دوشنبه 2 مهر 1397 | به روز شده: 26 دقیقه قبل

HAMSHAHRIONLINE

The online version of the Iranian daily Hamshahri
ISSN 1735-6393
دوشنبه 5 شهریور 1386 - 16:43:16 | کد مطلب: 30008 چاپ

مفاهیم: رس چیست؟

ارتباطات > رسانه و روزنامه‌نگاری - دکتر ایرج رستگار:
پیام‌ها دارای کوچکترین واحد ساختمانی هستند که من نام آن را "رس" گذاشته‌ام.

رس کوچکترین واحدی است که معنا را در گیرنده پدید می‌‌آورد. ویژگی‌ها و مشخصه‌های شناسایی رس‌ها عبارتند از: سیستم های تعادلی، رابطه با محیط، انتقال فعال و غیر فعال، مسولیت‌ها، شکست‌ها، می‌دان‌ها، رفتارهای تابشی، جهش، همانندسازی و تکثیر، خاستگاه شکل‌گیری، نظم و بی‌نظمی‌، زنجیره و شبکه، نیروهای درونی، تأثیر متقابل، ضریب تأثیرگذاری، انرژی، حرکتهای موجی، حالتهای بازتابی و پایداری.
این مقاله به تبیین و توضیح این موارد می‌‌پردازد
اگر به سیر تکاملی تاریخ علم نظر کنیم، در می‌‌یابیم که روند جست و جوهای عالمانه، زمانی شتاب گرفت که شناسایی اجزا و واحدهای تشکیل دهنده عناصر، مورد بررسی قرار گرفت. ضمن مثال دانش بیولوژی هنگامی‌‌توانست قد علم کند و پرده از روی رازهای هستی بردارد که دانشمندان به شناسایی سلول و عملکرد آن پرداختند. با بیان این مقدمه اگر به دنیای ارتباطات پای بگذاریم و به بررسی پیام به عنوان یکی از اصلی‌ترین عناصر سیکل‌های ارتباطی بپردازیم، در خواهیم یافت اگر چه بی‌نهایت پیام ارتباطی در داد و دهش میان انسان‌ها وجود دارد و هر لحظه نیز بر تعداد آنها افزوده می‌‌شود، اما پایه ساختمانی و طرح تشکیلاتی واحدی بر همگی آنها حاکم است. همانگونه که کوچکترین واحدساختمانی یک موجود زنده را سلول می‌‌گویند. پیام ها نیز دارای کوچکترین واحد ساختمانی هستند که من نام آن را رس می‌‌گذارم.
اگر چنین فرضیه‌ای را بپذیریم که راس کوچکترین واحد ساختمانی پیام است سوأل اساسی و بسیار مهم این است که چگونه می‌‌توان این واحد را شناسایی کرد. برای اثبات این فرضیه تحلیل محتوا و شناسایی کمی‌‌و کیفی پیام‌ها ضروری به نظر می‌‌رسد. خوشبختانه با پیدایش ارتباطات دیجیتالی شناسایی کمی‌‌پیام‌ها امکان پذیر شد. زیرا کامپیوترها بر مبنای سیگنال‌های دیجیتالی تبادل اطلاعات می‌‌کنند. سیگنال‌های دیجیتالی توسط ولتاژ بیان می‌‌شوند. یک ولتاژ عدد صفر را در مبنای دو و ولتاژ دیگر عدد یک را در مبنای دو نمایش می‌‌دهد. اعداد دو دویی یا اعداد بر مبنای دو (Binary) توسط تصاویر صفر و یک نمایش داده می‌‌شوند. یک رقم دودویی یک یا صفر، یک بیت (BIT) نامیده می‌‌شود. هر هشت بیت برابر یک بایت (BYTE) است. و دو بایت یا بیشتر را یک کلمه (WORD) نامند. سیستم انتقال داده‌های فوق می‌‌تواند معیاری مناسبی برای انتقال پیام نیز بشمار آید . با این پیش فرض که رس‌ها با بیت‌ها یک تفاوت بنیادین دارند. و آن این که بیت‌ها به لحاظ حجم اطلاعاتی همیشه یکسان هستند اما رس‌ها زمانی هویت پیدا می‌‌کنند و به عنوان کوچکترین واحد پیام‌های ارتباطی قابل ارائه می‌‌گردند که یک معنای مشخص را در گیرنده پدید آورند. بنابراین گاهی یک بیت حجم اطلاعاتی یک رس است و زمانی چندین و چند بایت و کلمه یک رس را پدید می‌‌آورند. بنابراین رس کوچکترین واحدی است که قابلیت انتقال یک مفهوم در سیکل ارتباطی را داشته باشد. اصولاً رس‌ها سه مشخصه ی اصلی دارند

1- به لحاظ حجم اطلاعاتی ثابت نیستند بلکه متغیرند

2- بین رس و پیام انتقالی یک وابستگی و ارتباط مستقیم وجود دارد. پس رس‌ها با توجه به نوع پیام‌ها متفاوت هستند

3- کوچکترین واحدی هستند که یک معنا را در گیرنده پدید می‌‌آورند. ضمناً تحلیل پیام‌ها ما را به رهیافت‌هایی می‌‌رساند که واحد دار بودن آنها را اجتناب ناپذیر می‌‌کند. این ویژگی‌ها به‌شرح زیر است:

1- رس‌ها و سیستم‌های تعادلی
رس‌ها در محیط های ارتباطی میل به سوی تعادل دارند . تعادل سیستم‌های ارتباطی  بر مبنای دو مولفه ی تراکم و نیاز است. رس‌ها از محیط پر تراکم به محیط کم تراکـم میل می‌‌کنند . انباشـت رس، احساس نیاز به دریافت را کاهش می‌‌دهد ولی اگر در همان محیط انباشتگی به حداقل برسد پذیرندگی بیشتر می‌‌گردد. البته تراکم مورد نظر، تراکم جمعیتی نیست بلکه پیام است.

همانگونه که در تصویر شماره یک ملاحظه می‌‌شود رابطه رس با نیاز و پذیرندگی معکوس است. تعادل در پیام‌های ارتباطی از ویژگی‌های دیگری نیز برخوردار هستند. این ویژگی‌ها به قرار زیر است:
1. نیروهای داخلی هر رس بر یکدیگر تاثیر می‌‌گذارند و یکدیگررا خنثی می‌‌کنند.
2. رس‌ها همواره تحت تاثیر نیروی رس‌های دیگر در بیرون محیط‌های ارتباطی هستند. رس‌ها ممکن است نسبت به یک محیط و مختصه در تعادل پایدار باشد و نسبت به محیط و مختصه دیگر در تعادل ناپایدار قرار گیرد. ضمن آنکه می‌‌تواند نسبت به مختصه سومی‌‌ حتی در حالت خنثی قرار بگیرد.

2. رس‌ها همیشه قابل دریافت نیستند.
 آدمی‌‌ دنیای پیرامون خویش را بر اساس قدرت فهم خویش می‌‌بیند و می‌‌یابد تا بر مبنای واقعیت‌هائی که وجود دارند. ضمن مثال چشم انسان نمی‌‌تواند رنگ‌های مختلف ستارگان را تشخیص دهد زیرا مخروط‌های شبکیه چشم که مسوول رویت رنگ‌ها هستند در نورهای ضعیف خوب عمل نمی‌‌کنند بنابراین شب را تقریباً یک رنگ می‌‌بینیم در حالی که اگر این حساسیت وجود داشت آسمان را به حالتی که هست یعنی رنگارنگ می‌‌دیدیم. در دنیای ارتباطات نیز چنین است. رس‌های بسیاری پیرامون ما وجود دارند که دریافت نمی‌‌گردند. دلایل این امر را در موارد زیر می‌‌توان جست و جو کرد.

1. عدم توانمندی گیرنده برای جذب
2. عدم جذابیت پیام برای گیرنده
3. مساله ساز و بحران آفرین بودن پیام برای گیرنده
4. عدم آگاهی نسبت به وجود پیام
5. عدم وجود فایده برای گیرنده
6. اشباع بودن و یا تصور اشباع بودن نسبت به پیام های حوزه خاص
7. احساس ترس نسبت به دریافت پیام
8. بی تفاوت بودن نسبت به پیام
9. عدم احساس نیاز
10. عدم تناسب پیام با خواست گیرنده
11. عدم وجود شرایط مناسب برای  دریافت پیام
12. فقدان توانمندی لازم برای نیاز سنجی پیام ها
13. وازده گی نسبت به پیام
14. پیچیده بودن برخی پیام
15. عدم توانمندی لازم برای آنالیز پیام ها
16. مقاومت در برابر دریافت پیام به دلیل باورهای دینی یا دیگر ساخت های ذهنی
17. عدم برخورداری از تخصص لازم
18. نداشتن اجازه برای دریافت پیام
19. فقرهای فرهنگی ، اجتماعی و اقتصادی
20. عدم برخورداری از امکانات لازم
باید خاطر نشان کرد که موقعیت های گیرنده و فرستنده نیز در این زمی‌نه حائز اهمیت است. گیرنده و فرستنده می‌‌توانند در 3 موقعیت قرار بگیرند که رس ها دریافت نگردند.

1. گیرنده خواهان دریافت است ولی فرستنده ارسال نمی‌‌کند.
2. گیرنده خواهان دریافت نیست ولی فرستنده ارسال می‌‌کند.
3. گیرنده خواهان دریافت نیست ، فرستنده نیز ارسال نمی‌‌کند.

3- رابطه رس ها با محیط  
رابطه تعداد رس ها با محیط از ارتباط خطی یکسان تبعیت می‌‌کند به عبارت دیگر با افزایش تعداد رس ها محیط گسترده تر می‌‌گردد و بین آنها ارتباط مستقیم برقرار می‌‌گردد .البته این در حالی است که فشارهای بیرونی تاثیر گذار بر رس  را در نظر نگیریم . ضمن مثال اگر کانال های تلویزیونی را     فرستنده هائی در نظر بگیریم که رس ها را منتقل می‌‌کنند  به هر نسبت که تعداد کانال ها افزایش و یا برنامه های همان کانال ها افزایش و متنوع گردد جامعه تحت پوشش آنها افزایش می‌‌یابد به عبارت دیگر گستره ی جغرافیائی بیشتری را تحت پوشش قرار می‌‌دهند

البته همان گونه که عنوان شد این در حالی است که فشار بیرونی صفر در نظر گرفته شود این فشار می‌‌تواند ایجاد کانال های موازی توسط شبکه های ماهواره ای و تلویزیونی توسط کشورهای همسایه و یا اپوزیسیون های خارج از نظام باشند  که شرایطی را فراهم می‌‌آورند تا بینندگان تلویزیونی شبکه‌های داخلی علیرغم توسعه کمی‌‌کانال‌ها به سوی آنها جذب نگردند.
البته هر چه فشار وارد بر رس‌ها افزایش یابد محیط ارتباطی محدودتر می‌‌گردد و جامعه تحت پوشش کوچکتر می‌‌شود، بنابراین ارتباط بین آنها از یک رابطه معکوس پیروی می‌‌کند.

در هر فضای ارتباطی محرک هائی وجود دارند که من نام آنها را محرک های گیرنده گان پیام می‌‌گذارم. محرک ها قادرند واکنش های منفی و مثبت ایجاد می‌‌کنند. به عبارت دیگر محرک‌ها می‌‌توانند عامل توسعه و افزایش رس‌ها باشند همان گونه که این قابلیت را دارند که نقش کاهنده دارا باشند. ضمن مثال نتیجه عملکرد یک محرک اجتماعی به خود سانسوری و سانسور منتهی می‌‌گردد در حالی که محرک دیگر به آزادی بیان و توسعه ی سیاسی می‌‌انجامد. بنابراین نسبت رس با محرک از یک رابطه خطی مستقیم پیروی می‌‌کنند.

4- میدان رس
سرمای زمستان است، درب سالن اجتماعات یک مجموعه تفریحی را باز می‌‌کنید و داخل می‌‌شویدسالن بزرگ است. شما تنها هستید و در گوشه‌ای از سالن وسیله گرمایش کوچکی روشن است. هنوز سرما بر شما مستولی است. به سمت وسیله گرمایش می‌‌روید هر چه نزدیکتر می‌‌شوید احساس گرمای بیشتری می‌‌کنید. دما در هر نقطه سالن مقدار معینی دارد که تغییرات دما را می‌‌توان یا به صورت تابع ریاضی مانند (T (x, y, z و یا به وسیله ی نموداری که تغییرات T را نشان می‌‌دهد به تصویر کشید. این توزیع دما می‌دان دما خوانده می‌‌شود. رس ها نیز چنین عمل می‌‌کنند ، در حوزه ی انتشار خود می‌دانی را می‌‌سازند که می‌دان رس نام دارد. هر رس مستقیماً با رس دیگر بر هم کنش نمی‌‌کند بلکه با می‌دان حاصل از رس برهم کنش می‌‌کند . بدین مفهوم که رس اول می‌دانی را پدید می‌‌آورد. که در هر نقطه از فضا مقدار معینی دارد. سپس رس دوم بر حسب موقعیت خود با این می‌دان بر هم کنش می‌‌کند. میدان نقش میانجی میان دو رس را باز می‌‌کند.

رس اول یک میدان رس به وجود می‌‌آورد و رس دوم با میدان رس اول بر هم کنش می‌‌کند.
میدان رس ظرفیت انجام امور زیر را دارد:
1. مخاطب را به سمت هدف هدایت می‌‌کند.
2. دریافت پیام را شتاب می‌‌بخشد.
3. مخاطب را در حوزه ی فکری خاص قرار می‌‌دهد.
4. شرایطی ویژه ای فراهم می‌‌آورد تا گیرنده از دریافت پیام منحرف نگردد.
5. تلاش می‌‌گردد تا مخاطب به مرحله اقناع پیام برسد.
قابل ذکر است اگر تعداد رس ها بیش از دو مورد باشد می‌دان رس برابر است با جمع برداری می‌دان های ناشی از هر کدام از آنها. با این احتساب اگر میدان رس را به R نشان دهیم خواهیم داشت. R = R1+ R2+ R3 + …

5- انتقال فعال و غیر فعال
شیوه عملکرد رس‌ها در سیکل‌های ارتباطی بشرح زیر است:
1- ایجاد زنجیره و شبکه ی اطلاعاتی با رس‌های دیگر
2- پراکنده سازی یا جدا سازی از شبکه ها و زنجیره‌های اطلاعاتی
3- جابه جائی و انتقال داده‌ها که برون رفت یا درون رفت اطلاعات است.
 اما نکته مهم آن که عملکردهای فوق یا به صورت فعال و با صرف انرژی و یا غیر فعال و بدون صرف انرژی به وقوع می‌‌پیوندد. به انتقال داده ها یا پراکنده‌سازی و اتحاد اطلاعاتی هنگامی‌‌فعال گفته می‌‌شود که ارادی و با خواست اراده ی معطوف به آن جامع عمل بپوشد. و هنگامی‌‌غیر فعال است که اراده بر آن مترتب نباشد و غیرارادی صورت پذیرد.

6- رس‌ها و رفتارهای تابشی
برخی اجسام از خود نور ندارند بلکه باید به آنها نور تاباند تا رویت شدند. ولی گروهی دیگر نیازی به نور ندارند بلکه دمای آنها به اندازه‌ای است که می‌‌درخشند و در تاریکی و روشنایی دیده می‌‌شوند. رس‌ها نیز از این اصل پیروی می‌‌کنند. هر چه داده‌ها غنی‌تر باشد روند شکل‌گیری پدیده تابش اطلاعاتی و ایجاد معنا در مخاطب مشهودتر است. به عبارت دیگر هر چه تابش افزایش یابد به همان میزان نیز دریافت معنا گسترش می‌‌یابد.
داده های اطلاعاتی غنی > تابش اطلاعاتی > ایجاد معنا
پدیده تابش رس تا به حدی ادامه می‌‌یابد که با محیط پیرامون و مخاطب به تعادل برسد. بر اساس فیزیک کوانتوم «اگر جسمی‌‌از محیطش گرمتر باشد تابش را بیشتر گسیل می‌‌کند تا جذب، و بدین ترتیب خنک می‌‌شود. معمولاً این جسم با محیطش به تعادل گرمایی می‌‌رسد و در این شرایط آهنگ جذب تابش با آهنگ گسیل آن مساوی است» مورد فوق در زمینه پیام‌های ارتباطی نیز کاملاً مصداق دارد.

7- رس‌ها وظایف، نقش‌ها و مسوولیت‌های مشخصی دارند.
هررس رسالت مخصوص به خود دارد. وظیفه  مشخصی برگردن دارد و مسوول اجرای نقشی است که به او واگذار می‌‌گردد. یک پیام همانند یک ماشین می‌‌ماند که هر یک از اجزاء آن مسوولیت مشخصی بر عهده دارد. عملکرد بهینه ی هر یک از اجزاء است که حرکت ماشین را امکان پذیر می‌‌سازد. رس ها نیز همانند قطعات ماشین هستند که هر یک وظیفه ای مشخص را بر گردن دارند و از ارتباط منظم و سیستماتیک هر یک از آنها در کنار یکدیگر است که ماشین پیام به حرکت در می‌‌آید.  اگر هر رس به وظیفه‌ای که برعهده دارد درست عمل نکند اسباب انسداد پیام فراهم می‌‌آید. البته نا کار آمدی هر رس با توجه به مسوولیت و درجه اهمی‌تی که دارد می‌‌تواند مساله ساز باشد. ضمن مثال زمانی یک رس نقش رادیو پخش و دیگری کاربراتور را دارد. بدون رادیو پخش می‌‌توان به حرکت ادامه داد ولی بدون کاربراتور چاره ای جز توقف نیست. بنابراین یکی از نشانه های پیام های موثر و اثربخش نقش آفرینی متناسب رس ها و رابطه مند بودن آنها با یکدیگر است.

8- رس‌ها و شکست پیام
فیزیک دانان معتقدند اگر غواصی از زیرآب،به شاخه درختی که روی آب سایه انداخته است نگاه کند، آن را با ضریب 00/1، 33/1 بالاتر از جایی که هست می‌‌بیند. به همین ترتیب، کسی که از بالا به جسمی‌‌ واقع در ته یک مخزن آب نگاه می‌‌کند، آن را نزدیکتر (از آنچه واقعاً هست) می‌‌بیند و فکر می‌‌کند که این جسم به نسبت  33/1 ، 00/1 به سطح نزدیکتر است. این  پدیده شکست نور است.
انتقال رس نیز از قانون فوق پیروی می‌‌کند بدین مفهوم که وقتی رس از یک محیط به محیط دیگر منتقل می‌‌گردد دچار شکست می‌‌شود و مفهومی‌‌که در مخاطب ایجاد می‌‌کند به دلیل تغییر جغرافیایی با خواست فرستنده مغایرت معنائی پدید می‌‌آورد. همانند تیری که تیرانداز رها می‌‌کند تا به هدف بنشیند محیطی که حد فاصل اسلحه تا هدف مورد نظر است بسیار حائز اهمی‌ت است محیط می‌‌تواند عامل انحراف از نقطه مرکزی سیبل باشد. هر چه فاصله بیشتر باشد و یا باد هم جریان داشته باشد، شرایط نامساعدتر خواهد بود. دو عامل محیطی و فاصله، اثرگذاری مطلوب را با خدشه روبرو می‌‌کنند. در پیام‌های ارتباطی نیز پارازیت و فاصله های جغرافیائی عامل شکست رس می‌‌گردند.
ولی نکته جالب آن که بحث شکست نه تنها در فیزیک نور بلکه در پیام های ارتباطی نیز شکل می‌‌گیرد.
به عبارت دیگر رس تحت تأثیر شرایط درونی و بیرونی مسیری را می‌‌پیماید که با خواست اولیه منبع یکسان نیست. البته این عدم یکسانی می‌‌تواند در راستای واگرایی یا همگرایی باشد .بدین مفهوم که شکست رس همی‌شه به معنای تضعیف منبع نیست بلکه گاهی اوقات حمایت گر و تقویت کننده است، در این حالت شکست توأم با همگرایی مثبت است و اگر نقش تضعیف کننده داشته باشد شکست توام با واگرائی است البته باید توجه داشت که در هر دو حالت شکست می‌‌تواند منتهی به تولید معنای جدید شود.  باید اذعان داشت که امکان شکست پیام‌های ارتباطی در سه مرحله است.
1- درون فرستنده
2- درون کانال ارتباطی یا حد فاصل گیرنده تا فرستنده
3- درون گیرنده.

9- رس‌ها و پدیده جهش
از هم نشینی رس‌ها یا به عبارتی واحدهای بنیادی پیام در کنار یک دیگر نردبان اطلاعاتی پدید می‌‌آید که وظیفه انتقال پیام را بر عهده دارند. اما گاهی اوقات تحت تاًثیر شرایط غیر متعارف بیرونی‌یا درونی اطلاعات رس دست خوش تغییر می‌‌گردد. این پدیده ، جهش رس نام دارد که به اشکال مختلف می‌‌باشد.
1- جهش معنائی: این جهش زمانی روی می‌‌دهد که تحت تاًثیر آن تمامی‌‌اطلاعات رس تغییرمی‌‌یابد و اطلاعات موجود در آن یا بی اثر و غیر کارآمد می‌‌شود، یا درصورت کارآمدی، کارکردهای اولیه را نخواهد داشت.
2- جهش پازلی: این جهش زمانی روی می‌‌دهد که بخشی از اطلاعات انتقالی یا به دشواری رمزخوانی می‌‌شود و یا ناقص و همانند پازلی است که یک تکه از آن افتاده باشد.
3- جهش تغییری: در این جهش، هر چند به صورت کامل بر روی تمامی‌‌داده‌های اطلاعاتی اثر نمی‌‌کند و فقط بخشی از آن را با تغییر رو به رو می‌‌کند ولی حساسیت تغییر ایجادی به گونه‌ای است که ساختار مفهوم اطلاعاتی دگرگون می‌‌شود.
4- جهش اتصالی: رس ها در کنار یک دیگر می‌‌نشینند و هم نشینی آنها عامل موثر در گسترش و توسعه ی پیام است . ولی گاهی جهش به عنوان مانع اتصال عمل می‌‌کند و سبب می‌‌شود تا رس نتواند در حلقه زنجیره و شبکه ی ارتباطی - اطلاعاتی ایفا ی نقش کند.
5- جهش تأخیری: اگر تغییر ایجادی بر روی رس آنی و فوری نباشد، بلکه با یک فاز تأخیری ایجادشود این حالت را جهش تأخیری گویند.
6- جهش نهفته: هرگاه تغییر بر روی اطلاعات رس تحت تأثیر عوامل تغییرزا فقط درشرایط خاص نمایان شود ، جهش ایجاد شده نهفته است. بدین مفهوم که بین عامل موثر بر تغییر، شرایط و زمان نمایان شدن جهش تفاوت وجود دارد، در این حالت ابتدا جهش صورت گرفته موثر نیست و برای عملیاتی شدن آن شرایط ویژه و مخصوص نیازمند است.
7- جهش کاذب: جهش کاذب هنگامی‌‌است که تغییر روی رس به صورت ارادی ولی غیر واقعی به وقوع بپیوندد. به عبارت دیگر، اطلاعات نمایشی رس با اطلاعات واقعی آن متفاوت و حتی متعارض است.
8- جهش تسریعی: گاهی هدف و منظور وقوع جهش ، سرعت دادن به در هم تنیدگی و اتصال رس با رس های دیگر و ایجاد سریع زنجیره و شبکه ارتباطی - اطلاعاتی ست . در صورت پدیدار شدن چنین تغییری جهش تسریعی صورت گرفته است.
9- جهش باز گشتی: این جهش دومین تغییر اعمال شده بر روی رس است. به عبارت دیگر باعث می‌‌شود تا رس پس از فعال شدن به حالت اولیه بازگردد و از خصوصیات و ویژ گی های ابتدایی برخوردار شود.

10- رس‌ها همانندسازی می‌‌کنند و تکثیر می‌‌یابند
رس زمانیکه در فرستنده قرار دارد به حالت مجرد وجود دارد. رس در این حالت یک معنای مشخص ضمن مثال A را داراست. ولی زمانی که انتقال صورت می‌‌گیرد و بر روی گیرنده می‌‌نشیند و معنا سازی آغاز می‌‌گردد دیگر این معنا A نیست. هر چند که ممکن است به A بسیار شبیه باشد ولی حتی در بالاترین حد شباهت معنای جدید َ A خواهد بود . Áخصوصیات رس اول را دارد ولی با آن متفاوت است . زیرا ساختار ذهنی گیرنده به هیچ  عنوان با فرستنده یکسان نیست بنابراین معنای شکل یافته در گیرنده عبارت است از رمزخوانی رسA به اضافه پیش داوری ها و ذهنیت ها ی گیرنده که در نهایت معنای َ A راشکل می‌‌دهد. اما نکته مهم تکثیر و همانند سازی رس هاست . که پس از نشستن رسA بر روی گیرنده پدید می‌‌آید گاهی اوقات بر اساس توانمندی ها ، ظرفیت و موقعیت گیرنده ممکن است بیش از یک رس جدید پدید آید . معنا یا معناهای جدید ایجاد شده در گیرنده در حقیقت همانند سازی یا تکثیر رس است . البته باید توجه داشت که رس ها در دو حالت برونی و درونی تکثیر می‌‌یابند . حالت برونی همان گونه که عنوان شد زمانی است که ضمن مثال رس A  از فرستنده به گیرنده منتقل می‌‌گردد و رس Á  را درگیرنده پدید می‌‌آورد اما تکثیر درونی هنگامی‌‌است که فرستنده همزمان نقش گیرنده را ایفا می‌‌کند و رس A در درون فرستنده به رس Á تکثیر می‌‌یابد.

11- خاستگاه شکل‌گیری هر رس به رس پیشین باز می‌‌گردد
هر آن چه در هستی وجود دارد ، عطف به سابقه است. هر پدیده یی وابسته به گذشته است. هیچ چیز بی‌سابقه پدید نمی‌‌آید. به عبارت دیگر زایش بر مبنای هیچ نیست . علت هست شدن ها را در گذشته باید جست و جو کرد. رس‌ها نیز از این قوانین پیروی می‌‌کنند. و به یکدیگر وابسته‌اند.
هیچ فرستنده‌ای نمی‌‌تواند خود را تولید کننده پیام بداند بدون آنکه دانسته‌های او بر اطلاعات به دست آورده از گذشته استوار نباشد. در زمینه وابستگی هر رس به رس پیشین به ویژگی های زیر می‌‌توان اشاره کرد.
1. رس ها رشد شاخه‌یی دارند.
2. هر رس امکان ایجاد شاخه جدید را دارد.
3. شاخه جدید الزاماً با شاخه اولیه یکسان نیست.
4. رس های جدید ممکن است حالت تعارض یا تمایل با رس پیشین داشته باشند.
5. مسیر حرکت برخی رس ها در راستای رس پیشین است . بنابراین مکمل یکدیگرند.
6. رس ها در حین رشد با رس‌های دیگر پیوند برقرار می‌‌کنند و رس جدید را پدید می‌‌آورند.
7. رشد رس ممکن است متوقف شود ولی از بین نمی‌‌رود، بلکه قابلیت‌های آن به صورت بالقوه نگهداری می‌‌شود تا در شرایط مناسب دوباره حرکت تکثیری خود را ارائه دهد. 
8. تمامی‌‌ رس‌ها یک ریشه واحد دارند.
9. رشد رس‌ها در مسیری بیشتر است که سیستم تبادلی بیشتری وجود داشته باشد.
10. رس‌ها با آن که از ریشه واحدی برخوردارند، ولی هریک کارکرد ویژه، مشخص و مخصوص به خود  دارند. 

12- نظم و بی‌نظمی‌‌
پیام‌هایی که همه روزه در سراسر جهان مبادله می‌‌شود از پیچیدگی‌های خاصی برخوردار است. پیچیدگی مورد نظر به دلیل گستردگی و تنوع رس‌هاست. بدین ترتیب رس‌ها بیانگر یکی از نمونه‌های حیرت انگیز تنوع و تکثیر به شمار می‌‌آیند. اما در این تنوع و تکثر و گسترد گی نظم و بی نظمی‌‌به عنوان یک نقطه اشتراک است. بر تمامی‌‌پیام های ارتباطی یک نظم ویژه استوار است. اگر پیام ها به نظم استوار نبودند، ساختارهای ارتباطی می‌‌گسست و از هم گسیختگی ارتباطی امکان تداوم آن را غیر ممکن می‌‌ساخت. البته باید توجه داشت که هر نظم در نهایت به بی نظمی‌‌منتهی می‌‌شود و از آنجایی که بی نظمی ‌‌پایدار وجود ندارد، هر بی نظمی‌‌نیز به نظم ختم می‌‌شود بنابراین یک دیالکتیک پایدار همی‌شه در جریان است. مثلاً اگر در گوشه‌ای از جهان تنش، جنگ، تضاد یا بحران ایجاد می‌‌شود دلیل آن ناشی از بی نظمی‌‌ارتباطی ست که به صورت مقطعی در زمان و مکان مشخص شکل می‌‌گیرد. اما نکته ی بسیار مهم این که هیچ بی نظمی‌‌ارتباطی پایدار نیست و در نهایت به سوی نظم حرکت می‌‌کند. بنابراین اگر جنگ ها و تعارض ها  به دلیل بی نظمی‌‌شکل می‌‌گیرد، در عوض خاتمه آنها زمانی روی می‌‌دهد که یک نظم ارتباطی در نظام اجتماعی میان انسان ها شکل بگیرد. باید توجه داشت که پیش نیاز نظم بیرونی، نظم درونی در نهاد هر فرستنده و گیرنده است. بر اساس آن چه عنوان شد می‌‌توان گفت اگر جهانی که در آن زیست می‌‌کنیم پایدار است، این پایداری مرهون نظم ارتباطی حاکم بر آن است. مورد یاد شده در نظام‌های ارتباطی کوچک‌تر در درون کشورها، شهرها، خانواده، یا حتی یک ارتباط ساده دو طرفه نیز مصداق دارد. یعنی که در تمامی‌‌نظام های ارتباطی  حرکت بین نظم و بی نظمی‌‌همی‌شه در جریان است

13- چرخه، زنجیره و شبکه رس
رس‌ها در اتمسفر ارتباطی که در آن قرار دارند، چرخه، زنجیره و شبکه ارتباطی می‌‌سازند. نخستین شکل ارتباطی رس چرخه ارتباطی است. این چرخه بین گیرنده و فرستنده حرکت می‌‌کند و ویژگی مشخص آن در این است که سیکل ارتباطی حاکم بر چرخه از هر نقطه که آغاز شود در نهایت به همان نقطه نیز ختم می‌‌شود. بدین مفهوم که اگر پیام از فرستندهA  به گیرنده B منتقل شود، ممکن نیست که فرستنده بازخورد پیام ارسالی خود را دریافت نکند . فرستنده بازخورد پیام ارسالی را با واسطه یا  بیواسطه دریافت خواهد کرد هر چند این کنش و واکنش دارای زمان مشخص نیست و در موارد مختلف متفاوت و زمان حاکم بر آن متغیری ست که دامنه ی آن ممکن است کوتاه یا بلند باشد و بدین ترتیب چرخه ی ارتباطی شکل می‌‌گیرد .  هرگاه چند چرخه ارتباطی با یک دیگر در ارتباط باشند، زنجیره ارتباطی پدید می‌‌آید. هر زنجیره ی ارتباطی دارای دو ویژ گی اصلی است.
1. از اتصال چند چرخه ارتباطی با یک دیگر ایجاد می‌‌گردد.
2. در زنجیره های ارتباطی ، جامعه مخاطب و هدف ارتباطی و تاثیرها تقریباً همسو است .
با گسترش زنجیره ی ارتباطی شبکه ارتباطی پدید می‌‌آید . بدین مفهوم که شبکه ی ارتباطی از اتصال چندین زنجیره ارتباطی با یک دیگر پدید می‌‌آید و ویژگی‌های اصلی آن بدین شرح است :
1. تنوع هدف و تأثیر ارتباطی در آنها مشهود است.
2. زنجیره های ارتباطی که شبکه های ارتباطی را شکل می‌‌دهند می‌‌تواند در یک یا چند مورد با یک دگر مشترک باشند اما این به معنای همسوی کامل بودن جامعه مخاطب و هدف ارتباط نیست .
3. گستردگی ارتباط در شبکه های ارتباطی بیشتر است.
4. زنجیرهای ارتباطی همسو وقتی شکل شبکه می‌‌گیرند پایدارتر می‌‌شوند.
5. امکان تعامل ارتباطی در شبکه ها بیشتر است.

14- رس‌ها دارای نیروی درونی هستند
رس‌ها دارای نیرو هستند. این نیرو عبارت است از  هویت هر رس در شدت تأثیر بر جامعه مخاطب. نیروی درونی رس ها براساس ساختار هویتی آنها شکل می‌‌گیرد.  ویژگی ها، بازتاب‌ها و اثرهای هر رس در سه مقطع زمانی گذشته، حال و آینده سازنده هویت آن است. اگر پیشینه تاریخی یا گذشته هر رس را به P و N را نمایشگر موقعیت و وضعیت فعلی آن بدانیم، هم چنین هدف و انگیزه فرستنده از ارسال پیام در زمان آینده نزدیک یا دور را به F نمایش دهیم هویت هر رس عبارت است از W = P + N + A
W هویت
P پیشینه ی تاریخی 
N شرایط فعلی
A اهدافی که باید در آینده دست یابد.
شدت تأثیر رس بر مخاطب نیز عبارت است از میزان تأثیری که هر رس در زمان مشخص بر جامعه مخاطب معین وارد می‌‌کند.

15- رس‌ها بر یک دگر تأثیر گذارند
رس‌ها همانند توپ بیلیارد عمل می‌‌کنند. بدین مفهوم که دارای تأثیرهای فردی و جمعی هستند. حیات رس در گرو داد و دهش ارتباطی با رس‌های پیرامون آن است. به گونه‌ا‌ی که ارزیابی فعالیت یک رس بدون در نظرگیری محیط اطرافش، کارآمد و کامل نخواهد بود. رس هنگامی‌‌که امکان اثر پذیری و تاثیرگذاری را نداشته باشد، ایزوله و تنهاست. همانند یک زندانی در سلول انفرادیست که آزادی هایش سلب شده باشد. هر چه منزوی‌تر باشد سریع ترتحلیل می‌‌رود. حیات، توان و شادابی یک رس وابسته به اطلاعاتیست که رد و بدل می‌‌کند. تبادل اطلاعاتی نیز با آزادی نسبت مستقیم دارد. هر چه آزادتر، غنی‌تر. بنابراین رس‌ها زمانی در حداکثر کارآمدی خود هستند که:
1- آزاد باشند.
2- امکان ارتباط با رس های دیگر برایشان فراهم باشد.
3- تأثیرگذار و اثرپذیر باشند.

16- رس‌ها  و ضریب تأثیرگذاری
هر رس دارای یک ضریب تاثیرگذاریست و ضریب تاثیرگذاری پیام‌های ارتباطی، عبارت  از می‌زان تغییرات ایجادی در مخاطب است بر واحد زمان.

در این رابطه اگر E را ضریب تاثیر گذاری و S1 وضعیت اولیه وs2 وضعیت پس از تأثیر و T را زمان در نظر بگیریم خواهیم داشت.

E می‌‌تواند ضریب تأثیرگذاری فرد ، مردم یک شهر یا کشور ، یا جامعه ی جهانی باشد.
S Δ دامنه ی تغییر یا تاثیر است. که از تفریق وضعیت اولیه مخاطب از ثانویه به دست می‌‌آید.
T زمانی است که طی آن تأثیر بر مخاطب با مخاطبان گذاشته شده است.
باید توجه داشت که موارد زیر ضریب تأثیرگذاری را تغییر می‌‌دهند ، یا برآن اثر می‌‌گذارند.
1. وضعیت دو ناظر نسبت به یک دیگر (موافق ، مخالف ، همراه ، بی تفاوت و ... )
2. محیط
3. شرایط اثر پذیری بدین مفهوم که گیرنده باید ظرفیت، امکان و شرایط لازم برای دریافت پیام را داشته باشد . در برخی موارد گیرنده ظرفیت لازم برای پذیرش پیام را ندارد. در این صورت  ضریب تأثیرگذاری صفر یا منفی می‌‌گردد. مثلاً هنگام ریل گذاری خط آهن باید امکان انبساط ریل را محاسبه کرد و بین ریل‌ها فاصله گذاشت. ولی اگر چنین اقدامی‌‌صورت نگیرد در فصل تابستان که اسباب انبساط ریل و بزرگ تر شدن آنها فراهم می‌‌آید به پیچیده شدن ریل و خروج قطار منتهی خواهد شد.
4. هر رس نسبت به هر مخاطب ضریب تأثیری مشخص و متفاوتی دارد.
5. افزایش تعداد رس‌هائی که بارمعنائی یکسان دارند. ضریب تأثیرگذاری را افزایش‌می‌‌دهند.
6. خصوصیات رس، رس‌ها بنابر خصوصیات و ویژگی هائی که دارند ضریب تأثیرگذاری را تغییر می‌‌دهند.
7. ضریب تأثیر گذاری رس ها دائماً در حال تغییر است.
8. ضریب تأثیرگذاری با زمان نسبت عکس دارد.افزایش زمان ضریب تأثیرگذاری را کاهش‌ می‌‌دهد .
9. ضریب تأثیرگذاری با می‌زان تغییرات ایجادی در مخاطب نسبت مستقیم دارد، به عبارت دیگر هر چه تغییرات ایجاد شده بیشتر باشد ، ضریب تأثیرگذاری نیز افزایش می‌‌یابد.
10. ضریب تأثیرگذاری ممکن است مثبت یا منفی باشد.

17- رس ها دارای انرژی هستند
فنر ها دارای چهار خصوصیت هستند.

1- اگر جمع شوند دوباره به حالت اولیه خود باز می‌‌گردند.

2- اگر کشیده شوند مجدداً بازگشت می‌‌کنند.

3- اگر کشیدگی بیش از اندازه باشد حالت فنریت خود را از دست می‌‌دهند.

4- تحت تاثیرفشار زیاد به حالت تخت در می‌‌آیند . باید توجه داشت که آن چه حالت‌های بازگشت پذیری فنرها را امکان پذیر می‌‌کند انرژی نهفته در درون آنهاست. رس‌ها نیز از چنین خصلتی پیروی می‌‌کنند و همی‌شه تمایل به آزاد سازی انرژی درونی خود دارند. هر رس دارای انرژی درونی مشخصی است. که انرژی آنها به دو صورت جنبشی یا پتانسیل عمل می‌‌کند . انرژی فوق یا منتقل می‌‌گردد و وارد چرخه‌ارتباطی می‌‌شود و یا منتقل نمی‌‌گردد و به صورت نهفته باقی می‌‌ماند. همانند فنری که در حالت فشردگی باقی می‌‌ماند. انرژی نهفته از بین نمی‌‌رود بلکه در شرایط و زمان مناسب آزاد می‌‌گردد. نکته مهم دیگری که انرژی درونی رس‌ها ایجاد می‌‌کند پدیده مقاومت است. انرژی درونی رس‌ها با مقاومت نسبت مستقیم دارد. همانند سنگی است که ممکن است در هوا و یا در روغن چسبنده سقوط  کند. طبیعی است که مقاومت ایجادی روغن به مراتب بیشتر از هوا است پس می‌‌توان گفت همبسته بودن انرژی درونی رس‌ها عامل بسیار بسزائی در تاثیر پذیری آنها دارد در عین حال انرژی رس با محرک‌ها نیز از یک ارتباط مستقیم پیروی می‌‌کند به عبارت دیگر هر چه محرک‌ها بیشتر باشند انرژی افزایش می‌‌یابد.

18- رس‌ها و حرکت‌های موجی 
رس ها وقتی تولید و حرکت انتقالی خود را از فرستنده آغاز می‌‌کنند همانند امواج صوت و نور حرکت موجی دارند . از آنجائی که تمامی‌‌حرکت های موجی پدید آور جبهه ی موج هستند رس ها نیز با تبعیت از این روند در مسیر خود جبهه ی رس را می‌‌سازند . برای توضیح بیشتر به یک مثال دقت کنید . اگر سنگی را درون یک حوضچه ی آب بیندازید موج های دایره ای شکلی از محل فرود سنگ به پیرامون آن ایجاد می‌‌شود. این موج‌ها که هریک حرکت یکسانی دارند مجموعه ای را شکل می‌‌دهند که به آن جبهه ی موج می‌‌گویند. رس‌ها  نیز دقیقاً همی‌ن عملکرد را دارند. همانند سنگ افتاده در آب یک جبهه رس  پدید می‌‌آورند که در ارتباط با محیط اطراف حالت تأثیرپذیری و  تاثیر گذاری دارند.
امواج ارتباطی با سرعت یکسان اطلاعات موجود در رس‌ها را منتقل می‌‌کنند . البته با پذیرش این که هر رس سرعت مخصوص به خود دارد که با دیگری متفاوت است . محیط، زمان و می‌زان شدت رس، امواج را تحت تاثیر قرار می‌‌دهند و سبب پاشیدگی، از بین روندگی و یا تشدید و تقویت آنها می‌‌گردند. مورد فوق برای تمامی‌‌حرکت‌های موجی صادق است. ضمن مثال هوا برای امواج صوتی یک محیط تخریب گر نیست اگر چنین بود ارتباط گفتاری می‌ان انسان ها غیر ممکن بود زیرا در صورت تاثیر محیط بر امواج صوتی، اصوات با شکلی بسیار متفاوت تر از آن چه هستند دریافت می‌‌شدند و یا حتی شنیده نمی‌‌شدند همی‌ن نسبت برای خلا به عنوان محیطی که نور از آن  می‌‌گذرد نیز مصداق دارد. 
هرگاه رس ها در یک محیط یکسان از کانون های متفاوت ولی با بارمعنا های همسان فرستاده شوند گیرندگانی که در مکان های هم پوشانی کانون ها قرار داشته باشند بیشتر تحت تاثیر قرار می‌‌گیرند.
البته حتی اگر کانون‌ها، پیام های متفاوتی را نیز ارائه کنند تاثیری بر دریافت هر یک از آنها به تنهائی نخواهد داشت. در فیزیک اصلی به نام بر هم نهی است . بر اساس این اصل اگر چند موج در نقطه ای با هم ترکیب شوند جا به جایی ذرات در هر زمان برابر است با جمع برداری جا به جایی های حاصل از هر موج در غیاب امواج دیگر. بر اساس همی‌ن اصل است که شما می‌‌توانید سازهای مختلف یک ارکستر سمفونیک را بشنوید و آنها را از یکدیگر جدا کنید و در عین حال از مجموع آنها لذت ببرید . رس ها ارتباطی در محیط های مختلف نیز از این اصل پیروی می‌‌کنند یک گیرنده ی رس همزمان می‌‌تواند دریافت کننده ی چندین رس باشد. گاهی اوقات هیچ یک از آنها بر دیگری تاثیر منفی ندارد و به تخریب دیگری منتهی نمی‌‌شود .  اگر رس ها  معنای متفاوتی نداشته باشند ولی از لحاظ شدت و قدرت با یکدیگر متفاوت باشند تاثیر گذاری بر مخاطب بر اساس برایند هر یک از آن دو می‌‌باشد.
 بر اساس اصل بر هم نهی که پیش از این به آن اشاره شد در صورت هم فاز بودن دو پیام می‌زان تأثیر آنها دو برابر خواهد شد . البته اگر دو رس  با یک دگر اختلاف بنیادی داشته باشند شرایط به گونه ای دیگر خواهد شد زیرا از تنش دو موج با طول موج و دامنه یکسان که تقریباً 180 درجه با هم اختلاف فاز داشته باشند موجی پدید می‌‌آید که دامنه ی آن تقریباً صفر است.

19- رس‌ها و حالت‌های بازتابی
یکی از ویژگی های رس ها حالت بازتابی یا برگشت پذیر بودن آنهاست که براساس شرایط زمان ، مکان و اهداف و روابط گیرنده و فرستنده صورت می‌‌گیرد . بازتاب رس ها در حالت های زیر شکل می‌‌گیرد :
1. بازتاب مستقیم/ 2. بازتاب توأم با همگرائی/ 3. بازتاب توأم با واگرائی/ 4.  بازتاب تکثیری/5. بازتاب تقویتی/ 6. بازتاب تضعیفی/ 7. بازتای تغییری / 8. بازتاب به منبع/ 9. بازتاب واسطه‌ای

1- بازتاب مستقیم: بازتاب مستقیم زمانی شکل می‌‌گیرد که رس دریافتی از سوی گیرنده مورد پذیرش قرار نمی‌‌گیرد: نسخه ای رس در بانک اطلاعاتی گیرنده کپی می‌‌گردد و سپس بی اثر رها می‌‌شود. در حقیقت در این حالت هیچگونه پردازشی بر روی رس انجام نمی‌‌گیرد.
2- بازتاب توأم با همگرائی: بازتاب توأم با همگرائی هنگامی‌‌است که  گیرنده، رس‌ها با معناهای یکسان را از فرستنده یا فرستندگان مختلف دریافت و پس از پردازش به یک اتحاد معنائی می‌‌رساند . و بدین ترتیب در حالت بازتاب، رسی با نیرو و توانمندی بیشتر نسبت به رس اولیه را منتقل می‌‌کند.
3- بازتاب توأم با واگرائی: بازتاب توأم با واگرائی موقعیتی است که گیرنده به هر دلیل از انسجام و اتحاد رس‌های ارسالی از سوی فرستنده و یا فرستندگان پیام ها پرهیز می‌‌کند. حال این مورد یا به دلیل تعارض مفهومی‌‌و تفاوت خواست گیرنده به نوع رس‌هاست و یا به دلیل مغایرت‌های بنیادین آنها با یک دگر ، ولی در هر صورت گیرنده به دلیل عدم تمایل به رس های ارسالی به کانون انحراف آنها تبدیل می‌‌شود و رس‌های فوق را از مسیر حرکتشان منحرف می‌‌کند .
4- بازتاب تکثیری: بازتاب تکثیری هنگامی ‌‌به وقوع می‌‌پیوندکه پس از ارسال از سوی فرستنده، گیرنده به دلیل علاقمندی و پذیرش با خواست‌هایش نقش سمپات را بازی می‌‌کند در نتیجه به تکثیر رس مبادرت می‌‌ورزد.
5- بازتاب تقویتی: اگر گیرنده موافقت معنایی و مفهومی ‌‌با رس ارسالی داشته باشد ولی به تکثیرآن اقدام نکند فقط پیام را دریافت و براساس داشته هایش به تقویت آن مبادرت می‌‌ورزد و به گیرنده دوم انتقال دهد در این صورت پدیده ی بازتاب تقویتی شکل می‌‌گیرد.
6- بازتاب تضعیفی: اگر گیرنده رس را دریافت کند ولی آن را تضعیف و سپس منتقل کند در این صورت پدیده ی بازتاب تضعیفی شکل می‌‌گیرد. این حالت هنگامی‌‌رخ می‌‌دهد که گیرنده با منبع ارسال و رس مخالفت ندارد ولی به دلیل عدم رغبت یا انگیزش کافی تمایل آنچنانی به پشتیبانی از رس ندارد.
7- بازتاب تغییری: بازتاب تغییری حالتی است گیرنده از یک فرستنده مشخص ، رس را دریافت می‌‌کند اما به دلیل اینکه رس فوق به هیچ عنوان  مورد پذیرش او نیست نه تنها نسبت به انتقال آن بی تفاوت است بلکه به انحراف رس نیز همت می‌‌گمارد و به گونه ای نقش ستیزه جویانانه با منبع پیام را ایفا می‌‌کند.
8- بازتاب به منبع: اگر فرستنده رس را انتقال بدهد و گیرنده هم چون آینه رس‌های دریافتی را دوباره به فرستنده منتقل کند در این صورت پدیده بارتاب به منبع شکل می‌‌گیرد . حالت فوق می‌‌تواند به انگیزه های مختلف هم چون اصلاح رس  یا به دلیل عدم  اهمی‌ت رس برای گیرنده پدید آید . در عین حال گیرنده ممکن است پس از بهره برداری و استفاده  ی رس ها به چنین اقدامی‌‌مبادرت ورزد.
9- بازتاب واسطه‌ای: اگر امکان انتقال مستقیم رس  از فرستنده به گیرنده مسیر نباشد و فرستنده رس را ابتدا به یک مخاطب واسط ارسال کند تا به وسیله او پیام به گیرنده اصلی منتقل گردد در این صورت بازتاب واسطه‌ای شکل می‌‌گیرد.

20-  رس‌ها از بین نمی‌‌روند
رس ها از بین نمی‌‌روند بلکه از حالتی به حالت دیگر تبدیل می‌‌شوند . پیش از این اشاره شد که خاستگاه شکل گیری هر رس به رس پیشین باز می‌‌گردد. بنابراین در نظام ارتباطی به هیچ عنوان می‌رایی وجود ندارد. هر آن چه هست تبادل ، تبدیل و تغییر است. البته این امکان وجود دارد که در برخی مواقع، رس‌ها در حالت غیرفعال یا مرحله استراحت قرار گیرند. در این شرایط به صورت نهفته در بانک‌های اطلاعاتی گیرندگان یا فرستندگان باقی می‌‌مانند. در مرحله بعد یا به صورت مستقیم مورد بهره برداری قرار می‌‌گیرند، یا بر روی آنها پردازش انجام می‌‌شود و به گونه یی دیگر و با طرح واره یی جدید از مرحله ی ایستای  ارتباطی به مرحله پویای آن وارد می‌‌شوند و در فرآیند جدید معنای نوینی را در مخاطب پدید می‌‌آورند.

در همین زمینه: