شاید خوردن چیپس و در کل اسنکها چندان هم هشدار دهنده نباشد اما اگر مصرف آنها به یک عادت تلقی شود، تبعات آن بسیار خطرناک است. برخی از تحقیقات نشان میدهد که یک سوم از کودکان بریتانیایی هر روز چیپس میخورند و دو سوم دیگر چندین بار در هفته چیپس مصرف میکنند.
در حقیقت در این کشور سالانه شش میلیارد بسته چیپس مصرف میشود به طوری که مردم هر سه دقیقه یک تن چیپس میخورند یا هرکس دست کم 100 بسته چیپس میخورد.
خورد یک بسته چیپس در روز میتواند معادل نوشیدن 5 لیتر روغن در سال باشد. نیاز به گفتن نیست که این اسنکها علاوه بر چربی حاوی نمک و شکر هم هستند.
شاید باور تمام این موارد منفی درباره بستههایی با اشکال معصومانه و خندهدار که در رنگهای روشن در فروشگاهها خودنمایی میکنند دشوار باشد اما حقیقت این است که این محصولات از نظر صنعتی طوری طراحی شدهاند که ذائقه ما را تحریک کرده و به نقطه اعتیاد میرساند.
مایکل ماس نویسنده کتاب" نمک، شکر، چربی - چگونه بزرگان صنعت غذا ما را فریب میدهند" طبق بررسیهایش اظهار داشته چگونه شرکتهای بزرگ تولید غذا، چیپس را از چیپس نسبتا هیجانانگیز دهه هفتاد به بمب هوشمند مغز ما تبدیل کردهاند.
وی توضیح میدهد، وقتی که یک چیپس در دهان خود میگذارید، مزه نمک بیدرنگ شما را درگیر میکند. این تأثیری است که در صنعت نمک به آن انفجار طعم گفته میشود.
چیپسهای مدرن نیز سرشار از چربیهایی هستند که این صنعت به آن احساس دهانی میگوید و موجب میشود تجربه خوردن چیپسهای امروزی شبیه لذت گاز زدن به یک پنیر چسبناک شود. ما این چربی را از طریق عصبی حس میکنیم که به آن عصب سه قلو گفته میشود، هرچه این احساس دهانی بهتر باشد ما از خوردن چیپس لذت بیشتری میبریم.
راز نهایی چیپس در تردی آن است. محققان دریافتهاند که هرچه صدای خوردن چیپس بیشتر باشد، فرد از خوردن آن بیشتر لذت میبرد.
اعتیادآور بودن چیپس
مسئله اصلی اینجاست که چیپسها به گونهای طراحی شدهاند که اعتیادآور باشند. این محصول به قدری دقیق طراحی شده که سازنده نقطه شکستن آن هنگام گاز زدن را نیز به دقت برنامه ریزی کرده است. نکته بعدی نحوه انتخاب برچسب و نوشته های روی بسته برای این نوع محصولات است که گویی به واقع از میزان نکات منفی آن کم میکند.
همه این موارد میتواند توضیح دهد که چرا همه ما این همه به چیپس خوردن علاقمندیم. اما بهای خوردن این اسنک چرب، شکردار و نمکین توسط سلامتی ما پرداخته میشود.
مصرف بیش از حد این مواد موجب افزایش خطر چاقی، فشار خون بالا، دیابت نوع 2 و بیماریهای قلبی میشود. در کودکان مصرف بیش از حد چیپس موجب میشود که آنها در مسیر زندگی غیر سالم قدم بگذارند.
براساس اظهارات دکتر داریوش مظفریان متخصص قلب و محقق و پژوهشگر غذا، چیپس در چاقی مسری ایالات متحده نقش مهمی برعهده دارد. همه غذاها با هم برابر نیستند و در مورد برخی حتی میانهروی در خوردن آنها نیز مجاز نیست.
وی در تحقیقات خود تمام غذاهای دارای سیبزمینی به ویژه چیپس را عامل چاقی دانسته است.
دکتر مظفریان استادیار پزشکی و همهگیرشناسی دانشکده پزشکی هاروارد اظهار داشت که سطح بالای نشاسته و هیدروکربنات تصفیه شده در بستههای بزرگ و متوسط چیپسهای امروز میتواند سطح گلوگز و انسولین خون ما را تغییر دهد. این عدم تعادل موجب میشود که احساس سیری کمتری داشته باشیم و حس گرسنگی ما افزایش یافته و میزان غذای مصرفی در طی روز نیز بیشتر شود.
خطر خوردن چیپس برای جنین
مصرف میزان چشمگیری از چیپس نه تنها در بدن کودکان و بزرگسالان عدم تعادل ایجاد میکند، بلکه به جنین نیز صدمه میزند.
تحقیقات بریتانیایی نشان میدهد زنان بارداری که چیپس و اسنک میخورند درست به همان میزان به جنین خود صدمه میزنند که گویی دخانیات مصرف میکنند. این مسئله به علت وجود یک ماده شیمیایی بیبو و غیرقابل مشاهدهای به نام آکریلامید است که میتواند به دی ان ای صدمه بزند.
آکریلامید یک سم عصبی است که نخستین بار در پلاستیکها و صنایع رنگرزی کشف شد. 10 سال پیش دانشمندان سوئدی به این نتیجه رسیدند که وقتی غذاهای فرآوری شده نشاستهای چون چیپس به طور صنعتی با دمای بالا تهیه میشوند، این سم در مقادیر زیاد در آنها تولید میشود.
اکنون تحقیقات انجام شده توسط موسسه تحقیقات سلامت بردفورد ارتباطی بین سطح بالای آکریلامید و تولد کودکانی با وزن کم یافته است.
درحال حاضر مطالعه تأثیرات مصرف آکریلامید روی بزرگسالان ادامه دارد.
ارتباط چیپس و بیش فعالی
مصرف چیپس و اسنکها خطرات دیگری هم برای جوانان و نوجوانان دارد که در میان آنها میتوان به بیش فعالی اشاره کرد.
در ماه فوریه یک تحقیق که نتایج آن در مجله Plos One منتشر شده گزارش داد وقتی موشها در رژیم غذایی خود از چیپسهای صنعتی تغذیه میکردند مغز آنها در مقایسه با مغز موشهای عادی از نظر فعالیت متفاوت بود.
محققان دانشگاه ارلانگن - نورنبرگ آلمان دریافتند، در این موشها، قسمتهایی از مغز که به خواب مربوط است کار نمی کرد، درحالی که قسمتهایی که با حرکت بدن همراه بود فعالیتی بیشتر از همیشه داشت. این تغییرات در مغزها موجب میشود که در رفتار آنها بیش فعالی مشاهده شود.
تحقیقات نشان میدهد که مصرف چیپس میان کودکان به سطح خطرناکی رسیده است و اکنون زمان عملکرد هوشیارانه در این رابطه است.
منبع: مهر