به گزارش همشهری آنلاین انتخاب و طراحی این مسیرها حاصل پژوهش و بررسی میدانی سهساله است و برای تبدیلشدن به «اطلس گردشگری ادبی ایران» و قرار گرفتن در اختیار فعالان فرهنگی و راهنمایان گردشگری، به تأمین اعتبار نیاز دارد.
گردشگری ادبی چیست؟
گردشگری ادبی، مقصد را از یک بنای تاریخی یا جاذبه دیدنی به روایت پیوند میزند. در این نوع گردشگری، مخاطب فقط تماشاگر یک جاذبه نیست، بلکه با روایت و فرهنگ جامعه مقصد درگیر میشود.
دبیر میز ملی گردشگری ادبی کشور در توضیح بیشتر به همشهری میگوید: «در این نوع گردشگری، خانه یک نویسنده، آرامگاه یک شاعر، محلهای که بخشی از زندگی یک ادیب در آن سپری شده، مکان وقوع یک داستان یا حتی یک فضای بازآفرینیشده بر اساس یک اثر ادبی به بخشی از تجربه سفر تبدیل میشود. چنین رویکردی در سیاستهای گردشگری فرهنگی جهان نیز مورد توجه است.»
ادبیات کهن ایران، ظرفیت قابل توجهی برای شکلگیری چنین مسیرهایی ایجاد میکند؛ ظرفیتی که به گفته امیرحسین حکمتنیا، در قالب ۱۰۰ مسیر گردشگری ادبی شناسایی و طراحی شده است.
او گردشگری ادبی را در ۳ گروه اصلی دستهبندی میکند و میگوید: «مکانهای واقعی و انکارناپذیر مانند خانهها و آرامگاههای ادیبان، مکانهایی که بر اساس داستانها شکل گرفتهاند و مکانهای جدیدتر مانند باغموزه مشاهیر، موزههای ادبی و کتابخانهها در مسیرهای گردشگری ادبی دیده شدهاند.»
در مسیرهای گردشگری ادبی چه میبینیم؟
دبیر میز ملی گردشگری ادبی کشور که در وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شکل گرفته، توضیح میدهد که از مجموع ۱۰۰ مسیر گردشگری ادبی، ۳۰ مسیر به فارس اختصاص دارد.
امیرحسین حکمتنیا با بیان اینکه شیراز به دلیل حضور حافظ و سعدی، آرامگاهها، خانهها، بناها و محلههای مرتبط با تاریخ ادبی شهر، یکی از مهمترین ظرفیتهای گردشگری ادبی کشور به شمار میرود، میافزاید: «علاوه بر شیراز، تهران، اصفهان، یزد، تبریز، خراسان و بهویژه مشهد، نیشابور و طوس نیز سهم قابل توجهی از این مسیرها دارند.»
او با اشاره به اینکه یک اثر ادبی، یک داستان، یک اسطوره یا حتی اشعار نقشبسته بر دیوار یک بنا، نقطه آغاز طراحی مسیر قرار گرفتهاند، ادامه میدهد: «برای مثال، یکی از نمونهها طراحی مسیر سووشون در شیراز است که ادبیات داستانی را به جغرافیای شهر پیوند میدهد. مسیر دیگری در شیراز نیز بر پایه داستان شلوارهای وصلهدار نوشته رسول پرویزی طراحی شده است.»
در یزد نیز مسیرهای گردشگری با روایتهای ادبی پیوند خوردهاند. محور پیرامون میدان امیرچخماق به محدودههای مرتبط با فرخی یزدی و وحشی بافقی متصل شده و در محله فهادان و محدوده مسجد جامع یزد نیز روایتهایی مرتبط با سفر حافظ به یزد مورد توجه قرار گرفته است. در اصفهان، مسیر گردشگری مرتبط با صائب تبریزی طراحی شده و روایتهای ادبی پیرامون زایندهرود نیز در این مسیر قرار گرفتهاند. در کاشان نیز محدوده مرتبط با زندگی و آرامگاه محتشم کاشانی در قالب یک مسیر ادبی مورد توجه قرار گرفته است.
تهران نیز یکی از مهمترین میدانهای طراحی مسیرهای گردشگری ادبی است. از گورستانگردی با محوریت آرامگاه شخصیتهای ادبی در ظهیرالدوله تا خانه نیما یوشیج، خانه سیمین دانشور و جلال آلاحمد در محدوده دزاشیب و تجریش، نمونههایی از پیوند جغرافیای شهر با ادبیات معاصر هستند. کافهگردی با محوریت صادق هدایت نیز یکی دیگر از مسیرهای پیشنهادی است که محدودهای از خیابان جمهوری، خیابان ۳۰ تیر تا چهارراه استانبول را دربرمیگیرد.
دبیر میز ملی گردشگری ادبی کشور معتقد است با چنین رویکردی، بناها و مکانهایی که تاکنون کمتر دیده شدهاند، دوباره وارد چرخه گردشگری میشوند. او به روستای دوان در کازرون اشاره میکند که در جریان طراحی مسیرهای ادبی، شخصیتهایی مانند علامه جلالالدین اسعد دوانی (عارف، حکیم، متکلم و دانشمند بزرگ قرن نهم هجری قمری) معرفی شدهاند. همچنین در گورستان کهنه کازرون، گردشگر با امینالدین بلیانی (صوفی، عارف و شاعر سدههای هفتم و هشتم هجری قمری) آشنا میشود.
۱۰۰ مسیر، یک اطلس
پژوهش برای شناسایی مسیرهای گردشگری ادبی حدود سه سال زمان برده است. گام بعدی، تبدیل این پژوهش به یک محصول قابل استفاده برای صنعت گردشگری است. حکمتنیا میگوید: «یکی از اهداف گردشگری ادبی، تدوین و انتشار اطلس گردشگری ادبی ایران و ارائه آن به فعالان فرهنگی و راهنمایان و برگزارکنندگان تورهای گردشگری است، اما تحقق این مرحله به تأمین اعتبار نیاز دارد. با در اختیار قرار گرفتن اطلس گردشگری برای فعالان و رونق تورهای گردشگری ادبی، اقتصاد و اشتغال محلی نیز رونق میگیرد.»
نظر شما