شنبه 5 اردیبهشت 1394 | به روز شده: 14 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 10 تیر 1391 - 18:52:21 | کد مطلب: 175685 چاپ

آشنایی با سلاح‌های پدافند هوایی توپخانه‌ای ایران

دفاع > پدافند - همشهری آنلاین:
پدافند هوایی وظیفه محافظت از منابع و ثروت‌ها و دارایی‌های زمینی و دریایی را در مقابل حملات هوایی بر عهده دارد.

برای آشنایی بیشتر، بخشی از سلاح‌های پدافند هوایی توپخانه‌ای ایران را معرفی کرده‌ایم:

تیربار 12.7 میلیمتری

دشکا یا به صورت عامیانه دوشکا برای اغلب کسانی که خاطرات سال‌های جنگ تحمیلی را مطالعه می‌کنند و همه علاقمندان به سلاح نامی آشناست. سابقه این تیربار بی‌رحم به جنگ جهانی دوم برمی‌گردد.

نمونه‌های اصلاح شده از آن در جنگ 8 ساله تحمیلی عراق با ایران از سوی دو طرف مورد استفاده قرار گرفت. دوشکا هر چند بیشتر برای حمله به اهداف زمینی به کار برده شده است اما طراحان آن توان درگیری با انواعی از اهداف هوایی را نیز مدنظر داشته اند.

از اینرو خرج یا پیشرانه(پراپلنت) موجود در فشنگ های دوشکا انرژی زیادی تولید کرده و گلوله های آن را با سرعت 800 متر بر ثانیه از لوله خارج می کنند که سوختن تمام باروت در داخل لوله این سلاح که ناشی از دقت بالای طراحی آن است به این توانمندی کمک کرده است.تیربار 12.7 میلیمتری

برد این سلاح در برابر اهداف هوایی حدود 1600 متر ذکر شده و بالگردها، هواگردهای بدون سرنشین و هواپیماهایی که در سرعت و ارتفاع پایین پرواز می کنند را باید از جمله اهداف آن بر شمرد.

تیربار حدوداً 33 کیلوگرمی دوشکا بر روی انواع ادوات و خودروها نصب شده است.

چندی پیش نمونه‌ای از این سلاح که با ترکیب 8 قبضه از آن ساخته شده بود به نمایش در آمد که یک تیربار چند لوله با نواخت تیری بالغ بر 4800 تیر بر دقیقه را نوید می‌داد.

این سلاح تمام قابلیت های دوشکای معمولی را دارد اما با افزایش چشمگیر حجم آتش، هدفگیری اهداف کوچک و سریع و مانور دهنده را ممکن می‌کند.

در واقع محدوده بیشتری از فضای آسمان با هر بار شلیک این سلاح تحت پوشش قرار می گیرد. این سلاح به صورت نمونه کششی مشاهده شده است.

نمونه دیگری از تیربارهای 12.7 میلیمتری PKT نام دارد که بیشتر بر روی ادوات زرهی مشاهده شد و به اندازه دوشکا پر استفاده نیست، از اینرو از پرداختن به آن صرف نظر می کنیم.

تیربار 14.5 میلیمتری

تیربار 14.5 میلیمتری که ساخت شوروی سابق است (با نام ZPU) در میان تسلیحات رژیم بعث عراق به وفور به چشم می خورد و در جنگ، تعدادی از هواپیماها و بالگردهای کشورمان را که در ارتفاع پایین پرواز می نمودند به زیر کشید.

تیربار 14.5 میلیمتری

این سلاح در نمونه های یک، دو و چهار لوله ساخته شده و تعدادی از آن در جنگ توسط رزمندگان اسلام به غنیمت گرفته شد. برخی منابع از خرید تعدادی از آن از کشورهای دیگر خبر داده اند. بیشینه نواخت تیر هر لوله این سلاح 600 تیر بر دقیقه و ارتفاع مؤثر درگیری آن 1400 متر است.

نمونه چهار لوله این سلاح شامل چهارتیربار تک لول است که با قرار گیری در چهار گوشه یک مستطیل، تیربار سنگین ضدهوایی را شکل داده اند. این تیربار نیز به صورت کششی ساخته شده اینطور که به نظر میرسد با توجه به عدم گستردگی کاربرد آن سلاح چندان محبوبی نیست.

سامانه 23 میلیمتری

شاید پرتعدادترین سلاح پدافند هوایی کوتاه برد در کشورمان همین نمونه 23 میلیمتری دو لول معروف ZU-23-2 باشد. در سابقه طولانی حضور این توپ 950 کیلوگرمی سالهای جنگ تحمیلی را باید به طور جدی مرور کرد.

از عراقی ها گرفته که از آن حتی برای انهدام اهداف سطحی استفاده می کردند تا رزمندگان اسلام که با استقرار این سلاح بر روی نفتکش ها سعی در دفاع از آنها داشتند. در ایران این سلاح علاوه بر استفاده به صورت کششی، بر روی وانت و سقف خودروهای تاکتیکی، کامیون و نفربرها(کبری-براق) نیز نصب شده است. در قایق های موشک انداز نیروی دریایی سپاه نیز یک قبضه از این توپ رو به سمت عقب نصب شده است.

سامانه 23 میلیمتری

نمونه 23 میلیمتری تک لوله در جلو و دوشکا در عقب قایق مشاهده می‌شود.

ساخت نمونه تک لوله از این سلاح که به نمونه دریایی معروف شد و نصب آن روی برخی قایق های تندرو یکی از زمینه های افزایش استفاده از این توپ بود که با بکارگیری فولاد دریایی ضد خوردگی امروزه آن را بر روی قایق های تندرو و کشتی های گشت ساحلی مشاهده می کنیم. این نمونه با هدف کاهش وزن ناشی از حذف یک لوله و متعلقات آن و قابلیت نصب بر روی شناورهای سبک وزن توسعه داده شد.

در سال‌های گذشته علاوه بر مشاهده این سلاح در ترکیب‌های جدید، ارتقاء های متعددی نیز در زمینه سامانه های هدفگیری و کنترل آن معرفی شده است.

استفاده از الکتروموتور و یا سرووموتورها برای ایجاد حرکت در توپ و حذف خدمه، استفاده از دوربین برای هدفگیری و سامانه کنترل از راه دور توپ، یکی از این بهینه سازی ها است. کنترل از راه دور، مشکلات ناشی از بی دقتی یا خستگی خدمه در هدفگیری را بر طرف کرده و امکان تغییر سریع در انتخاب هدف را فراهم می‌کند.

سلاح‌های پدافند هوایی توپخانه‌ای ایران

البته نبودن خدمه در نزدیکی سلاح، حفاظت جانی مطلوبی را نیز برای آنها ایجاد می کند. همچنین به معنی امکان استقرار سلاح در نقاط دور از دسترس و کمینگاه‌ها بدون نیاز به حضور خدمه و برای مدتهای زیاد است.

تغییر دیگر مشاهده شده در این سلاح ترکیب توپ با دو پرتابگر موشک های کوتاه برد دوش پرتاب است. گفتنی است ترکیب این نوع موشک و توپ کوتاه برد به افزایش احتمال مورد اصابت قرار دادن هدف و در نتیجه نفوذ ناپذیری بیشتر در این لایه پدافندی منجر می شود.

بجز یک نمونه 6 لوله که اطلاعات خاصی از آن در دسترس نبوده و عمدتاً در رژه نیروهای مسلح به نمایش گذاشته شده نمونه 8 لوله از این سلاح که از ترکیب چهار توپ دو لول شکل گرفته به عنوان جزئی از سامانه مصباح1 معرفی شده است.

این سامانه از یک رادار سه بعدی آرایه فازی مستقر بر سقف یک کانتینر و یک سامانه جستجو و رهگیری اپتیکی در وضعیتی مشابه تشکیل شده است. رادار وظیفه جستجو و تشخیص اهداف را داشته و ضمن تشخیص هدف دوست از دشمن، داده های مربوط به سمت، ارتفاع و فاصله تا هدف را برای سامانه تأمین می‌کند.

سلاح‌های پدافند هوایی توپخانه‌ای ایران

سامانه اپتیکی نیز با قابلیت کارکرد در روز و احتمالاً شب، مسافت یابی و شاید هدفگذاری لیزری علاوه بر بهبود توان شناسایی اهداف، ادامه کار سامانه در شرایط ایجاد اختلال الکترونیک از سوی دشمن را تضمین می‌کند.

این قابلیت ها باعث می شود تا مصباح1 توان شناسایی و ردگیری اهداف کوچکی مانند موشک‌های کروز و هواپیماهای بدون سرنشین را به طور تخصصی داشته باشد. بدیهی است بکارگیری سامانه های پیشرفته ای که به آن اشاره نمودیم، موجب افزایش غیرقابل مقایسه دقت هدفگیری و احتمال اصابت به هدف نسبت به توپهای معمولی بدون هدفگیری می‌گردد.

پس از شناسایی و ردگیری هدف، حال نوبت توپ 8 لوله ای 23 میلیمتری است که به حساب هدف برسد. ترکیب این تعداد سلاح پرقدرت با یکدیگر، علاوه بر افزایش چشمگیر حجم آتش تولیدی و فضای قابل تأثیر در روبرو و اطراف هدف بخت برگشته، انبوهی از گلوله با نرخ شلیک 4000 تیر در دقیقه را به استقبال دشمن می فرستد که معادل حدود 66 تیر در ثانیه است.

با این حساب می توان گفت با یک شلیک دقیق که به کمک سامانه‌های هدفگیری میسر می شود احتمالاً اثری از هدف باقی نخواهد ماند. اما در صورت اجرای مانور سنگین از سوی هدف و فرار از حجم گسترده فضای تحت تأثیر سامانه، این نرخ شلیک و کنترل خودکار و غیر دستی جهت گیری سلاح توان واکنش سریعتر در برابر مانور و تغییر موقعیت اهداف را که توسط رادار ردگیری شده اند به دنبال دارد. بنابراین در چنین موقعیتی شانس انهدام هدف مانور کننده به نسبت توپ های دو لول به میزان بسیار کمی کاهش می یابد.

همچنین کنترل خودکار توپ در مصباح یک به کاهش خدمه مورد نیاز برای کاربری سامانه منجر شده است و بکارگیری الگوریتم های هوشمند شناسایی و دسته بندی اهداف و ترکیب داده های حاصله از حسگرهای مختلف راداری و اپتیکی، به کاهش بار کاری خدمه منجر خواهد شد. از اینرو مصباح1 توانایی درگیری با اهداف گوناگون هوایی شامل هواپیماها و بالگردهای سرنشین دار و بی سرنشین و همچنین موشک های کروز را دارد.

البته در تصاویر رونمایی از مصباح1، نمونه دیگری از تسلیحات توپخانه ای بومی با کالیبر و برد بیشتر به نمایش گذاشته شده بود که می تواند نشان از استفاده همزمان مصباح1 از دو نوع سلاح باشد که در ادامه به این سلاح دوم نیز خواهیم پرداخت.

سلاح‌های پدافند هوایی توپخانه‌ای ایران

یک نمونه دیگر از توپ های 23 میلیمتری نمونه چهار لوله ZSU-23-4 ملقب به شیلکا است. در این سلاح چهار توپ 23 میلیمتری ترکیب شده و در برجک یک خودروی زرهی قرار گرفته اند. اما آنچه شیلکا را متفاوت ساخته، وجود یک رادار برای کمک به هدفگیری دقیق است.

شیلکا نیز از نظر جنگی کارنامه پرفراز و نشیبی دارد و با حضور در جنگ های مختلف به خصوص در خاورمیانه تأثیر عملیاتی بالا و البته ایرادات آن مشخص شده است.

جرم(یا به قول معروف وزن) این مجموعه 19 تن، سرعت آن 30-50 کیلومتر بر ساعت، برد رادار مورد استفاده در آن حدود 20 کیلومتر و دارای 4 نفر خدمه است. این سامانه ها جزو معدود خریدهای نظامی رژیم شاه از شوروی سابق بوده اند و هم اکنون ده‌ها دستگاه از این سلاح عملیاتی است.

منبع مورد استفاده برای این مدخل

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

کره‌جنوبی همچنان محروم از غنی‌سازی

محمد امین خرمی: بیش از ۴ سال مذاکره بین آمریکا و کره‌جنوبی بر سر حق غنی‌سازی‌ کره‌ای‌ها که خود سازنده نیروگاه‌های اتمی در کشورهای دیگر هستند، در نهایت به تمدید ممنوعیت هرگونه غنی‌سازی‌ در خاک کره‌جنوبی منتهی شد.

درمان پارکینسون با فناوری نانو

همشهری آنلاین: محققان موسسه CSIR هند موفق به توسعه روشی شده‌اند که با استفاده از نانوذرات، بیماری پارکینسون درمان می‌شود.

جدیدترین آمار فروش فیلم‌های روی پرده

همشهری آنلاین: تازه‌ترین آمار فروش دو فیلم «ایران برگر» و «استراحت مطلق» در تهران و شهرستان‌ها اعلام شد.

خوش‌بینی کارشناسان بازارسهام به هفته جدید

بورس هفته گذشته را با میانگین زیان ۲.۲ درصدی پشت سر گذاشت اما با توجه به‌احتمال تأیید کاهش نرخ سود بانکی در شورای پول و اعتبار و همچنین امیدواری بازار به انتشار اخبار امیدوارکننده در آینده کارشناسان هفته‌ای متفاوت را پیش‌بینی می‌کنند.

افزایش قیمت نفت به بالای ۶۵ دلار

قیمت نفت برنت دریای شمال پس از افزایش بیش از ۲ دلاری در ۲ روز گذشته به ۶۵ دلار و ۳۶ سنت در هر بشکه رسید.

نقش میکروب‌های روده در بروز افسردگی

همشهری آنلاین: مطالعات محققان موسسه فناوری کالیفرنیا در پاسادنا نشان می‌دهد که میکروب‌های روده نقش مهمی در تولید سروتونین محیطی دارند.

توفان قاطع سعودی‌ها علیه یمن از تجاوزهای صهیونیست‌ها به لبنان کپی برداری شده بود

همشهری آنلاین: سفیر یک کشور بزرگ در گفت وگو با روزنامه لبنانی السفیرتاکید کرد: عملیات نظامی سعودی ها علیه یمن موسوم به « توفان قاطع» از تجاوزهای ارتش صهیونیستی در سال های ۱۹۹۶ و ۲۰۰۶ میلادی علیه لبنان کپی برداری شده بود.

شکر و کربوهیدرات مهم‌ترین عامل اضافه وزن

همشهری آنلاین: مطالعات محققان کالج سلطنتی لندن نشان می‌دهد که اضافه وزن نتیجه بی‌تحرکی نیست؛ بلکه شکر و کربوهیدرات عوامل اصلی چاقی هستند.

برنامه دولت برای قطع یارانه پردرآمدها

وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با تأیید قطع یارانه نقدی برخی از ثروتمندان اظهار کرد: این کار در سال‌جاری ادامه خواهد یافت و تا‌کنون تنها ۴دهم درصد از افراد ثروتمندی که یارانه نقدی‌شان قطع شده است، به این تصمیم دولت اعتراض کرده‌اند. هفته گذشته قطع یارانه نقدی برخی ثروتمندان یارانه‌ای از سوی همشهری رسانه‌ای شد و محمدباقر نوبخت، سخنگوی دولت سرانجام پذیرفت که یارانه نقدی افراد دارای درآمد بالا قطع شده است.

اسکنر سیار هواپیما

بــــخارست: شرکتی رومانیایی اسکنر کوچکی ساخته است که به وسیله یک جرثقیل بالای بدنه هواپیما رفته و تمام طول و عرض آن‌را با دوربین ایکس‌ری بررسی می‌کند.

کاردار عربستان سعودی به وزارت خارجه احضار شد

همشهری آنلاین: در پی ممانعت جنگده‌های عربستان از ورود هواپیمای ایرانی حامل زنان و کودکان درمان شده یمنی و کمک‌های دارویی و انسان‌دوستانه ایران به فضای یمن، کاردار سفارت عربستان به وزارت امور خارجه احضار و مراتب اعتراض ایران به وی ابلاغ شد.

سهم محدود مسکن و حمل و نقل از بازار سرمایه

همشهری آنلاین: عباس آخوندی با بیان این‌که بانک مسکن تاکنون به غیر از دوره‌ای که سیاست‌های تحمیلی مسکن مهر را اجرا کرد راه درستی را طی کرده است گفت: اقتصاد ایران باید امکان پاسخگویی مناسب به تمامی افرادی که می‌خواهند در بخش مسکن سرمایه‌گذاری کنند را داشته باشد.

زوجی با ۴۰ فرزند‌خوانده خاص

ژوانگ‌زی: زوجی در چین از سال ۱۹۸۹ میلادی تا به حال سرپرستی کودکان یتیم و کم‌توان‌جسمی را به‌عهده گرفته و در این سال‌ها آنها را تعلیم داده و غذای‌شان را نیز تأمین کرده‌اند.

گسترش و صبا امتیازات را تقسیم کردند

همشهری‌آنلاین: دیدار تیم‌های گسترش فولاد و صبای قم با تساوی به پایان رسید.

نفت مسجد سلیمان به سقوط نزدیک‌تر شد

همشهری‌آنلاین: دربی فانوس بدستان خوزستانی با تساوی به پایان رسید تا هر دو تیم کماکان در منطقه قرمز جدول رده بندی بمانند.

۹۰ درصد محصولات کشاورزی با آب پرهزینه تولید می‌شود

همشهری آنلاین: وزیر کشاورزی گفت در جهان ۹۰ درصد محصولات با آب سبز تولید می‌‌شود اما در ایران ۹۰ درصد محصولات با آب پرهزینه تولید می‌شود.

حمید سوریان کشتی را نیمه‌کاره رها کرد

همشهری آنلاین: فرنگی‌کار وزن ۵۹ کیلوگرم کشورمان به دلیل ناداوری آشکار به مبارزه خود با آیوو آنگلوف بلغار ادامه نداد.

بافت فرسوده پایتخت در انتظار حمایت

رئیس شورای اسلامی شهر تهران روز گذشته سخنران پیش از خطبه‌های نمازجمعه تهران بود.