنرانی پرداخته است. از این میان پنجمین کنگره اسلامی در بغداد، بیست و ششمین کنگره بین المللی شرقشناسان در دهلی نو، کنگره بین المللی علوم تاریخی در وین، کنگره تاریخ ادیان در ژنو، مجلس بزرگداشت حافظ شیرازی در دوشنبه تاجیکستان، کنگره بزرگداشت نظامی گنجوی در ایتالیا و بعدا در امریکا، مجمع عمومی سردبیران طرح تاریخ تمدن اقوام آسیای مرکزی در پاریس، کنگره بزرگداشت مولوی در مونیخ، کنگره جهانی بزرگداشت خواجوی کرمانی در کرمان، و کنگره همکاریهای اقوام آسیای مرکزی در تهران، تعدادی از این مجالس را شامل می شود.

از دکتر زرین کوب بیش از 50 کتاب در موضوعات مختلف به جای مانده است که از جمله‌آنها می‌توان به کتاب‌های زیر اشاره کرد:
با کاروان حله، شعر بى دروغ، شعر بى نقاب، از کوچه رندان، سیرى در شعر فارسى، سر نى، بحر در کوزه، پله پله تا ملاقات خدا، پیر گنجه در جست‌وجوى ناکجاآباد، از نى‌نامه (برگزیده مثنوى معنوى)، دو قرن سکوت، تاریخ ایران بعد از اسلام، فتح عرب در ایران (به زبان انگلیسى در تاریخ ایران کمبریج)، تاریخ مردم ایران (دو جلد)، روزگاران ایران، دنباله روزگاران ایران، روزگاران دیگر، ارزش میراث صوفیه، فرار از مدرسه، جست‌وجو در تصوف ایران، دنباله جست‌وجو در تصوف ایران، در قلمرو وجدان، شعله طور (درباره زندگى حلاج)، بنیاد شعر فارسى، ادبیات فرانسه در قرون وسطى، ادبیات فرانسه در دوره رنسانس، متافیزیک، شرح قصیده ترسائیه خاقانى، فن شعر ارسطو، ارسطو و فن شعر . عمده کتاب‌های دکتر زرین‌کوب از سوی انتشارات سخن به بازار کتاب عرضه شده است.

عبدالحسین زرین‌کوب در  24 شهریور سال 1378 و بعد از طی سال‌ها درد و رنج ناشی از بیماری سرطان به دیار باقی شتافت.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

دبیرکل سازمان ملل در جمع تظاهرکنندگان علیه گرمایش زمین

۵ روز پس از روزجهانی حفاظت از لایه ازن(۲۵ شهریورماه برابر با ۱۶ سپتامبر) هزاران دوستدار و فعال محیط‌زیست در بیش از ۲هزار نقطه جهان با تظاهراتی که تحت عنوان «راهپیمایی مردمی برای آب و هوا» برگزار شد نسبت به ادامه روند گرمایش زمین اعتراض کرده و خواستار مهار انتشار گازهای کربنی برای مقابله با گرمایش زمین شدند.

۱۰۰هزار متر نقاشی دیواری بر سطح مدارس تهران کشیده می‌شود

همزمان با آغاز سال تحصیلی جدید، سازمان زیباسازی شهر تهران طراحی و نوسازی جداره‌های بیرونی دیوارهای مدارس شهر تهران را انجام داد.

مدیریت محله، تجلی مشارکت شهروندان در اداره شهر

حامد فوقانی: در زندگی مدرن شهری که هیاهو و شلوغی امان شهروندان را بریده است زندگی اجتماعی انسان‌ها در بافت‌های شهری یا همان محله‌ها نیز دستخوش تغییراتی شده است.

لایحه سهام عدالت به هیأت‌ دولت رفت

وزارت اقتصاد دیروز لایحه آزاد‌سازی‌ سهام عدالت را به هیأت دولت فرستاد تا شاید بخت سهام عدالت باز شود اما تاکنون کسی درباره جزئیات این لایحه توضیح نداده است.

شاخص بورس ۱۴۰ واحد رشد کرد

شاخص کل بورس در مبادلات ۱۴۰ واحد افزایش یافت و به ۷۱‌ هزار و ۶۸۵ واحد رسید.

پرترافیک‌ترین شهرهای جهان

گزارش یک کمپانی هلندی نشان می‌دهد رانندگان شهر مسکو بیش‌از رانندگان سایر شهرهای جهان در ترافیک می‌مانند.

حوثی‌ها شریک قدرت در یمن

عبدالله آلبوغبیش: نزاع نفسگیر دولت و ملت در یمن در حالی با امضای توافقنامه پایان یافت که این کشور پس از ۳سال از سرنگونی رژیم سابق و شکل‌گیری نظامی جدید براساس ابتکار عمل شورای همکاری خلیج‌فارس، هیچگاه روی آرامش را ندیده و همواره صحنه هرج و مرج سیاسی و امنیتی بوده است.

برگزاری طرح گردشگری یاد یاران در هفته دفاع‌مقدس

همزمان با هفته دفاع‌مقدس طرح گردشگری یاد یاران برگزار می‌شود.

افزایش قیمت بلیت قطار از ۱۱مهر

شرکت‌های ریلی بعد از اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها درخواست افزایش قیمت بلیت قطار را به شرکت راه‌آهن ارائه داده‌اند اما دولت افزایش نرخ‌ها را به پایان دوره سفرهای تابستانی موکول کرد.

تقویم

شعر> آتوسا صالحى:

باران پراکنده برای خزر ؛ باد و غبار برای استان‌های مرکزی

همشهری آنلاین: به گزارش سازمان هواشناسی، به دلیل افزایش سرعت وزش بادهای غربی در استانهای مرکزی ایران پدیده گرد و خاک محلی در پاره‌ای نقاط این استانها دور از انتظار نیست و سواحل خزر نیز شاهد بارش پراکنده خواهد بود.

چکناوریان و ساخت اورتور دفاع مقدس

همشهری‌آنلاین: لوریس چکناوریان، آهنگساز و رهبر ارکستر نامی اورتوری با عنوان دفاع مقدس را ساخته است.

افتتاح مرکز کتاب‌ پژوهی با حضور وزیر ارشاد

همشهری‌آنلاین: مرکز کتاب‌پژوهی خانه کتاب که مدیریت آن را سید فرید قاسمی، مورخ و کتابشناس شهیر بر عهده گرفته‌ است با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاون فرهنگی او روز یکشنبه ۳۰ شهریور افتتاح شد.

داعش ۳۰۰ نظامی عراقی را با گازهای سمی کشت

همشهری آنلاین: شماری از نمایندگان پارلمان عراق با اعلام خبر کشته شدن ۳۰۰ نظامی ارتش به دست عناصر گروه تروریستی داعش در منطقه صقلاویه اعلام کردند داعش برای کشتار این نظامیان از گاز سمی کلر استفاده کرده است.

نوسان داشتن متغیر‌های اقتصاد کلان به محیط کسب و کار ضربه زده است

همشهری‌آنلاین: نهمین نشست مدیریت و بهره‌وری با موضوع نقش و جایگاه بهره‌وری در برنامه ششم توسعه و سخنرانی سرکار خانم دکتر طباطبایی‌یزدی، رئیس سازمان ملی بهره‌وری ایران برگزار شد.

خوش‌نویس

شعر> غلامرضا بکتاش:

چین؛ دستکم دو کشته بر اثر چند انفجار

همشهری آنلاین: مقامات دولتی چین اعلام کردند بر اثر چند انفجار در استان ژینجیانگ این کشور دستکم دو نفر کشته و "تعداد بسیاری" مجروح شدند.