شنبه 2 خرداد 1394 | به روز شده: 9 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
سه شنبه 17 مرداد 1391 - 16:26:02 | کد مطلب: 180269 چاپ

آشنایی با خواص زغال‌‌اخته

تغذیه > خواص خوراکی‌ها - همشهری آنلاین:
گیاه زغال‌‌اخته به صورت درخت‌‌ یا درختچه در کنار جریان آب و‌‌ یا در بیشه‌ها می‌‌روید و از گروه گیاهان گل‌دار گلبرگ جدا محسوب می‌‌شود و در زبان انگلیسی به آن cornelian cherry می‌گویند.

گل‌های زغال‌‌اخته، زرد رنگ و خوشه‌ای می‌‌باشد و شهد فراوانی برای زنبورهای عسل دارد. برگ‌های سبز پررنگ، براق و نوک‌تیزی دارد.

میوه آن به شکل بیضی و حدوداً به اندازه آلبالوی درشت است و طعم ترش و شیرینی دارد. رنگ میوه آن قرمز بسیار خوش رنگ است..

درختچه زغال‌اخته حدود 300 سال عمر می‌‌کند و در حدود 25 سالگی تا 8 متر می‌‌رسد. این درخت به‌طور کلی ارتفاعی حدود 8-4 متر دارد. چوب آن بسیار محکم است و در صنعت نیز کاربرد دارد.

زغال‌اخته در منطقه‌ وسیعی از اروپا، آسیا به خصوص ایران، ارمنستان و قفقاز می‌‌روید. محل رویش این گیاه در ایران، در جنگل‌های ارسباران، کوه‌های البرز، منطقه الموت، کوئین قزوین و در جنگل‌های بین مازندران و گیلان است.

منطقه‌ قزوین و رودبار به‌ویژه در حاشیه البرز، بیشترین تولیدکننده و صادر کنندگان زغال‌اخته‌ کشور محسوب می‌‌شوند.

میوه‌‌ نرسیده‌‌ آن به علت داشتن اسید زیاد، بسیار ترش است، ولی میوه‌‌ رسیده‌‌ آن به رنگ قرمز تیره و خوشمزه و شیرین است.

این میوه در تابستان، عرضه و معمولاً به‌صورت تازه مصرف می‌‌شود، ولی به‌صورت خشک، مربا، کنسرو، ترشی، آبمیوه، سس، نکتار، ژله، مارمالاد، سرکه، لواشک و قرص‌های آنتی‌اکسیدان نیز مورد استفاده قرار می‌‌گیرد.

زغال اختهارزش غذایی زغال‌اخته

این میوه حاوی مقادیر زیادی آهن، کلسیم، اسید‌فولیک، ویتامین‌های E, B1, B2, C و فلاوونوئیدها است. زغال‌اخته حاوی بیش از 10 درصد تانن، قند، پکتین، اسیدهای آلی و رنگدانه است. این میوه خوشمزه کم‌کالری است و باعث اضافه وزن نمی‌شود.

همچنین این میوه منبع خوبی برای فیبر است. آنتوسیانین موجود در زغال‌اخته رنگدانه‌ای از گروه فلاوونوئیدها می‌‌باشد که عامل رنگ قرمز در گوجه‌فرنگی و دیگر میوه‌ها است. میوه‌های خانواده گیلاس (cherry) و زغال‌اخته (cornelian cherry) حاوی مقادیر بالای آنتوسیانین هستند.

حدود 17 ترکیب آنتی‌اکسیدان از خانواده‌‌ گیلاس استخراج شده است که ویتامین‌هایC و E ‌و ملاتونین نیز جزء آنها هستند (آنتی‌اکسیدان‌ها مقاومت بدن در برابر بیماری‌های غیر واگیر را بالا می‌‌برند و به پیشگیری از صدمه به سلول‌ها و بافت‌های بدن و در نهایت پیشگیری ازبیماری‌هایی چون بیماری قلبی، سرطان، دیابت، تصلب شرایین، آب‌مروارید، آرتروز و آرتریت کمک بسزایی می‌‌کنند).

انواع سرطان

مواد مغذی موجود در زغال‌اخته از رشد سرطان‌های ریه، کولون (قسمتی از روده بزرگ) و تکثیر سلول‌های سرطان خون بدون تاثیر بر سلول‌های سالم جلوگیری می‌کنند. خصوصیات منحصر به فرد زغال‌اخته قابلیت بالایی در جلوگیری از انتقال سرطان در بدن دارد. برای جلوگیری از سرطان باید از زغال‌اخته به‌طور کامل بهره‌مند شد، نه فقط از عصاره آن. همچنین ترکیبات موجود در آن برای جلوگیری از سرطان پروستات، پوست و شش نیز موثر می‌باشد.

بیماری‌های قلبی

مصرف زغال‌اخته به کاهش بیماری‌های قلبی کمک می‌کند. علت این امر سطح بالای آنتی‌اکسیدان طبیعی به نام آنتوسیانین می‌‌باشد که در سبزیجات و میوه‌های با رنگ تیره ‌‌یافت می‌شود. در‌‌ یک مطالعه بلند‌مدت روی تعدادی از زنان مشخص شد، خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی در زنانی که رژیم غذایی مناسب با مقدار زیاد آنتوسیانین را اجرا می‌کردند به‌طور عمده‌ای کاهش ‌‌یافت.

کاهش سطح کلسترول

زغال‌اخته به کاهش سطح کلسترول نیز کمک می‌کند. پلی‌فنول‌های موجود در زغال‌اخته باعث کاهش کلسترول خون می‌شوند و برای سلامتی قلب مفید هستند. زغال‌اخته در میان میوه‌های مصرفی متداول دارای بالاترین سطح پلی فنول می‌باشد. زغال‌اخته باعث کاهش کلسترول بد خون‌‌یاکلسترولLDL و حفظ کلسترول خوب خون ‌‌یا کلسترول HDL می‌‌گردد و از این طریق باعث کاهش خطر بیماری‌های قلبی عروقی می‌‌شود.

عفونت مجاری ادراری و سنگ کلیه

مصرف عصاره زغال‌اخته برای پیشگیری از بروز عفونت در مجاری ادراری مفید است. علت این است که زغال‌اخته ادرار را اسیدی می‌کند که حاوی‌‌یک عامل ضد باکتری به نام هیپوریک اسید و همچنین ترکیبات دیگری (تعدادی از متخصصان تغذیه بر این باورند که اثرات دفاعی زغال‌اخته به دلیل وجود اسید تانیک است که فقط در زغال‌اخته و سنبل کوهی‌‌ یافت می‌شود که باعث جلوگیری از چسبندگی باکتری‌ها به دیواره‌های مثانه و بروز عفونت می‌شود، به عبارت دیگر زغال‌اخته به خروج باکتری‌ها از بدن کمک و از رشد و تکثیر باکتری و ایجاد عفونت جلوگیری می‌کند) است که از چسبیدن باکتری بیماری‌زای اشرشیاکلی به دیواره مجرای ادرار جلوگیری می‌کند و موجب دفع آن از طریق ادرار می‌شود. باکتری اشرشیاکلی عامل 90 درصد عفونت‌های مجاری ادراری است.‌‌

یکی از متداول‌ترین عفونت‌‌ها، التهاب مثانه است که به‌ویژه در خانم‌ها شایع است. به نظر می‌‌رسد اسید بنزوئیک موجود در زغال‌اخته نیز در ایجاد این خواص درمانی و پیشگیری نقش داشته باشد؛ هر چند تحقیقات اخیر نشان می‌‌دهند که این اثر احتمالاً به دلیل وجود پلیمری در زغال‌اخته می‌باشد که ماهیت آن هنوز شناخته نشده است. این ملکول ناشناخته از اتصال اشرشیا کلی، به دیواره‌‌ مثانه و مجاری ادراری جلوگیری می‌‌کند و به این ترتیب، از رشد و تکثیر باکتری و ایجاد عفونت، جلوگیری می‌‌کند. زغال‌اخته حاوی کوئینیک اسید است، ترکیبی از اسید غیر معمول در بدن که تجزیه نمی‌شود بلکه از طریق ادرار دفع می‌شود.

آب زغال‌اخته برای افراد مبتلا به سنگ‌های کلیه و ادرار بدبو مؤثر است، زیرا با اسیدی کردن ادرار در رفع آن اثر چشمگیری دارد، بخصوص اگر سنگ کلیه از جنس کلسیمی باشد. وجود کوئینیک اسید باعث می‌شود تا مقدار اسید در ادرار کاهش‌‌یابد و همچنین از تشکیل سنگ توسط کلسیم و ‌‌یون فسفات جلوگیری می‌کند.

در بیمارانی که سنگ‌های کلیه در آنها مجددا عود می‌کند، مصرف آب زغال‌اخته کلسیم ‌‌یونیزه شده را در ادرارشان به مقدار 50 درصد کاهش می‌دهد.

کاهش وزن

زغال‌اخته از دو طریق در کاهش وزن موثر است: نخست این که زغال‌اخته مانند تنظیم کننده‌‌ انسولین عمل می‌‌کند. این ماده‌‌ غذایی تأثیر انسولین و انباشتگی چربی‌ها را کاهش می‌‌دهد و در روند از بین بردن چربی‌ها شرکت می‌‌کند. دوم این‌که زغال‌اخته به دفع سموم و چربی‌هایی که در بافت‌های بدن تجمع می‌‌کنند ‌‌یاری می‌‌رساند. تجمع سموم و چربی‌ها در بافت‌های بدن عامل التهاب و احتباس آب محسوب می‌‌شود.

عفونت و اسهال

زغال‌اخته جزو میوه‌هایی است که از بروز عفونت جلوگیری می‌کنند. جوشانده زغال‌اخته در مداوای اسهال معمولی و اسهال خونی اثر دارد، به این صورت که باید ‌‌یک قاشق سوپخوری زغال‌اخته را با فنجانی آب سرد مخلوط کرده و آن را به مدت 5 دقیقه بجوشانید و پس از 15 دقیقه دم کشیدن، آن را صاف کرده و هر روز 2 تا 6 فنجان از آن بنوشید.

سایر فواید

شکوفه‌های زغال‌اختهابوعلی‌سینا، دانشمند و پزشک مشهور، آب زغال‌اخته را برای شست‌وشوی زخم‌های جلدی و گرد ریشه آن را برای التیام زخم‌ها به‌کار می‌برد. با تمام این خواص مفید، مصرف بیش از اندازه زغال‌اخته باعث تهوع، اسهال، دل به‌ هم‌خوردگی و سردرد می‌شود.
مقدار فروکتوز و گلوکز زغال‌اخته کم است و مصرف آن برای افراد چاق و بیماران دیابتی مشکلی به وجود نمی‌آورد. حتی جوشانده‌‌ برگ آن با گل توت‌فرنگی برای درمان دیابت (مرض قند) مؤثر است.

هورمون ملاتونین موجود در آن خواب انسان را راحت و عمیق می‌‌کند. این عمل به‌طور طبیعی و روزمره انجام می‌‌شود. این هورمون مسئولیت تنظیم ریتم 24 ساعته روز و شب بدن را به عهده دارد. زغال‌اخته حاوی مقادیر زیادی ملاتونین است.

پوست زغال‌اخته تب‌بر است و در رفع اسهال مؤثر می‌‌باشد. حتی میوه‌‌ آن نیز اثر قابض دارد، از این‌رو خوردن آن در رفع اسهال و ورم معده مؤثر می‌باشد. برای درمان اسهال بهتر است ‌‌یک قاشق سوپخوری زغال‌اخته را با ‌‌یک فنجان آب سرد مخلوط نموده و آن را به‌مدت 5 دقیقه بجوشانید و پس از 15 دقیقه دم کشیدن آن را صاف کرده و هر روز 2 تا 6 فنجان بنوشید.

محققی به نام دکتر leclerc,h نشان داده است که جوشانده‌‌ پوست زغال‌اخته در درمان بیماری مالاریا مؤثر است. جوشانده‌‌ 60 گرم پوست درخت زغال‌اخته در ‌‌یک لیتر آب اثر تب‌بر و ضد مالاریا دارد. جوشانده‌‌ فوق را باید به‌تدریج صبح و ظهر و شب به میزان 1‌‌یا 2 استکان با کمی قند میل نمود.

زغال‌اخته در بند آمدن خون مؤثر است. در این رابطه ابوعلی سینا دانشمند و پزشک مشهور اسلام، آب زغال‌اخته را برای شست‌وشوی زخم‌های جلدی و گرد ریشه آن را برای التیام زخم‌ها بکار می‌‌برد.

شربت زغال‌اخته ضد عطش است. خصوصاً در تابستان برای جلوگیری از گرمازدگی، نوشیدن شربت آن بسیار مؤثر است.

نظریه‌ای وجود دارد که زغال‌اخته برای درمان شب‌ادراری بچه‌ها هم مفید است. بدین منظور30 گرم برگ آن را در ‌‌یک لیتر آب بریزید و آن را بقدری بجوشانید تا‌‌ یک‌سوم آن بخار شود و پس از صاف نمودن آن را با شکر شیرین کنید و قبل از خواب 1 فنجان به کودک بدهید.

جدا از کلیه این نتایج فوق‌العاده‌‌یکی دیگر از فاکتورهای معمول و رایج این تحقیقات میزان زغال‌اخته‌ای است که شما باید به‌صورت روزانه استفاده کنید. بهترین مقدار مصرف روزانه نصف فنجان در نظر گرفته شده است. این مقدار زغال‌اخته را می‌‌توانید به تنهایی مصرف کنید، با میوه‌های دیگر‌‌یا ماست مخلوط کرده و میل کنید و‌‌ یا با صبحانه بخورید.

به خاطر داشته باشید که اگر می‌‌خواهید همچنان سلامت و متناسب باقی بمانید، باید بدانید که زغال‌اخته و سایر غذاهای گیاهی باید به میزان کافی در برنامه غذایی روزانه شما موجود باشد.

http://www.salamatnews.com

در همین زمینه:
انتخاب سردبیر

تاریخچه نشست‌های وسیس در گفتگو با دکتر شکرخواه

همشهری آنلاین: رئیس انجمن ایرانی مطالعات جامعه اطلاعاتی سیر نشست‌های سران جهان درباره جامعه اطلاعاتی (WSIS) را تا فروم ۲۰۱۵ تشریح کرد. فروم از ۲۵ تا ۲۹ مه تحت عنوان "نوآوری با یکدیگر، قادرسازی تکنولوژی‌های ارتباطی و اطلاع‌رسان برای توسعه پایدار" در ژنو برگزار می‌شود.

کار اندیشان

موژان اردانی: بین دانشکده‌های مختلف دانشگاه تهران در امیرآباد شمالی، دانشکده‌ای هست که شاید کمتر چشم‌مان به آن افتاده باشد یا حتی از وجودش در ایران و تهران بی‌خبر باشیم؛ دانشکده کارآفرینی در میانه خیابان شانزدهم قرار دارد؛ ساختمانی نسبتا کوچک و ساکت که پر است از خبرهای بزرگ و پر سر و صدا.

بیمه رازی قهرمان کشتی آزاد و فرنگی لیگ برتر باشگاه‌های کشور شد

همشهری آنلاین: تیم بیمه رازی در لیگ برتر کشتی باشگاه‌های کشور قهرمانی هردو رشته آزاد و فرنگی را به دست آورد.

پینگ پنگ‌بازان برتر ورزشکاران پیوند اعضای کشور معرفی شدند

همشهری آنلاین: نفرات برتر مسابقات انتخابی تیم ملی تنیس روی میز پیوند اعضای مردان مشخص شدند.

شکست بانوان ایران برابر چین و صعود به دور دوم

همشهری آنلاین: تیم ملی والیبال بانوان ایران در دیدار پایانی خود در مرحله مقدماتی مسابقات قهرمانی آسیا برابر چین با نتیجه ۳ بر ۰ مغلوب شد.

پیروزی شهرداری تبریز در خانه

همشهری آنلاین: هفته نهم دور برگشت لیگ برتر با انجام پنج دیدار به پایان رسید.

خاکپور و میرزایی قهرمان شطرنج پیشکسوتان ایران شدند

همشهری آنلاین: در پایان مسابقات قهرمانی پیشکسوتان ایران عباس خاکپور و محسن میرزایی قهرمان شدند.

۵۳ هزار کشاورز حوضه ارومیه به دریاچه تشنه آب اهدا کردند

همشهری آنلاین: ۵۳ هزار کشاورز در حوضه آبریز دریاچه ارومیه با صرفه‌جویی، ۵۰ درصد از سهمیه آب خود را در یک‌سال گذشته به این دریاچه هدیه کردند تا این پهنه آبی از شور احوالی بیرون آید.

آشنایی با ۵ نوشیدنی برای کاهش کلسترول بد

همشهری آنلاین: اگر شما با مشکل افزایش کلسترول خون مواجه باشید بدون شک دنبال خوردنی‌ها و نوشیدنی‌هایی می‌گردید که برای مقابله با چربی خونتان مناسب باشد. در این مطلب ۵ نوشیدنی را معرفی می‌کنیم. لطفاً با ما همراه باشید.

روغن پالم در کدام صنعت بیشترین مصرف را دارد؟

همشهری آنلاین: دبیر انجمن صنایع غذایی در خصوص استفاده از روغن پالم در صنایع غذایی گفت: از نظر وزارت بهداشت تمام فرآورده‌هایی که نیاز به سرخ‌کردن دارند باید از روغن سرخ‌کردنی که دارای روغن پالم است استفاده کنند.

معرفی قهرمانان مسابقات انتخابی تنیس روی میز بانوان پیوند اعضا

همشهری آنلاین: نفرات برتر مسابقات انتخابی تیم ملی تنیس روی میز پیوند اعضای بانوان مشخص شدند.

رزمایش موشکی ارتش برگزار شد

همشهری آنلاین: رزمایش موشکی نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران در منطقه مرنجاب کاشان با موفقیت برگزار شد و موشک ها به اهداف از پیش تعیین شده اصابت کردند.

سرمقاله روزنامه‌های ۲ خرداد

همشهری آنلاین: ساختار غیرقانونی در جامعه، سقوط شهر تاریخی تدمر در سوریه و ... از جمله موضوعاتی بودند که برخی از روزنامه‌های صبح شنبه-۲ خرداد- در ستون سرمقاله خود به آن پرداختند.

محمدرضا کاظمی فاتح تنیس مناطق ۵گانه کشور شد

همشهری آنلاین: رقابت‌های تنیس آزاد مردان مناطق ۵گانه کشور با برگزاری دیدار فینال به کار خود پایان داد.

پتروشیمی بندرامام تیم سوم لیگ حرفه‌ای بسکتبال شد

همشهری آنلاین: دیدار رده‌بندی مسابقات لیگ حرفه‌ای بسکتبال با کسب مقام سومی پتروشیمی بندر امام به پایان رسید.

برترین‌های مسابقات قهرمانی کشور قایقرانی جانبازان و معلولین مشخص شدند

همشهری آنلاین: رقابت‌های یک روزه قهرمانی کشور قایقرانی جانبازان و معلولین روز چهارشنبه ۳۰ اردیبهشت ماه در محل دریاچه آزادی تهران برگزار شد.

سرتراشیده‌ها در شهر بازی

همشهری آنلاین: هشت کودک سرتراشیده روز ۲۱ مه (۳۱ اردییهشت) ۲۰۱۵ در ضمن دیدارشان از پارک سرگرمی اورلند در شهر یونگین در کره جنوبی سوار بر رولر کاستر هستند.