یکشنبه 1 مهر 1397 | به روز شده: 43 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
شنبه 1 آبان 1389 - 19:33:15 | کد مطلب: 118980 چاپ

زندگینامه: آندره وایدا (۱۹۲۶-۲۰۱۶)

سینما و تلویزیون > سینمای‌ جهان - محمد ملاحسینی:
آندره وایدا (Andrzej Wajda) در سال ۱۹۲۶ در سوالکی کشور لهستان به دنیا آمد.

وی 13 ساله بود که جنگ جهانی دوم آغاز شد. او بیشتر عمرش را به همراه مادرش با این امید گذراند که شاید پدرش از جنگ زنده بازگردد.

نام پدر وایدا در هیچ یک از فهرست‌های رسمی سربازان لهستانی کشته شده در جنگ اعلام نشده بود و حقیقت درباره او سال‌ها بعد آشکار شد:

  • کاپیتان وایدا در زندانی واقع در غرب اتحاد جماهیر شوروی توسط پلیس مخفی شوروی خونسردانه تیرباران شده بود.

این فاجعه در حالی رخ داده بود که آندره و حدود 22 هزار لهستانی دیگر امیدوارانه انتظار بازگشت عزیزانشان را می‌کشیدند.

وایدا هنر طراحی را از پدرش آموخته بود و همین باعث شد که در کراکوف به تحصیل در رشته هنرهای زیبا بپردازد. اما 3 سال بعد تصمیمش عوض شد و برای ادامه تحصیل به مدرسه فیلم لودز رفت.

وی در دهه 1950 یکی از اعضای اصلی مدرسه فیلم لهستان بود که جمعی از فیلمسازان بسیار مستعد را تشکیل می‌داد که با فیلم‌هایشان اعتباری بین‌المللی را برای سینمای اروپای شرقی به ارمغان آورده بودند.

فیلم‌های وایدا مهم‌ترین رویدادهای تاریخی لهستان در نیمه دوم قرن بیستم را در ساختاری تراژیک که خاص سینمای وایداست، به تصویر کشیده‌اند.

این که وایدا زندگی‌اش را وقف جنبش همبستگی کرده بود، باعث شد که در نخستین انتخابات آزاد لهستان در سال 1989 یکی از کاندیداها باشد.

فیلم‌های او همگی مورد تحسین واقع شده‌اند. در سال 2000 نیز جایزه یک عمر دستاورد سینمایی آکادمی اسکار به او تعلق گرفت. وایدا در عین حال به خاطر فیلم مرد آهنین نخل طلای جشنواره کن 1981 را نیز از آن خود کرده بود. همچنین فیلم دیگرش با نام کاتین در هشتادمین دوره جوایز اسکار، نامزد اسکار بهترین فیلم خارجی شده بود.

سینما

کاتین، شخصی‌ترین فیلم وایدا محسوب می‌شود. او پدرش را در قتل‌عام کاتین از دست داده و در عین حال، شاهد تلاش‌های ناامیدانه و عبث مادرش برای جست و جوی پدرش که در نهایت به کشف سرنوشت تراژیک پدر منجر شد بود، است.

در سال 1940، 22 هزار لهستانی به فرمان یوزف استالین در جنگل کاتین واقع در غرب اتحاد جماهیر شوروی به جوخه اعدام سپرده شدند و از این تراژدی تا بهار 1943 پرده برداشته نشد.

در بهار آن سال، نازی‌ها در حملات خود به خاک شوروی گورهای دسته جمعی لهستانی‌ها را کشف کردند. آنها اخبار این کشف را به منظور منحرف ساختن توجه افکار عمومی از قتل عام‌هایی که خودشان در مورد یهودیان، اسلاوها، کولی‌ها و دیگر مخالفانشان انجام داده بودند.

وایدا در فیلم کاتین سرنوشت 4 افسر لهستانی و خانواده هایشان را که البته همگی شخصیت‌های داستانی هستند، به تصویر می‌کشد.

از عناصر ثابت سینمای وایدا می‌توان به تصاویر گرافیکی اشاره کرد که حکایت از نمادگرایی وایدا دارد.

برخی از آثار آندره وایدا:

  • یک نسل -۱۹۵۴
  • کانال - ۱۹۵۶
  • خاکسترها و الماس‌ها - ۱۹۵۸
  • دروازه‌های بهشت - ۱۹۶۸
  • عرض موعود - ۱۹۷۴
  • مرد مرمرین -۱۹۷۶
  • مرد آهنین - ۱۹۸۱
  • دانتون - ۱۹۸۳
در همین زمینه: