سه شنبه 29 مهر 1393 | به روز شده: 1 ساعت و 22 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
چهارشنبه 14 دی 1390 - 22:08:29 | کد مطلب: 156121 چاپ

زندگینامه: عبدالحسین زرین‌کوب (۱۳۰۱-۱۳۷۸)

کتاب  > نویسندگان و مولفان - همشهری‌آنلاین:
دکتر عبدالحسین زرین‌کوب، ادیب، عرفان‌ پژوه، مثنوی‌شناس، ایرانشناس و مورخ ۲۷ اسفند ۱۳۰۱ در بروجرد چشم به جهان گشود

تحصیلات ابتدایی را در بروجرد به پایان رساند و در کنار تحصیل در دورة متوسطه به خواست و تشویق پدر بخشی از تعلقات خود را به فراگیری علوم دینی و حوزوی اختصاص داد و ضمن تحصیل فقه و تفسیر و ادبیّات عرب، به شعر عربی هم علاقه‌مند شد.

به دنبال تعطیلی کلاس ششم متوسطه در تنها دبیرستان شهر برای ادامه تحصیل به تهران آمد و رشته ادبی را برگزید و در سال 1319 تحصیلات دبیرستانی را به پایان برد و با وجود آنکه کتابهای سالهای چهارم و پنجم متوسطه ادبی را قبلاً نخوانده بود در میان دانش آموزان رشته ادبی سراسر کشور، رتبه دوم را به دست آورد.

با بازگشایی مجدد دانشگاهها در سال 1320، دکتر عبدالحسین زرین کوب در امتحان ورودی دانشکده حقوق شرکت کرد. با آنکه پس از کسب رتبه اول ،در دانشکده ثبت نام هم کرده بود، اما به الزام پدر، ناچار به ترک تهران شد. در همان ایام، علی اکبر دهخدا که ریاست دانشکده حقوق را به عهده داشت، از اینکه چنین دانشجوی فاضلی را از دست می داد، اظهار تأسف کرده بود.

دکتر زرین کوب پس ازترک دانشکده حقوق به زادگاه خود بازگشت و در خرم آباد و بعد در بروجرد به کار معلمی پرداخت، کاری که به تدریج علاقه جدی بدان پیدا کرد.در دوران معلمی، از تاریخ و جغرافیا و ادبیات فارسی گرفته تا عربی و فلسفه و زبان خارجی و حتی ریاضی و فیزیک و علم الهیات ، را تدریس کرد.سرانجام اشتیاق به تحصیل بار دیگر او را به دانشگاه کشاند.

در سال 1324، پس از آنکه در امتحان ورودی دانشکده علوم معقول و منقول و دانشکده ادبیات حایز رتبه اول شده بود، وارد رشته ادبیات فارسی دانشگاه تهران شد. به هر تقدیر، عبدالحسین زرین کوب در سال 1327 به عنوان دانشجوی رتبه اول از دانشگاه فارغ التحصیل شد و سال بعد وارد دوره دکترای رشته ادبیات دانشگاه تهران گردید و در سال 1334 از رساله دکترای خود با عنوان (نقد الشعر، تاریخ و اصول آن) که زیر نظر بدیع الزمان فروزانفر تألیف شده بود با موفقیت دفاع کرد.

پس از اخذ درجه دکترا، از سوی استاد  بدیع‌الزمان فروزانفر، برای تدریس در دانشکده علوم معقول و منقول دعوت شد و در سال 1335 یا رتبه دانشیاری، کار خود را دانشگاه تهران آغاز کرد و به تدریس تاریخ اسلام، تاریخ ادیان، تاریخ کلام و مجادلات فرق، تاریخ تصوف اسلامی و تاریخ علوم پرداخت.

دکتر زرین کوب در سال 1330 در کنار عده ایی از فضلای عصر همچون عباس اقبال آشتیانی ،سعید نفیسی، دکتر معین ،پرویز ناتل خانلری، غلامحسین صدیقی و عباس زریاب، برای مشارکت در طرح ترجمه مقالات دایرة المعارف اسلام (E1) طبع هلند، دعوت شد.

او در ایام تحصیل در تهران، چندی نزد حاج شیخ ابوالحسن شعرانی بپرداخت و با مباحث حکمت و فلسفه، آشنایی بیشتر یافت. از همان روزگار با فلسفه های معاصر غربی نیز آشنا شد و بعد به مطالعه در باب تصوف نیز علاقمند گردید. استاد که از قبل با زبانهای عربی، فرانسوی و انگلیسی آشنا شده بود در سالهای جنگ دوم جهانی، با کمک بعضی از صاحب منصبان ایتالیایی و آلمانی که در آن ایام در ایران به سر می بردند، به آموزش این دو زبان پراخت.

در سال 1323 نخستین کتاب او به نام (فلسفه، شعر یا تاریخ تطور شعر و شاعری در ایران) در بروجرد منتشر شد، در حالی که در این هنگام، حدود چهار سال یا کمی بیشتر از تاریخ تالیف کتاب می گذشت.

وی که از زمان شروع تحصیلات دانشگاهی به عنوان دبیر در دبیرستانهای تهران به تدریس پرداخته بود. از سال 1328، سردبیری مجله هفتگی مهرگان را نیز عهده دار شد که با وجود وقفه هایی، این همکاری تا پنج سال تداوم یافت. در سال 1335 با رتبه دانشیاری، کار خود را در دانشگاه تهران آغاز و به تدریس تاریخ اسلام، تاریخ ادیان، تاریخ کلام و مجادلات فرق، تاریخ تصوف اسلامی و تاریخ علوم پرداخت. در همین سال، برای مدت کوتاهی نیز امور مربوط به انتشارات بنگاه ترجمه و نشر کتاب را به عهده گرفت. پس از دریافت رتبه استادی دانشگاه تهران (1339 ش)، دکتر زرین کوب چندی نیز در دانشسرای عالی تهران ونیز در دانشکده هنرهای دراماتیک تدریس کرد.

مدتی هم در موسسه لغت فرانکلین با مجتبی مینوی به همکاری مشغول شد. در این میان، یکچند سردبیری مجله راهنمای کتاب را پذیرفت (1342 ش)، و فصل خاصی برای ارائه ادبیات معاصر ایران در مجله به وجود آورد. با این حال همکاری وی با نشریات ادواری داخلی به اینجا محدود نمی شود و فعالیت علمی استاد در انتشار مجلاتی همچون سخن، یغما، جهان نو، دانش، علم و زندگی، مهر و فرهنگ ایران زمین، چشمگیر است.

در سالهای 1347 تا سال 1349 در آمریکا به عنوان استاد میهمان در دانشگاهه‌ای کالیفرنیا و پرینستون به تدریس علوم انسانی پرداخت،سپس به دانشگاه تهران انتقال یافت و در دو گروه تاریخ و ادبیات مشغول به کار شد.

دکتر زرین کوب در بسیاری از مجامع و مجالس علمی جهانی شرکت کرده و به عنوان نماینده ایران به ایراد سخنرانی پرداخته است. از این میان پنجمین کنگره اسلامی در بغداد، بیست و ششمین کنگره بین المللی شرقشناسان در دهلی نو، کنگره بین المللی علوم تاریخی در وین، کنگره تاریخ ادیان در ژنو، مجلس بزرگداشت حافظ شیرازی در دوشنبه تاجیکستان، کنگره بزرگداشت نظامی گنجوی در ایتالیا و بعدا در امریکا، مجمع عمومی سردبیران طرح تاریخ تمدن اقوام آسیای مرکزی در پاریس، کنگره بزرگداشت مولوی در مونیخ، کنگره جهانی بزرگداشت خواجوی کرمانی در کرمان، و کنگره همکاریهای اقوام آسیای مرکزی در تهران، تعدادی از این مجالس را شامل می شود.

از دکتر زرین کوب بیش از 50 کتاب در موضوعات مختلف به جای مانده است که از جمله‌آنها می‌توان به کتاب‌های زیر اشاره کرد:
با کاروان حله، شعر بى دروغ، شعر بى نقاب، از کوچه رندان، سیرى در شعر فارسى، سر نى، بحر در کوزه، پله پله تا ملاقات خدا، پیر گنجه در جست‌وجوى ناکجاآباد، از نى‌نامه (برگزیده مثنوى معنوى)، دو قرن سکوت، تاریخ ایران بعد از اسلام، فتح عرب در ایران (به زبان انگلیسى در تاریخ ایران کمبریج)، تاریخ مردم ایران (دو جلد)، روزگاران ایران، دنباله روزگاران ایران، روزگاران دیگر، ارزش میراث صوفیه، فرار از مدرسه، جست‌وجو در تصوف ایران، دنباله جست‌وجو در تصوف ایران، در قلمرو وجدان، شعله طور (درباره زندگى حلاج)، بنیاد شعر فارسى، ادبیات فرانسه در قرون وسطى، ادبیات فرانسه در دوره رنسانس، متافیزیک، شرح قصیده ترسائیه خاقانى، فن شعر ارسطو، ارسطو و فن شعر . عمده کتاب‌های دکتر زرین‌کوب از سوی انتشارات سخن به بازار کتاب عرضه شده است.

عبدالحسین زرین‌کوب در  24 شهریور سال 1378 و بعد از طی سال‌ها درد و رنج ناشی از بیماری سرطان به دیار باقی شتافت.

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

به زودی نمایشگاه دائمی‌گل وگیاه درشرق تهران افتتاح می‌شود

ششمین نمایشگاه فصلی گل و گیاه در محل دائمی نمایشگاه‌های شهرداری تهران در بوستان گفتگو همزمان با حرکت کاروان گل از بوستان گفتگو به سمت برج میلاد با حضور اعضای شورای شهر تهران و مدیران شهری و استقبال گسترده شهروندان تهرانی آغاز به‌کار کرد.

علت وارونگی مسیر می‌سی‌سی‌پی

می‌سی‌سی‌پی> دانشمندان سرانجام طوفان ایزاک را به‌عنوان عامل وارونه‌شدن مسیر رودخانه می‌سی‌سی‌پی معرفی کردند.

دستور دادستان کل ‌کشور در پرونده اسیدپاشی‌های اصفهان

تحقیقات پلیس برای کشف راز اسیدپاشی‌های اصفهان در حالی ادامه دارد که دادستان کل کشور در حکمی دستور تسریع در شناسایی و دستگیری عامل یا عاملین احتمالی این اسیدپاشی‌ها را داد.

رشد ۱۲۶۷ واحدی شاخص بورس

شاخص کل بورس تهران در مبادلات ۱۲۶۷ واحد افزایش یافت و به ۷۳ هزار و ۵۴۸ واحد رسید.

رشد خیره‌کننده و درصدی بورس در یک روز

به یکباره ورق در بازار سهام برگشت و بازار سهام با یک جهش خیره‌کننده مواجه شد به‌طوری که شاخص بورس ۱.۸ درصد و شاخص فرابورس ۱.۹ درصد رشد کردند.

تعویق دریافت کارمزد از کارتخوان‌ها

تأخیر در بررسی پیشنهاد اخذ کارمزد از تراکنش‌های خرید پایانه‌های فروش در شورای پول و اعتبار باعث شد تا دبیر کل بانک مرکزی اعلام کند که دریافت کارمزد از کارتخوان‌ها از اول آبان‌ماه اجرایی نمی‌شود.

سوختن و ساختن با بدقولی‌های خودروسازان

علی ابراهیمی: چانه زنی خودروسازان برای تعویق اجرای برخی تکالیف قانونی موجب بازگشت دلال‌بازی و افزایش کاذب قیمت خودروهای داخلی به‌دلیل توقف شماره‌گذاری شده است.

شناسایی کم‌درآمدها به‌جای پردرآمدها

دکتر حسین راغفر: موضوع حذف یارانه اقشار پردرآمد و ساماندهی مشمولان دریافت یارانه نقدی در حالی به ‌احتمال از دست رفتن اعتماد مردم ناشی از سرکشی در حساب‌هایشان ربط داده می‌شود که از ابتدا مشخص بود روش ساماندهی یارانه‌بگیران اشتباه است.

خسارت ۳.۵ میلیون دلاری توقف کامیون‌ها در مرز بازرگان

مانع تراشی کشور ترکیه در مسیر ترانزیت زمینی کالا موجب خسارت ۳.۵ میلیون دلاری ناشی از توقف کامیون‌ها شده است.

بازی آمریکا و ترکیه با مهره کوبانی

کوبانی پس از هفته‌ها درگیری به نقطه نمادین مقابله با گروه تروریستی داعش تبدیل شده اما اتفاقاتی در رابطه با این شهر افتاد که بار دیگر بازی تبلیغاتی این روزهای واشنگتن و آنکارا را با مهره کوبانی نشان داد.

کشف موجود دریایی توسط ماهیگیر

سنتوزا> ماهیگیری که در جزیره سنتوزا و حوالی سنگاپور مشغول ماهیگیری بود با دیدن یک موجود دریایی که شبیه ریشه درخت بود مجبور شد سراغ اینترنت برود.

نسل جدید در‌ و پنجره

کانبرا>‌ طراح استرالیایی در‌هایی ساخته است که با یک اشاره انگشت باز شده و پیش‌بینی می‌شود نسل در‌های چند هزارساله کنونی را منقرض کند.

آشنایی با جایزه ملی فیلم انگلیس National Movie Awards

همشهری آنلاین: جایزه ملی فیلم انگلیس یک جایزه سینمایی مردمی بود که از سال ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۱ به اعضای بدنه سینمایی انگلستان اعطا می‌شد.

نفت ارزان؛ تاکتیک آمریکا و عربستان علیه ایران و روسیه

همشهری آنلاین: به گفته مشاور بانک جهانی، ائتلاف نفتی عربستان و آمریکا با هدف زمین‌ زدن اقتصاد ایران و روسیه شکل گرفته است.

صحنه‌سازی ناشیانه برای پنهان‌کردن راز قتل شریک

صحنه‌سازی مرد میانسال برای پنهان کردن راز قتل شریکش آنقدر ناشیانه بود که پلیس در مدت کوتاهی توانست راز جنایت را فاش کند.

ری شهری: رمز اثر بخشی کار مداحی، اخلاص در عمل است

همشهری آنلاین: تولیت آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی (ع)، خدمت ذاکرین اهل بیت علیهم‌السلام در جامعه را بسیار با ارزش خواند و گفت: رمز ماندگاری و اثربخشی کار مداحان، اخلاص در عمل است.

مخالفت کاردینال‌های کاتولیک با اصلاحات پاپ

همشهری‌آنلاین: شورای مشورتی کاردینال‌های کلیسای کاتولیک با بخشی از اصلاحات پیشنهادشده مخالفت کرد.

کنسرت موسیقی قبل قاجار در فرهنگسرای نیاوران

همشهری آنلاین: کنسرت «نغمه‌های مرکب» به آهنگسازی سعید نایب محمدی، با استفاده از عناصر موسیقایی قبل از دوره‌ی قاجار و آهنگسازی به شیوه‌ی موسیقی قدیم ایران روزهای اول و دوم آبان در فرهنگسرای نیاوران اجرا می‌شود.